Η δημόσια στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ στην τριμερή αμυντική συμφωνία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν είναι κάτι περισσότερο από μια διπλωματική φιλοφρόνηση. Αποτελεί ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αποδέχεται μια νέα περιφερειακή κατανομή ισχύος, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα ενισχύει την αποτροπή και δεν θα εξελιχθεί σε ανταγωνιστικό κέντρο αποφάσεων.
- Ο Τραμπ δήλωσε στις 16 Αυγούστου 2026 «πολύ ευτυχής» για τη συμφωνία και υποστήριξε ότι η Μέση Ανατολή «ενώνεται».
- Το σύμφωνο υπογράφηκε στη Μέκκα στις 7 Αυγούστου 2026 και προβλέπει ότι επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα.
- Η Ουάσιγκτον βλέπει όφελος από μεγαλύτερη περιφερειακή ανάληψη ευθύνης, αλλά κινδυνεύει να χάσει μέρος του αποκλειστικού ελέγχου της.
- Για την Κύπρο έχει ιδιαίτερη σημασία η αναβάθμιση του περιφερειακού ρόλου της Τουρκίας μέσα από άμυνα, τεχνολογία και διπλωματία.
Το μήνυμα Τραμπ
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η συμφωνία δείχνει πως «η Μέση Ανατολή ενώνεται» και ότι οι τρεις χώρες θα μπορούν να υπερασπίζονται τον εαυτό τους πιο ουσιαστικά. Το μήνυμα συνοδεύτηκε από συγχαρητήρια προς τους συμβαλλομένους.
Η διατύπωση παραπέμπει στη σταθερή προτίμηση Τραμπ για μεγαλύτερη επιβάρυνση των συμμάχων στο κόστος της άμυνάς τους. Η συμφωνία της Μέκκας ενώνει τη χρηματοδοτική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας, τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και την αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας, καθώς και τη στρατιωτική και πυρηνική ισχύ του Πακιστάν.
Αποτροπή απέναντι στο Ιράν, αλλά και στρατηγική αυτονομία
Η συγκυρία είναι κρίσιμη. Η Σαουδική Αραβία αναζητεί ισχυρότερη προστασία μετά τις ιρανικές επιθέσεις αντιποίνων και την αναζωπύρωση της απειλής από τους Χούθι. Παράλληλα, οι τρεις χώρες συμμετέχουν στις προσπάθειες μεσολάβησης για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Για την Ουάσιγκτον, το σχήμα μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής αποτροπής χωρίς νέα άμεση αμερικανική ανάπτυξη δυνάμεων. Ωστόσο, δημιουργεί και έναν μηχανισμό που θα μπορεί να χαράζει προτεραιότητες διαφορετικές από εκείνες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ.
Η διπλή ανάγνωση για την Τουρκία
Η Άγκυρα αποκτά πρόσβαση σε σαουδαραβικό κεφάλαιο και πακιστανική στρατιωτική τεχνογνωσία, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη θέση της ως εξαγωγέα drones, πυραυλικών συστημάτων και υπηρεσιών εκπαίδευσης. Η εξέλιξη δεν αναιρεί τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, αλλά διευρύνει τα περιθώριά της να κινείται αυτόνομα μεταξύ Δύσης, Κόλπου και Ασίας.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η αναβάθμιση αυτή πρέπει να αξιολογηθεί όχι μόνο στρατιωτικά, αλλά και ως αύξηση της τουρκικής επιρροής σε δίκτυα χρηματοδότησης, εξοπλισμών και διπλωματικής διαμεσολάβησης.
Η πρώτη κρίση θα δείξει την πραγματική αξία
Το σύμφωνο είναι πολιτικά ισχυρό, όμως η αξιοπιστία του θα εξαρτηθεί από τους κανόνες ενεργοποίησης, την κοινή διοίκηση, τη διαλειτουργικότητα των οπλικών συστημάτων και τη στάση των μελών απέναντι σε μια κρίση όπου τα συμφέροντά τους δεν θα ταυτίζονται.
Η στήριξη Τραμπ προσφέρει διεθνή νομιμοποίηση στο νέο σχήμα. Δεν εξαλείφει, όμως, το βασικό στρατηγικό ερώτημα: αν πρόκειται για συμπληρωματικό πυλώνα της αμερικανικής τάξης ή για το πρώτο βήμα προς μια πιο αυτόνομη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
