Η επανίδρυση του Συνεργατισμού είναι μια από αυτές τις προσπάθειες που, αν μη τι άλλο, προκαλούν μια ποικιλία συναισθημάτων – από σκεπτικισμό μέχρι ενθουσιασμό, αλλά κυρίως ένα καλό κομμάτι καυστικού χιούμορ. Όταν ακούς για την ανασύσταση ενός θεσμού που κατέρρευσε θεαματικά πριν από μερικά χρόνια, η πρώτη σου σκέψη ίσως να είναι: “Ξανά; Σοβαρά τώρα;”. Εδώ είναι που αναλαμβάνει δράση ο εσωτερικός σου Μάρκος Σεφερλής, έτοιμος να σχολιάσει με έναν σαρκαστικό τρόπο την όλη κατάσταση.
Ο προηγούμενος Συνεργατισμός δεν έφυγε με τις καλύτερες εντυπώσεις. Αντίθετα, η κατάρρευσή του άφησε πίσω της μια έντονη αίσθηση απογοήτευσης, καχυποψίας και δυσπιστίας. Είναι σαν να παρακολουθείς ένα τσίρκο που τελικά καταλήγει σε καταστροφή: έχεις δει τους ακροβάτες να πέφτουν, τα λιοντάρια να το σκάνε, και τώρα σου λένε ότι το ίδιο τσίρκο επιστρέφει στην πόλη, υπό νέα διεύθυνση, φυσικά! Μπορείς να μην είσαι λίγο δύσπιστος;
Και όμως, εδώ είμαστε, με τον νέο Συνεργατισμό να κάνει την εμφάνισή του και να υπόσχεται ότι αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά. Η Παγκύπρια Εταιρεία Προώθησης του Συνεργατισμού, με τον Πανίκκο Χάμπα στο τιμόνι, φαίνεται αποφασισμένη να αποδείξει ότι οι παλιές πληγές μπορούν να γιατρευτούν και ότι αυτή η νέα προσπάθεια θα αποφύγει τα λάθη του παρελθόντος. Ο ίδιος μιλά για μια νέα εποχή, όπου οι περιφερειακές συναντήσεις θα ενημερώσουν το κοινό για την πρόοδο και θα καλέσουν τους πολίτες να γίνουν μέλη αυτής της νέας προσπάθειας.
Τώρα, ας είμαστε ειλικρινείς: η προσπάθεια αυτή έχει κάτι το αξιοθαύμαστο, μια αίσθηση ανυποχώρητης αισιοδοξίας. Ο Χάμπας, με την εμπειρία και την επιμονή του, προβάλλει το όραμα μιας νέας Συνεργατικής Τράπεζας που θα ανταποκριθεί στις ανάγκες της κοινωνίας, χωρίς την επιρροή των κομμάτων και των πολιτικών ατζεντών (εδώ γελάμε). Υπάρχει κάτι το συγκινητικό στο ότι, παρά τα δεινά του παρελθόντος, υπάρχει ακόμα η πεποίθηση ότι ο Συνεργατισμός μπορεί να ξανασταθεί στα πόδια του και να προσφέρει μια εναλλακτική στις εμπορικές τράπεζες.
Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι η όλη υπόθεση προσφέρεται για πικρόχολο χιούμορ. Μοιάζει λίγο με μια σχέση που έχει διαλυθεί, αλλά ένα από τα δύο μέρη αποφασίζει να δώσει άλλη μια ευκαιρία, με την ελπίδα ότι αυτή τη φορά θα είναι όλα διαφορετικά. Αλλά ξέρεις τι λένε για το να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα, έτσι δεν είναι; Το λιγότερο που μπορούμε να πούμε είναι ότι η ιστορία αυτή έχει τον χαρακτήρα ενός κοινωνικού πειράματος, όπου η επιμονή υπερισχύει της λογικής.
Από την άλλη, ίσως υπάρχει ένα κομμάτι του κοινού που απλά δεν μπορεί να αντισταθεί στη γοητεία της δεύτερης ευκαιρίας. Ίσως αυτή η προσπάθεια να ξαναζωντανέψει τον Συνεργατισμό να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται η κοινωνία για να πιστέψει ότι μπορεί να υπάρξει μια τράπεζα που λειτουργεί με γνώμονα το κοινό καλό, και όχι τα κέρδη. Ίσως η ίδια η αποτυχία του παρελθόντος να είναι το καλύτερο μάθημα για να δημιουργηθεί κάτι καλύτερο αυτή τη φορά.
Εν κατακλείδι, η επανίδρυση του Συνεργατισμού είναι ένα στοίχημα, και όπως κάθε στοίχημα, έχει τα ρίσκα του. Η πρόκληση για την Παγκύπρια Εταιρεία Προώθησης του Συνεργατισμού είναι να αποδείξει ότι αυτή τη φορά τα πράγματα θα είναι διαφορετικά. Το μόνο σίγουρο είναι ότι όλοι μας θα παρακολουθήσουμε με ενδιαφέρον – και με ένα πικρό χαμόγελο στα χείλη – την εξέλιξη αυτής της νέας προσπάθειας. Και ποιος ξέρει; Ίσως αυτή τη φορά το βιβλίο να έχει ένα καλύτερο τέλος.
