- Οι προκλήσεις ελέω γεωπολιτικών εξελίξεων, οι προοπτικές και η συμβολή του τομέα ακινήτων στην κοινωνική συνοχή
Του Γιάννη Μισιρλή*
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της γεωπολιτικής αβεβαιότητας και των πιθανών επιπτώσεών της στις αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου. Σε τέτοιες περιόδους, η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ορθή αξιολόγηση των δεδομένων. Είναι απολύτως φυσιολογικό κάθε περίοδος αστάθειας να δημιουργεί κλίμα επιφυλακτικότητας ή αναμονής στις αγορές. Ωστόσο, η κυπριακή οικονομία, ιδιαίτερα ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών, έχουν αποδείξει διαχρονικά ότι διαθέτουν ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις και ικανότητα προσαρμογής ακόμα και στις πιο δύσκολες συγκυρίες.
Η Κύπρος, δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως επενδυτικός προορισμός, αλλά ολοένα και περισσότερο ως τόπος διαμονής, εργασίας και ανάπτυξης. Οι διεθνείς αγοραστές και επενδυτές δεν αναζητούν απλώς μια καλή απόδοση ή μια ευκαιρία υπεραξίας. Ρωτούν αν μπορούν να ζήσουν εδώ, να εργαστούν από εδώ, να μεγαλώσουν την οικογένειά τους εδώ. Ρωτούν για εκπαίδευση, υγεία, ασφάλεια, υποδομές, κοινότητα και ποιότητα ζωής.
Αυτή η αλλαγή μετατοπίζει και τον ρόλο του real estate. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον ο σχεδιασμός μεμονωμένων κτηρίων, αλλά η δημιουργία ολοκληρωμένων περιβαλλόντων ζωής. Με άλλα λόγια, στην Κύπρο το real estate εξελίσσεται από μια απλή οικοδομική δραστηριότητα σε διαμορφωτή του τρόπου ζωής, «κτίζοντας» εμπειρίες και χώρους που προσθέτουν αξία στην καθημερινότητα.
Για να μπορέσουμε όμως να στηρίξουμε αυτή τη μετάβαση, οφείλουμε να συνεχίσουμε να ενισχύουμε τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται ο κλάδος μας και η οικονομία της χώρας. Χρειάζεται ένα σταθερό, υγιές και ανθεκτικό περιβάλλον ανάπτυξης, ικανό να ανταποκρίνεται στις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις. Η Κύπρος πρέπει να συνεχίσει να ενισχύει το θεσμικό και επιχειρηματικό της πλαίσιο, διασφαλίζοντας διαφάνεια, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα στις διαδικασίες που αφορούν επενδύσεις και ανάπτυξη έργων.
Στο real estate, η εμπιστοσύνη είναι ίσως το σημαντικότερο νόμισμα. Οι αγοραστές δεν αγοράζουν μόνο ακίνητα. Αγοράζουν ασφάλεια, προβλεψιμότητα, αξιοπιστία, ξεκάθαρες διαδικασίες, ποιότητα κατασκευής και βεβαιότητα ότι αυτό που υπόσχεται η αγορά μπορεί πράγματι να παραδοθεί. Η επιτάχυνση και η διαφάνεια στις αδειοδοτήσεις, η ψηφιοποίηση των διαδικασιών, οι σαφείς πράσινες προδιαγραφές και η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου είναι στοιχεία που ενισχύουν αυτή την εμπιστοσύνη.
Κοιτάζοντας μπροστά, διακρίνω σημαντικές προοπτικές αλλά και αρκετές προκλήσεις για τον κλάδο των ακινήτων στη χώρα μας. Η στροφή προς πράσινες αναπτύξεις δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Παράλληλα, καταγράφεται αυξανόμενο ενδιαφέρον από αγοραστές και επενδυτές για μικτές αναπτύξεις και οργανωμένες κοινότητες που προσφέρουν ποιότητα ζωής, υποδομές, υπηρεσίες και καλύτερη καθημερινότητα. Την ίδια στιγμή, το αυξημένο κόστος κατασκευής, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες και η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ειδικότερα στη Λεμεσό, δημιουργούν πίεση στην αγορά.
Είναι σημαντικό, όμως, να γίνει σωστά η διάγνωση. Το πρόβλημα δεν είναι η ζήτηση από μόνη της. Το πρόβλημα είναι η αδυναμία της αγοράς να ανταποκριθεί αρκετά γρήγορα με επαρκή, ποιοτική και κατάλληλα σχεδιασμένη προσφορά. Όταν οι αδειοδοτήσεις καθυστερούν, όταν το κόστος κατασκευής αυξάνεται, και όταν οι υποδομές δεν αναπτύσσονται παράλληλα με τα έργα, η πίεση στις τιμές γίνεται εντονότερη.
Γι’ αυτό και η λύση δεν μπορεί να είναι η αναχαίτιση της ζήτησης. Η λύση είναι η ενίσχυση της προσφοράς. Χρειάζονται ταχύτερες διαδικασίες, πιο αποτελεσματικός πολεοδομικός σχεδιασμός, καλύτερη σύνδεση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, κίνητρα για προσιτές και πράσινες αναπτύξεις, καθώς και υποδομές που να προχωρούν παράλληλα με την ανάπτυξη και όχι εκ των υστέρων.
Η ανάγκη για προσιτή στέγη καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική, ενώ το στεγαστικό ζήτημα έχει εξελιχθεί σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα. Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, ο κλάδος καλείται όχι μόνο να προσαρμοστεί, αλλά και να δημιουργήσει ευκαιρίες, διαδραματίζοντας ουσιαστικό ρόλο στην προσφορά ποιοτικών ακινήτων και στην αντιμετώπιση πραγματικών κοινωνικών αναγκών.
Καθοριστικής σημασίας προς αυτή την κατεύθυνση είναι τα πολεοδομικά κίνητρα που εξαγγέλθηκαν από τον Υπουργό Εσωτερικών τον Οκτώβριο του 2023 και αναθεωρήθηκαν τον Ιούλιο του 2024. Τα κίνητρα αυτά στοχεύουν στην ενεργοποίηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ενισχύοντας την ανάπτυξη νέων οικιστικών έργων και αυξάνοντας το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, με τελικό σκοπό τη διάθεση προσιτών επιλογών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές δυνατότητες των νοικοκυριών. Ενδεικτικά, η Imperio, μέσα από την αξιοποίηση του Ειδικού Στεγαστικού Κινήτρου Παραγωγής Προσιτής Κατοικίας, παραχώρησε σχεδόν 2 εκατ. ευρώ στον Κυπριακό Οργανισμό Ανάπτυξης Γης, τα οποία θα διατεθούν αποκλειστικά για προσιτές κατοικίες.
Καταλήγοντας, το πραγματικό στοίχημα είναι η ποιοτική ανάπτυξη. Εκείνη που αφουγκράζεται τις ανάγκες των αγοραστών, των επενδυτών, των κατοίκων, της ίδιας της κοινωνίας αλλά και των προκλήσεων της εποχής. Από την προσιτή κατοικία μέχρι τα έργα υψηλών προδιαγραφών, ο κλάδος ακινήτων στην Κύπρο μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός πιο ώριμου, πιο ανθεκτικού και πιο βιώσιμου αναπτυξιακού πλαισίου.
Η Κύπρος έχει ήδη περάσει σε μια νέα εποχή: δεν αποτελεί πλέον μόνο επενδυτικό προορισμό, αλλά και τόπο μόνιμης διαβίωσης, εργασίας και δημιουργίας οικογενειών. Αυτή είναι μια σημαντική επιτυχία για τη χώρα, αλλά συνοδεύεται και από μεγάλες ευθύνες. Το μέλλον της ανάπτυξης δεν θα κριθεί μόνο από τη ζήτηση, αλλά από το κατά πόσο θα μπορέσουμε να ευθυγραμμίσουμε αποτελεσματικά την προσφορά κατοικιών, τις υποδομές, την ταχύτητα του κράτους και την εμπιστοσύνη των επενδυτών και της κοινωνίας συνολικά.
* Πρόεδρος και Ιδρυτής της Imperio
