Η πιθανότητα συγχώνευσης της Tesla με τη SpaceX έχει περάσει πλέον από το επίπεδο της φημολογίας σε επίσημη εταιρική συζήτηση.
Ο Έλον Μασκ επιβεβαίωσε ότι τα διοικητικά συμβούλια των δύο εταιρειών έχουν δημιουργήσει ειδικές επιτροπές για να εξετάσουν έναν πιθανό συνδυασμό, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την ιδέα «καλή». Ο ίδιος έχει αποσυρθεί από τις διαπραγματεύσεις των επιτροπών λόγω της προφανούς σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς βρίσκεται στην κορυφή και των δύο εταιρειών.
Καμία συμφωνία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί και δεν έχουν συμφωνηθεί όροι, αποτίμηση ή σχέση ανταλλαγής μετοχών. Ωστόσο, το γεγονός ότι η συζήτηση έχει θεσμοθετηθεί μέσω ανεξάρτητων επιτροπών αλλάζει τη βαρύτητα του σεναρίου.
Εάν προχωρήσει, θα πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους και πιο σύνθετους εταιρικούς συνδυασμούς της εποχής, ενώνοντας ηλεκτρικά οχήματα, ρομποτική, δορυφορικές επικοινωνίες, διαστημικές εκτοξεύσεις, τεχνητή νοημοσύνη και data centers κάτω από μία ενιαία εταιρική ομπρέλα.
Από δύο εταιρείες σε έναν τεχνολογικό όμιλο
Η Tesla και η SpaceX ξεκίνησαν από εντελώς διαφορετικούς κλάδους.
Η πρώτη οικοδόμησε την ταυτότητά της γύρω από τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και την ενέργεια, ενώ τα τελευταία χρόνια επεκτείνεται όλο και περισσότερο στη ρομποτική, στην αυτόνομη οδήγηση και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η SpaceX, από την άλλη, ξεκίνησε ως εταιρεία διαστημικών εκτοξεύσεων και εξελίχθηκε σε έναν πολύ ευρύτερο τεχνολογικό όμιλο μέσω του Starlink, των δορυφορικών επικοινωνιών και της ανάπτυξης υποδομών που συνδέονται με data centers και τεχνητή νοημοσύνη.
Ο ίδιος ο Μασκ έχει υποστηρίξει ότι υπάρχουν πλέον σημαντικές συνέργειες μεταξύ των δύο εταιρειών σε λογισμικό υπερνοημοσύνης, σχεδιασμό chips, ρομποτική, συνδεσιμότητα και διαστημικές υποδομές.
Αυτό σημαίνει ότι μια πιθανή συγχώνευση δεν θα ήταν απλώς μια χρηματοοικονομική συναλλαγή.
Θα αποτελούσε προσπάθεια δημιουργίας ενός κάθετα ολοκληρωμένου τεχνολογικού οικοσυστήματος.
Το μεγαλύτερο θέμα είναι ο έλεγχος
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον επιχειρηματικό σημείο.
Στην Tesla, ο Μασκ διαθέτει σημαντική συμμετοχή, αλλά δεν ελέγχει από μόνος του την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου.
Στη SpaceX, αντίθετα, έχει πολύ μεγαλύτερο έλεγχο μέσω μετοχών με ενισχυμένα δικαιώματα ψήφου. Το ενημερωτικό δελτίο της SpaceX προβλέπει ότι οι μετοχές κατηγορίας Β έχουν δέκα ψήφους ανά μετοχή, σε αντίθεση με τη μία ψήφο των κοινών μετοχών κατηγορίας Α.
Αυτό δημιουργεί μια εξαιρετικά σημαντική διαφορά σε περίπτωση συγχώνευσης.
Η Barclays εκτιμά ότι, εάν η SpaceX αποκτούσε την Tesla με βάση τις σημερινές σχετικές αποτιμήσεις, ο Μασκ θα μπορούσε να κατέχει περίπου 37% της οικονομικής αξίας του νέου ομίλου, αλλά να ελέγχει περίπου 56% των δικαιωμάτων ψήφου.
Με άλλα λόγια, ο συνδυασμός των δύο εταιρειών θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τον εταιρικό έλεγχο του Μασκ.
Γιατί αυτό συνδέεται με την αμοιβή του
Η πιθανή συγχώνευση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω των τεράστιων πακέτων αμοιβών που έχουν συνδεθεί με τον Μασκ.
Η Tesla έχει θέσει πολύ φιλόδοξους στόχους για χρηματιστηριακή αξία και λειτουργικές επιδόσεις, μεταξύ άλλων για robotaxis και ανθρωποειδή ρομπότ.
Η SpaceX έχει επίσης συνδέσει την οικονομική αξία με εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, μια συγχώνευση θα μπορούσε να του προσφέρει αυξημένο έλεγχο χωρίς να απαιτείται απαραίτητα να έχει προηγουμένως επιτευχθεί το σύνολο αυτών των λειτουργικών στόχων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Μασκ θα εισέπραττε αυτομάτως το γνωστό πακέτο αμοιβής ύψους έως $1 τρισ.
Το Reuters επισημαίνει ότι το άμεσο οικονομικό όφελος θα μπορούσε να είναι πολύ μικρότερο και θα εξαρτάται από τους ακριβείς όρους μιας πιθανής συναλλαγής.
Το πραγματικό κίνητρο φαίνεται περισσότερο να αφορά τον εταιρικό έλεγχο παρά ένα άμεσο οικονομικό «payday».
Η Tesla είναι το δύσκολο κομμάτι
Η έγκριση μιας τέτοιας συμφωνίας δεν θα είναι απλή.
Ο Μασκ έχει δηλώσει ότι στην πλευρά της Tesla θα απαιτηθεί πλειοψηφία του συνόλου των εκδομένων μετοχών και όχι απλώς των μετοχών που θα ψηφίσουν. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αποχή ή μη συμμετοχή ουσιαστικά λειτουργεί εις βάρος της έγκρισης.
Η SpaceX, αντίθετα, έχει διαφορετική δομή ελέγχου.
Η ίδια η εταιρεία έχει γνωστοποιήσει ότι οποιαδήποτε ενδεχόμενη συγχώνευση με την Tesla θα χρειαστεί την έγκριση της ειδικής επιτροπής, του διοικητικού συμβουλίου και του ελέγχοντος μετόχου, δηλαδή του ίδιου του Μασκ.
Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο εταιρικό πλαίσιο: ο ίδιος άνθρωπος έχει σημαντική επιρροή και στις δύο πλευρές της πιθανής συναλλαγής, αλλά οι ανεξάρτητες επιτροπές θα πρέπει να αποδείξουν ότι οι όροι προστατεύουν και τους υπόλοιπους μετόχους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι η τιμή
Ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα υπάρχει γύρω από την αποτίμηση.
Οι αναλυτές δεν συμφωνούν για το εάν οι μέτοχοι της Tesla θα πρέπει να λάβουν σημαντικό premium σε περίπτωση που η SpaceX την αποκτήσει μέσω ανταλλαγής μετοχών.
Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από ελάχιστο ή μηδενικό premium μέχρι περίπου 35%, σύμφωνα με το Reuters.
Αυτό είναι κρίσιμο.
Με την Tesla να αποτιμάται περίπου στο $1,5 τρισ. στην ανάλυση του Reuters της 21ης Οκτωβρίου, ακόμη και μικρή διαφορά στο premium μπορεί να μεταφραστεί σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια πρόσθετης αξίας για τους μετόχους.
Η συμφωνία, επομένως, δεν είναι δύσκολη μόνο από πλευράς εταιρικής διακυβέρνησης.
Είναι εξαιρετικά δύσκολη και μαθηματικά.
Γιατί μια συγχώνευση έχει στρατηγική λογική
Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν πραγματικές συνέργειες.
Η Tesla αναπτύσσει τεχνητή νοημοσύνη για αυτόνομη οδήγηση και ρομπότ.
Η SpaceX διαθέτει δορυφορικό δίκτυο, μεγάλη υπολογιστική υποδομή και παγκόσμια συνδεσιμότητα.
Ένας ενιαίος όμιλος θα μπορούσε θεωρητικά να μοιράζεται chips, data centers, λογισμικό, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Μασκ έχει μάλιστα αναφέρει συγκεκριμένα ως πιθανά πεδία συνεργασίας τη ρομποτική, το chip design, την υπερνοημοσύνη και τη δορυφορική συνδεσιμότητα.
Αυτές οι συνέργειες μπορεί να αποκτήσουν ιδιαίτερη αξία καθώς το κόστος ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης και data centers αυξάνεται.
Υπάρχουν όμως και μεγάλα ρίσκα
Η συγχώνευση δύο εταιρειών αυτού του μεγέθους θα δημιουργούσε αναπόφευκτα σημαντικούς κινδύνους.
Πρώτον, το νέο σχήμα θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκο.
Η αυτοκινητοβιομηχανία, η διαστημική τεχνολογία, οι δορυφορικές επικοινωνίες και η ρομποτική έχουν εντελώς διαφορετικούς επιχειρηματικούς κύκλους, ρυθμιστικό πλαίσιο και κεφαλαιακές ανάγκες.
Δεύτερον, θα υπήρχαν σοβαρά ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης λόγω του ρόλου του Μασκ και στις δύο εταιρείες.
Τρίτον, το νέο σχήμα θα αντιμετώπιζε πολύπλοκους ρυθμιστικούς ελέγχους σε διαφορετικές χώρες.
Αναλυτές έχουν επισημάνει ειδικά την Κίνα ως πιθανό σημαντικό εμπόδιο, καθώς η Tesla διαθέτει μεγάλη παραγωγική παρουσία στη Σαγκάη, ενώ η SpaceX αποτελεί σημαντικό αμερικανικό αμυντικό και διαστημικό ανάδοχο.
Μια εταιρεία άνω των $3 τρισ.;
Οι εκτιμήσεις για τη συνολική αξία ενός ενιαίου ομίλου ποικίλλουν ανάλογα με τη σχέση ανταλλαγής.
Ορισμένες αναλύσεις τοποθετούν τη δυνητική αξία του συνδυασμένου σχήματος πάνω από τα $3 τρισ., κάτι που θα το έφερνε αυτομάτως ανάμεσα στις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο.
Η κλίμακα όμως δεν θα είναι το μόνο σημαντικό στοιχείο.
Ένας τέτοιος όμιλος θα συγκέντρωνε σε ένα εταιρικό σχήμα:
ηλεκτρικά οχήματα, ρομποτική, δορυφόρους, τηλεπικοινωνίες, διαστημικές εκτοξεύσεις, τεχνητή νοημοσύνη και data centers.
Πρόκειται για ένα είδος εταιρικής δομής που δύσκολα συγκρίνεται με οποιονδήποτε σημερινό τεχνολογικό όμιλο.
Το ενδιαφέρον στην πιθανή συγχώνευση Tesla–SpaceX δεν είναι μόνο το τεράστιο μέγεθος της συναλλαγής.
Είναι ότι αποκαλύπτει το επόμενο πιθανό βήμα στη στρατηγική του Έλον Μασκ: τη μετατροπή ενός συνόλου διαφορετικών επιχειρήσεων σε ένα ενιαίο τεχνολογικό οικοσύστημα.
Υπάρχει επιχειρηματική λογική στις συνέργειες μεταξύ ΑΙ, ρομποτικής, συνδεσιμότητας και διαστημικών υποδομών.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου σημαντική διάσταση: ο έλεγχος.
Εάν οι εκτιμήσεις της Barclays είναι κοντά στην πραγματικότητα, μια συγχώνευση θα μπορούσε να δώσει στον Μασκ πλειοψηφικό έλεγχο ψήφων σε έναν νέο όμιλο, ακόμη κι αν η οικονομική συμμετοχή του παραμένει αισθητά χαμηλότερη.
Αυτό σημαίνει ότι η πιθανή συμφωνία δεν είναι μόνο μια ιστορία τεχνολογικών συνεργειών.
Είναι ταυτόχρονα μια ιστορία ισχύος, εταιρικής διακυβέρνησης και ελέγχου μιας επιχειρηματικής αυτοκρατορίας που θα μπορούσε να ξεπεράσει σε αξία τα $3 τρισ.
Και γι’ αυτό, εάν οι ειδικές επιτροπές προχωρήσουν τελικά σε επίσημη πρόταση, η Tesla–SpaceX μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες εταιρικές συμφωνίες της δεκαετίας.
