Ο Ζελένσκι κατά Τραμπ για το ρωσικό ντίζελ: Φόβοι για ντόμινο άρσης κυρώσεων

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατήγγειλε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου την αμερικανική αναστολή νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι βοηθά τη Μόσχα να συνεχίσει τον πόλεμο. Η αντίδρασή του, σε ανάρτηση στο X που μεταφέρει το CNBC, αναδεικνύει το μεγαλύτερο διακύβευμα της συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν για το ντίζελ: το προηγούμενο νέων παραχωρήσεων.

Μιλώντας την προηγουμένη στις Βρυξέλλες, ο Ουκρανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι η χαλάρωση μπορεί να επεκταθεί σε άλλους κλάδους, από τράπεζες έως χημική βιομηχανία. Η συμφωνία για το καύσιμο είχε ανακοινωθεί στις 9 Οκτωβρίου, ενώ το νέο διάταγμα για μέτρα του νόμου Graham εκδόθηκε στις 16 Οκτωβρίου.

Γιατί το πολιτικό προηγούμενο μετρά περισσότερο

Η Μαρία Σνεγκοβάγια, ερευνήτρια του CSIS, εκτίμησε στο CNBC ότι η συμφωνία μπορεί να ενισχύσει την πεποίθηση της Μόσχας πως η συνέχιση της πίεσης φέρνει δυτικές παραχωρήσεις. Ο οικονομολόγος Σεργκέι Αλεξασένκο του NEST Centre τοποθέτησε επίσης το κύριο ρωσικό όφελος στο πολιτικό πεδίο, αντί σε μια αποφασιστική ενίσχυση των πολεμικών οικονομικών.

Αυτές είναι εκτιμήσεις αναλυτών, όχι απόδειξη των εσωτερικών υπολογισμών του Κρεμλίνου. Περιγράφουν όμως το βασικό πρόβλημα της δυτικής διαπραγμάτευσης: μια εξαίρεση από οικονομικούς περιορισμούς μπορεί να αποδυναμώσει το συλλογικό μέσο πίεσης προτού εξασφαλιστεί αντίστοιχο αντάλλαγμα.

Η ουκρανική ανησυχία αφορά επομένως την επόμενη εξαίρεση όσο και την πρώτη. Αν η ενεργειακή στενότητα αρκεί για την αποσύνδεση μιας εμπορικής διευκόλυνσης από τις πολεμικές εξελίξεις, η ίδια λογική μπορεί να επανέλθει σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

Δύο αμερικανικές αποφάσεις, διαφορετικά εργαλεία

Η Γενική Άδεια 135 της OFAC επιτρέπει συναλλαγές σχετικές με πώληση, παράδοση, εκφόρτωση και εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, ακόμη και στις ΗΠΑ, έως τις 7 Απριλίου 2027. Το κείμενο δεν θέτει ποσοτικό πλαφόν. Αυτό έχει σημασία διότι η επιτρεπόμενη δραστηριότητα δεν εξαντλείται αναγκαστικά σε ένα αρχικά εξαγγελθέν φορτίο.

Το διάταγμα της 16ης Οκτωβρίου είναι διαφορετικό εργαλείο. Αξιοποιεί τη δυνατότητα εξαίρεσης που ενσωματώνει ο νόμος Graham, με επίκληση του εθνικού συμφέροντος και πιστοποίηση προς το Κογκρέσο. Οι σχετικές εξαιρέσεις διατηρούνται μέχρι νέα απόφαση των αρμόδιων αμερικανικών αρχών.

Το ίδιο κείμενο προστατεύει ρητά την ισχύ προϋπαρχόντων μέτρων που περιγράφει. Συνεπώς, η πολιτική μετατόπιση είναι ουσιαστική, αλλά ο χαρακτηρισμός «καταργήθηκαν όλες οι κυρώσεις στη Ρωσία» θα ήταν λανθασμένος.

Το διακομματικό μέτωπο απέναντι στον Τραμπ

Η αντίδραση δεν περιορίζεται στο Κίεβο ή στην Ευρώπη. Στις 13 Οκτωβρίου, δώδεκα Αμερικανοί γερουσιαστές, Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί, ζήτησαν από τον πρόεδρο να ανακαλέσει τη συμφωνία και να εφαρμόσει τα μέτρα που είχε εγκρίνει το Κογκρέσο τον προηγούμενο μήνα.

Οι υπογράφοντες περιλαμβάνουν τη Δημοκρατική Τζιν Σαχίν και τους Ρεπουμπλικανούς Τομ Τίλις, Σούζαν Κόλινς, Λίζα Μερκόφσκι, Μιτς Μακόνελ και Τζον Κόρνιν. Υποστηρίζουν ότι η διευκόλυνση των ρωσικών πωλήσεων βλάπτει την αμερικανική ασφάλεια και προσφέρει ανεπαρκή ανακούφιση από την ακρίβεια. Πρόκειται για την πολιτική τους θέση, όχι για ανεξάρτητη μέτρηση της μελλοντικής τιμής του καυσίμου.

Στις 16 Οκτωβρίου, ο Γκρέγκορι Μικς προχώρησε στην κατάθεση του Prohibit Corrupt Russia Oil Deals Act. Η πρόταση προβλέπει ακύρωση σχετικών αδειών της OFAC, απαγόρευση μελλοντικών αδειών και περιορισμό επενδύσεων της DFC στη ρωσική ενέργεια. Η κατάθεση δεν ισοδυναμεί με ψήφιση. Αποτυπώνει, πάντως, ότι η διάρκεια της διευθέτησης θα κριθεί και στην εσωτερική αμερικανική αντιπαράθεση.

Το ευρωπαϊκό τεστ συνοχής

Για την Ευρώπη, η πρόκληση είναι να διατηρήσει μια συνεπή πολιτική πίεσης ενώ διαχειρίζεται τη δική της ενεργειακή έκθεση. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για ρωσικό πετρέλαιο και προϊόντα παραμένουν ξεχωριστοί από την αμερικανική άδεια. Η Κύπρος, ως μέλος της ΕΕ και κέντρο ναυτιλιακών υπηρεσιών, παρακολουθεί αυτή τη διαφοροποίηση με πρακτικό ενδιαφέρον.

Το εμπόριο καυσίμου και η ειρηνευτική διαπραγμάτευση δεν είναι ταυτόσημες διαδικασίες. Η δυνατότητα περισσότερων πωλήσεων δεν πιστοποιεί αλλαγή της ρωσικής στρατιωτικής συμπεριφοράς. Εκεί βρίσκεται το στρατηγικό βάρος της συμφωνίας: ποια παραχώρηση δίνεται τώρα, ποιο αντάλλαγμα εξασφαλίζεται και ποιος διατηρεί την πίεση για το επόμενο βήμα.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, 2 Σεπτεμβρίου 2026. Φωτογραφία: Kremlin.ru / CC BY 4.0. Περικοπή κάδρου.

Διαβάστε επίσης

• Πετρέλαιο στα $110: Γιατί τα αποθέματα και το ρωσικό ντίζελ δεν λύνουν την κρίση
• ΕΚΤΑΚΤΟ: Ο Τραμπ ανακοινώνει άμεση ενεργειακή εκεχειρία Ρωσίας–Ουκρανίας