Άρθρο γνώμης
Του Krum Garkov, πρώην μέλους του Γραφείου του Πρωθυπουργού της Βουλγαρίας και Συμβούλου Πολιτικής της ΕΕ στη VFS Global
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών. Παρότι η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται συχνά στην πράσινη μετάβαση, την τεχνητή νοημοσύνη ή τη γεωπολιτική ασφάλεια, η πραγματική δοκιμασία για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ηπείρου ίσως βρίσκεται αλλού: στην επάρκεια ανθρώπινου δυναμικού.
Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Στη ζώνη του ευρώ οι κενές θέσεις εργασίας αυξήθηκαν στο 2,2%, ενώ σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν ακάλυπτες περίπου 2,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η Γερμανία αντιμετωπίζει έλλειμμα 1,7 εκατομμυρίων εργαζομένων, ενώ σημαντικές ελλείψεις καταγράφονται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτή η εικόνα συνυπάρχει με ιστορικά χαμηλή ανεργία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον περάσει από την εποχή της μαζικής ανεργίας στην εποχή της έλλειψης δεξιοτήτων. Το πρόβλημα δεν είναι η διαθεσιμότητα εργαζομένων αλλά η αδυναμία κάλυψης των αναγκών σε εξειδικευμένο προσωπικό.
Η δημογραφική πραγματικότητα
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις δημογραφικές τάσεις. Η Ευρώπη χάνει περίπου 1 εκατομμύριο εργαζομένους ετησίως λόγω συνταξιοδοτήσεων, ενώ οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του αιώνα ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας θα μπορούσε να είναι μειωμένος κατά περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν επηρεάζει μόνο την αγορά εργασίας, αλλά και τα δημόσια οικονομικά, τα συνταξιοδοτικά συστήματα και τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η στρατηγική της κινητικότητας
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο κινητικότητας εργατικού δυναμικού. Η πολιτική θεωρήσεων, οι μηχανισμοί νόμιμης μετανάστευσης και οι ανάγκες της αγοράς εργασίας αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετα στοιχεία μιας ενιαίας στρατηγικής.
Η επερχόμενη λειτουργία της EU Talent Pool αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Η νέα πλατφόρμα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένας ευρωπαϊκός κόμβος ταλέντου, συνδέοντας εργοδότες με εξειδικευμένους επαγγελματίες από τρίτες χώρες.
Από τη θεωρία στην εφαρμογή
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η νομοθεσία αλλά και η εφαρμογή της. Η επαλήθευση δεξιοτήτων, η πιστοποίηση προσόντων και η αξιοπιστία των διαδικασιών θα καθορίσουν εάν οι νέες πρωτοβουλίες μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες επιχειρήσεων και κυβερνήσεων.
Το παράδειγμα της Μάλτας, μέσω του προγράμματος Skills Pass, δείχνει ότι η σύνδεση αξιολόγησης δεξιοτήτων και διαδικασιών μετανάστευσης μπορεί να προσφέρει ουσιαστικές λύσεις σε τομείς με έντονες ελλείψεις προσωπικού.
Strategist View
Η κρίση εργατικού δυναμικού δεν αποτελεί πλέον ένα επιμέρους πρόβλημα της αγοράς εργασίας. Αναδεικνύεται σε στρατηγικό ζήτημα που θα επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και τη βιωσιμότητα των οικονομιών της. Οι χώρες που θα καταφέρουν να προσελκύσουν, να εκπαιδεύσουν και να ενσωματώσουν αποτελεσματικά το ανθρώπινο κεφάλαιο που χρειάζονται θα αποκτήσουν καθοριστικό πλεονέκτημα στον παγκόσμιο οικονομικό ανταγωνισμό των επόμενων δεκαετιών.
