Η προοπτική μιας νέας φάσης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, ενώ προανήγγειλε και την κατάργηση των κυρώσεων CAATSA που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα.
Οι δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς σηματοδοτούν πιθανή αναθεώρηση της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία μετά από χρόνια έντασης.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο για τα F-35
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας «εξαιρετικές», δηλώνοντας ότι το ζήτημα των F-35 βρίσκεται υπό εξέταση.
«Θα αποφασίσουμε για τα F-35. Έχουμε πολύ καλές σχέσεις με την Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες παραμένουν στενοί σύμμαχοι.
Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία έχει ήδη λάβει διαβεβαιώσεις για την παράδοση πέντε αεροσκαφών, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ θα οδηγήσει σε θετική εξέλιξη.
Στο τραπέζι και η άρση των κυρώσεων
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στις κυρώσεις CAATSA, οι οποίες είχαν επιβληθεί μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Τουρκία.
«Θα καταργήσουμε τις κυρώσεις CAATSA. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας», δήλωσε ο Τραμπ.
Οι συγκεκριμένες κυρώσεις είχαν οδηγήσει στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και στο πάγωμα της παράδοσης των αεροσκαφών, προκαλώντας μία από τις σοβαρότερες κρίσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας.
Εγκώμια προς τον Ερντογάν
Ο Τραμπ επανέλαβε με ιδιαίτερα θερμά λόγια την προσωπική του εκτίμηση προς τον Τούρκο πρόεδρο.
«Είμαστε σπουδαίοι φίλοι. Έχετε αποδειχθεί ισχυρός ηγέτης και πάντα βρίσκαμε λύσεις», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία των δύο χωρών παραμένει στενή σε σειρά διεθνών ζητημάτων.
Παράλληλα, απέδωσε στην Τουρκία σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης τόσο για τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Αιχμές κατά συμμάχων του ΝΑΤΟ
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έκρυψε την απογοήτευσή του από τη στάση αρκετών συμμάχων του ΝΑΤΟ αναφορικά με τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Όπως ανέφερε, περίμενε μεγαλύτερη πολιτική στήριξη από τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία στάθηκε πιο εποικοδομητικά από άλλους συμμάχους.
Μάλιστα, άφησε αιχμές και κατά της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, υποστηρίζοντας ότι διαφώνησε με τη στάση της απέναντι στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις
Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να αποκαταστήσει πλήρως τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αξιοποιώντας τον αυξημένο γεωπολιτικό της ρόλο στον πόλεμο της Ουκρανίας, στη Μέση Ανατολή και στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η πιθανή επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, σε συνδυασμό με την άρση των κυρώσεων CAATSA, θα αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες μεταβολές στην αμερικανική στρατηγική απέναντι στην Τουρκία από το 2019 και θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Strategist View
Οι δηλώσεις Τραμπ δεν συνιστούν ακόμη επίσημη αλλαγή πολιτικής, ωστόσο αποτελούν ισχυρή ένδειξη επαναπροσέγγισης Ουάσιγκτον–Άγκυρας. Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 ή η άρση των κυρώσεων CAATSA θα είχε σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στις διμερείς σχέσεις, αλλά και στη συνοχή του ΝΑΤΟ, στις ισορροπίες με την Ελλάδα και στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμο τεστ για τη νέα στρατηγική των ΗΠΑ απέναντι σε έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους τους στην περιοχή.
