Στόχος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης είναι κάθε εργαζόμενος στην Κύπρο να έχει πέραν από τη σύνταξη των Κοινωνικών Ασφαλίσεων και δεύτερο εισόδημα από επαγγελματικό συνταξιοδοτικό σχέδιο, ανέφερε ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρίνος Μουσιούττας, στο 17ο Συνταξιοδοτικό Φόρουμ, που διοργανώθηκε την Πέμπτη, στη Λευκωσία από την ΑΟΝ και την IMH.
Ο Υπουργός σημείωσε ότι το νομοσχέδιο πέρασε από διαβούλευση, συζητήθηκε με τους κοινωνικούς εταίρους και βρίσκεται στην τελική ευθεία για να πάει στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Αναφερθείς στην αναγκαιότητα της μεταρρύθμισης, ο Υπουργός είπε ότι το σημερινό σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων σχεδιάστηκε το 1980, υπηρέτησε με συνέπεια για 46 χρόνια την κοινωνία, όμως η Κύπρος άλλαξε. «Ζούμε περισσότερο, κάνουμε λιγότερα παιδιά, διανύουμε επαγγελματικές διαδρομές με διακοπές και περιόδους φροντίδας που το παλιό σύστημα δεν αναγνώριζε», ανέφερε.
Επιπλέον, είπε ότι σημαντικός αριθμός συνταξιούχων ζει με συντάξεις που δεν επαρκούν, ενώ έκανε αναφορά και στο χάσμα μεταξύ των αμοιβών συνταξιούχων ανδρών-γυναικών, που, όπως είπε, είναι από τα ψηλότερα στην Ευρώπη.
Ο Υπουργός σημείωσε τρεις στόχους για τη μεταρρύθμιση: την επάρκεια των συντάξεων και τη διασφάλιση ικανοποιητικής ισότητας, την αλληλεγγύη μεταξύ της ίδιας γενιάς και μεταξύ των γενεών και η μακροχρόνια βιωσιμότητα του ΤΚΑ.
Περιγράφοντας τι αλλάζει στην πράξη με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, ο Υπουργός είπε ότι στον πυρήνα του νέου συστήματος βρίσκεται η αναθεωρημένη βασική σύνταξη που ενισχύει την επάρκεια των συντάξεων. Επιπλέον, η συμπληρωματική σύνταξη διατηρεί τον αναλογικό της χαρακτήρα, χωρίς να αυξάνονται τα ποσοστά εισφορών.
Σημείωσε, επίσης, ότι οι αυξήσεις που θα δοθούν στους συνταξιούχους σταδιακά τα επόμενα τρία χρόνια κυμαίνονται από 5-60%, ενώ για τα επόμενα 15 χρόνια είπε ότι η σύνταξη θα υπολογίζεται και με το παλιό και με το νέο τρόπο, ώστε κανένας συνταξιούχος να μη λαμβάνει λιγότερα από όσα θα έπαιρνε με το υφιστάμενο σύστημα.
«Η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο τους σημερινούς συνταξιούχους», είπε, υπογραμμίζοντας ότι το κράτος αναλαμβάνει τις εισφορές για όσους βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας για δικαιολογημένους λόγους, όπως οι γονείς με ευθύνες φροντίδας, ΑΜΕΑ, άτυποι φροντιστές, νέοι που εντάσσονται στην αγορά εργασίας, σημειώνοντας ότι αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της μεταρρύθμισης.
Μείωση του 12%
Όσον αφορά τη μείωση της αναλογιστικής μείωσης του 12% για τη συνταξιοδότηση στο 63ο έτος, ο Υπουργός είπε ότι δεν εγκαταλείπεται η αρχή ότι ηλικία συνταξιοδότησης είναι τα 65.
Σε συζήτηση που ακολούθησε και ερωτηθείς για το θέμα της μείωσης του 12%, ο Υπουργός είπε ότι αυτό ήταν ένα από τα θέματα που έγινε αρκετή συζήτηση στο Εργατικό Συμβούλιο, με έντονες θέσεις από πλευράς συνδικαλιστικών.
«Προσπαθήσαμε να συγκεράσουμε απόψεις και είχαμε καταλήξει, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις οικονομικές παραμέτρους, ότι θα μπορούσε να προβούμε σε μια μείωση της αναλογιστικής μείωσης κατά 4,5% στη βασική σύνταξη, ώστε να υπάρξει μια ελάφρυνση στους συνταξιούχους που έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί, και σε όσους θα συνταξιοδοτηθούν την επόμενη 5ετία», είπε.
Ωστόσο, ανέφερε ότι μετά την 5ετία θα ενισχυθεί η φόρμουλα ότι πρέπει να γίνεται δύσκολο να φύγει κάποιος στα 63 και να παροτρύνεται να μείνει μέχρι τα 65 ή και εθελοντικά μέχρι τα 67.
Όπως σημείωσε, για όσους επιλέγουν να εργάζονται μέχρι τα 67, ως επιβράβευση θα έχουν μια αύξηση 15%, ενώ, μετά την πενταετία, όσοι θέλουν να φύγουν στα 63 θα έχουν ανάλογη μείωση περίπου 15%.
Ο Υπουργός παραδέχτηκε ότι αυτό είναι «δυσχερέστερο από ό,τι ισχύει σήμερα, αλλά η φιλοσοφία μας είναι να παραμείνει περισσότερα χρόνια ο εργαζόμενος στην αγορά εργασίας, καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, έχουμε συνθήκες πλήρους απασχόλησης, και χρειαζόμαστε έμπειρα εργατικά χέρια».
Όσον αφορά το αποθεματικό του Ταμείου, ο κ. Μουσιούττας είπε ότι αυτό σήμερα βρίσκεται πάνω από €12 δισ., αν και σήμερα παρουσιαζόταν ως απαίτηση έναντι του κράτους. Υπενθύμισε ότι ο δανεισμός του κράτους από το Ταμείο τερματίζεται και το χρέος θα αρχίσει να αποπληρώνεται σταδιακά από το 2028 με ετήσιες δόσεις.
«Με τη μεταρρύθμιση το ΤΚΑ αποκτά πραγματική επενδυτική περιουσία», με διεθνή πρότυπα διακυβέρνησης και διαφάνεια, είπε ο Υπουργός, υπογραμμίζοντας τη σημασία απόδοσης του χαρτοφυλακίου για τη σύνταξη του αύριο.
Δεύτερος πυλώνας
Όσον αφορά τον δεύτερο πυλώνα, ο Υπουργός είπε ότι η μεταρρύθμιση σχεδιάστηκε εξαρχής ως ενιαία αρχιτεκτονική που θα υλοποιείται σε φάσεις.
Η πρώτη φάση είναι η στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων και η βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ενώ η δεύτερη φάση είναι τα Ταμεία Προνοίας και τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχέδια.
Ο κ. Μουσιούττας είπε ότι συνεχίζεται ο κοινωνικός διάλογος για τον δεύτερο πυλώνα, αναφέροντας ότι στόχος είναι μια συμφωνία-πλαίσιο με τους κοινωνικούς εταίρους επί των βασικών αρχών, «ένας οδικός χάρτης που θα επιτρέψει να νομοθετήσουμε με σιγουριά και ρεαλιστικό χρόνο προσαρμογής».
Όπως εξήγησε, η πλήρης υλοποίηση του δεύτερου πυλώνα χρειάζεται 3-4 χρόνια, ενώ ένα Ταμείο χρειάζεται μια δεκαετία για να ωριμάσει.
Αναφέρθηκε σε «δύσκολα» ερωτήματα για το θέμα, όπως το πώς θα διευρυνθεί η βάση, με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί (υποχρεωτικότητα, αυτόματη εγγραφή, ή ισχυρά κίνητρα), τι θα γίνει με τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας, και για τη σταδιακή μετάβαση από ένα εφάπαξ ποσό σε ένα συμπληρωματικό εισόδημα, καθώς και «με ποια εποπτεία θα κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των μελών».
Σε κάθε περίπτωση, ο Υπουργός τόνισε ότι ο στόχος πρέπει να είναι κάθε εργαζόμενος στην Κύπρο να έχει πέραν από τη σύνταξη του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων να έχει και δεύτερο εισόδημα από ένα επαγγελματικό σχέδιο. «Το πώς θα φτάσουμε εκεί είναι το αντικείμενο του διαλόγου», είπε.
Εξάλλου, ανέφερε ότι ο τρίτος πυλώνας, η ατομική αποταμίευση θα ακολουθήσει, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι δεν αποτελεί υποκατάσταστο του δεύτερου. «Απευθύνεται σε όσους μπορούν να αποταμιεύουν. Το ζητούμενο είναι να καλύψουμε όσους δεν μπορούν», σημείωσε.
Ανέφερε ότι το κλειδί είναι η εμπιστοσύνη. «Ένα συνταξιοδοτικό σύστημα πρέπει να στηρίζεται στην πεποίθηση ότι αυτό που καταβάλλει σήμερα ένας εργαζόμενος θα είναι διαθέσιμο για εκείνον αύριο. Αυτή την εμπιστοσύνη προσπαθούμε να διασφαλίσουμε για τον πρώτο πυλώνα και να ενισχύσουμε για τον δεύτερο», σημείωσε.
Ερωτηθείς στη συνέχεια για την εποπτεία των Ταμείων Προνοίας, ο Υπουργός είπε ότι συγκλίνουν οι θέσεις για μια ανεξάρτητη εποπτική αρχή, αλλά παραμένουν διάφορες επιλογές, όπως αν θα είναι κάτω από την Κεφαλαιαγορά, ή κάτω από την ΚΤΚ, ή αν θα ενωθεί με άλλη ανεξάρτητη αρχή, ή αν θα είναι μια ανεξάρτητη εποπτική αρχή μόνο για τα Ταμεία Προνοίας, σημειώνοντας ότι οι περισσότερες απόψεις κλίνουν προς το τελευταίο.
Ερωτηθείς τι προκρίνει ο ίδιος για την υποχρεωτικότητα ή όχι των Ταμείων Προνοίας είπε ότι θα πει τη θέση του στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα. Ωστόσο, σημείωσε ότι «δεν είναι άσπρο-μαύρο, μπορούμε να βρούμε τη χρυσή τομή», αναφέροντας ότι όλοι συγκλίνουν ότι ο δεύτερος πυλώνας είναι κάτι αναγκαίο, αφού ο πρώτος πυλώνας δεν μπορεί να καλύψει την επάρκεια των συντάξεων που χρειάζεται κάποιος για να ζει μια καλή ζωή στον τόπο του.
