Μια σημαντική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία αποκαλύπτουν οι New York Times, σύμφωνα με τους οποίους ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι επιθυμεί την επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Εάν η πρωτοβουλία προχωρήσει, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ανατροπές στην αμυντική πολιτική των ΗΠΑ των τελευταίων ετών, καθώς η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα το 2019 μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.
Το δημοσίευμα δημοσιεύθηκε λίγες ώρες πριν από τη μετάβαση του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι οι δύο ηγέτες αναμένεται να επιχειρήσουν επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων.
Παρασκηνιακές διαβουλεύσεις στην Ουάσιγκτον
Σύμφωνα με τους New York Times, τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης επιβεβαίωσαν ότι τις τελευταίες εβδομάδες βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές διαβουλεύσεις μεταξύ στελεχών της εθνικής ασφάλειας με στόχο να βρεθεί νομική και πολιτική φόρμουλα που θα επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι ο Τραμπ αναμένεται αρχικά να σηματοδοτήσει την πολιτική του πρόθεση, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει η παράδοση των αεροσκαφών.
Παράλληλα, αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ανταλλαγής επίσημων επιστολών μεταξύ των δύο ηγετών, ώστε να ξεκινήσει θεσμικά η διαδικασία.
Το μεγάλο εμπόδιο παραμένουν οι S-400
Η βασική αιτία απομάκρυνσης της Τουρκίας από το πρόγραμμα ήταν η αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400, την οποία η Ουάσιγκτον είχε χαρακτηρίσει ασύμβατη με τη λειτουργία των F-35.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριζαν ότι η ταυτόχρονη παρουσία των δύο συστημάτων θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να αποκτήσει κρίσιμες πληροφορίες για τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) των αμερικανικών μαχητικών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, εξετάζονται διάφορα σενάρια για να ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο. Ανάμεσά τους βρίσκεται η μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα ή ακόμη και η οριστική αδρανοποίησή τους μέσω της αφαίρεσης βασικών εξαρτημάτων.
Ωστόσο, καμία λύση δεν φαίνεται να έχει οριστικοποιηθεί.
Το Κογκρέσο μπορεί να μπλοκάρει την απόφαση
Παρά τη διάθεση του Τραμπ, η υπόθεση μόνο εύκολη δεν θεωρείται.
Το Κογκρέσο είχε εγκρίνει το 2020 νομοθεσία που ουσιαστικά απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει πλέον τους S-400.
Αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές εξακολουθούν να διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι σε οποιαδήποτε αλλαγή της πολιτικής αυτής, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και αν ο Λευκός Οίκος κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, η τελική υλοποίηση δεν θεωρείται δεδομένη.
Περιφερειακές ισορροπίες και αντιδράσεις
Η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Οι New York Times υπενθυμίζουν ότι μεταξύ των διαχρονικών επικριτών μιας τέτοιας εξέλιξης βρίσκεται και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για την ενίσχυση των τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Παράλληλα, η εξέλιξη παρακολουθείται στενά και από την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς μια ενδεχόμενη αλλαγή στη σύνθεση των αεροπορικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να επηρεάσει τη στρατηγική εικόνα της περιοχής.
Strategist View
Εάν επιβεβαιωθεί το δημοσίευμα των New York Times, δεν πρόκειται απλώς για μια απόφαση σχετικά με την πώληση μαχητικών αεροσκαφών. Πρόκειται για μια ευρύτερη προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται ταχύτατα. Ωστόσο, η διαδρομή προς την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει γεμάτη πολιτικά, νομικά και διπλωματικά εμπόδια. Το αν η πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ θα μετατραπεί σε επίσημη αμερικανική πολιτική θα εξαρτηθεί τόσο από τις αποφάσεις του Κογκρέσου όσο και από τις επόμενες κινήσεις της ίδιας της Τουρκίας στο ζήτημα των S-400.
