Strategist Ai · AI Takeaways
- 35 από τις 45 κατηγορίες ήταν ακριβότερες από τον Σεπτέμβριο του 2025.
- Οι 17 μηνιαίες μειώσεις συνυπάρχουν με 28 αυξήσεις και δεν ισοδυναμούν με γενική πτώση του κόστους ζωής.
- Η πολιτική συζήτηση χρειάζεται διάκριση ανάμεσα σε τιμές, ρυθμό μεταβολής και αγοραστική δύναμη.
Οι τιμές σε ορισμένα βασικά είδη μειώθηκαν από τον Αύγουστο στον Σεπτέμβριο. Όμως 35 από τις 45 κατηγορίες του νέου Παρατηρητηρίου παρέμειναν ακριβότερες από έναν χρόνο πριν. Αυτή η συνύπαρξη εξηγεί ένα μεγάλο μέρος της απόστασης ανάμεσα στην ανακοίνωση μιας μείωσης και στην εμπειρία του καταναλωτή στο ταμείο.
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή καταγράφει τιμές για 250 προϊόντα σε 400 καταστήματα. Τον Σεπτέμβριο 2026 οι μηνιαίες αυξήσεις αφορούσαν 28 κατηγορίες και οι μειώσεις 17. Πρόκειται για σταθμισμένη παρακολούθηση της αγοράς, όχι για έναν ίδιο λογαριασμό που πληρώνουν όλες οι οικογένειες.
Η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στο «πέφτει» και στο «είναι φθηνό»
Ένα προϊόν μπορεί να φθηναίνει σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και να παραμένει ακριβότερο από πέρυσι. Μπορεί επίσης να ακριβαίνει σε έναν μήνα αλλά να βρίσκεται χαμηλότερα σε ετήσια βάση. Οι διαφορετικές περίοδοι σύγκρισης δεν είναι λεπτομέρεια. Αλλάζουν το συμπέρασμα.
Χαρακτηριστικά, οι βρεφικές πάνες μειώθηκαν 2,1% μηνιαίως, αλλά διατήρησαν ετήσια άνοδο 2,3%. Στο φρέσκο ψάρι και τα μαλάκια καταγράφηκε μείωση 3% στον μήνα και 8,7% στον χρόνο. Δεν κινούνται όλα τα ράφια προς την ίδια κατεύθυνση.
Το μέσο καλάθι δεν είναι το καλάθι κάθε οικογένειας
Νοικοκυριό με βρέφος, ηλικιωμένο που χρειάζεται συγκεκριμένα προϊόντα ή εργαζομένους με διαφορετικές διατροφικές ανάγκες δεν μπορεί πάντοτε να μετακινεί τη δαπάνη του προς τις κατηγορίες που φθηναίνουν. Η δυνατότητα υποκατάστασης έχει όρια.
Η αγοραστική δύναμη επηρεάζεται επιπλέον από το διαθέσιμο εισόδημα και από τις δαπάνες που προηγούνται των τροφίμων: στέγαση, μετακινήσεις και λογαριασμούς. Γι’ αυτό ένα θετικό στιγμιότυπο σε λίγες τιμές δεν αποτελεί αυτομάτως συνολική ανακούφιση.
Πώς πρέπει να διαβάζεται η κρατική παρέμβαση
Η αξιολόγηση ενός μέτρου απαιτεί σύγκριση του ίδιου προϊόντος, της ίδιας ποσότητας και της πραγματικής τιμής πληρωμής. Μια προσφορά ή μια διαφορετική συσκευασία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι περιορίστηκε η επιβάρυνση μιας οικογένειας.
Το Παρατηρητήριο δεν αποτελεί επίσης από μόνο του απόδειξη παράβασης ή υπερκέρδους συγκεκριμένης επιχείρησης. Για τέτοιο συμπέρασμα χρειάζονται δεδομένα κόστους, περιθωρίων και πρακτικών αγοράς. Η χρησιμότητά του είναι διαφορετική: αποτυπώνει πού συγκεντρώνονται οι πιέσεις και πού αξίζει να εστιαστούν οι συγκρίσεις και οι έλεγχοι.
Το ουσιαστικό τεστ δεν είναι αν βρέθηκε μία κατηγορία που φθήνυνε, αλλά αν μειώνεται με διάρκεια το κόστος των αναγκαίων αγορών. Αυτό είναι το μέτρο με το οποίο θα κρίνουν οι καταναλωτές και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής κατά της ακρίβειας.
Σύνταξη Strategist
Αγορά στη Λευκωσία, αρχείο2012. Φωτογραφία: Luigi Guarino from Rome, Italy / CC BY 2.0. Περικοπή κάδρου.
