Η φορολογία στα τσιγάρα και στα νεότερα προϊόντα νικοτίνης βρίσκεται σήμερα, 9 Νοεμβρίου, στην ατζέντα του ECOFIN, με τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιδιώκουν πολιτική συμφωνία. Για τους καταναλωτές στην Κύπρο, το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει το μελλοντικό κόστος αγοράς καπνικών προϊόντων. Το ποσό των €13 ανά πακέτο, όμως, δεν αποτελεί ανακοινωμένη νέα τιμή για την κυπριακή αγορά.
Η διάκριση έχει σημασία: άλλο τα ευρωπαϊκά ελάχιστα επίπεδα φόρου, άλλο τα υποθετικά σενάρια μιας οικονομικής μελέτης και άλλο η τελική τιμή στο περίπτερο. Επιπλέον, η πρόταση που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση έχει ήδη τροποποιηθεί σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τι συζητείται σήμερα στο ECOFIN
Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του Συμβουλίου, οι υπουργοί καλούνται να επιδιώξουν πολιτική συμφωνία για το πακέτο φορολόγησης του καπνού. Το ενημερωτικό σημείωμα της 5ης Νοεμβρίου περιγράφει δύο βασικές κατευθύνσεις: αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης και επέκταση των κανόνων σε νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Το Συμβούλιο συνδέει την αναθεώρηση με τη δημόσια υγεία, τον πληθωρισμό και τις αλλαγές στην αγορά. Αναφέρεται επίσης σε μέτρα παρακολούθησης της διακίνησης ακατέργαστου καπνού, ώστε να ενισχυθεί η αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου.
Η επιδίωξη συμφωνίας δεν ισοδυναμεί με συμφωνία. Κατά τον πρωινό έλεγχο της 9ης Νοεμβρίου, η επίσημη ενημέρωση αφορούσε την ατζέντα της συνεδρίασης. Δεν τεκμηρίωνε τελική απόφαση ή άμεση αλλαγή στις κυπριακές τιμές.
Από πού προκύπτει το πακέτο των €13
Το ποσό παραπέμπει σε προσομοιώσεις του ελληνικού Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών, στη μελέτη «Αναλύσεις Επικαιρότητας 7/2025». Η ανάλυση αφορά την ελληνική οικονομία και χρησιμοποιεί ως αφετηρία μέση τιμή λιανικής €4,17 ανά πακέτο το 2023.
Η μελέτη του ΚΕΠΕ εξετάζει διαφορετικούς συνδυασμούς πάγιου και αναλογικού φόρου. Σε ένα από αυτούς, πάγιος φόρος €4,30 ανά πακέτο 20 τσιγάρων και αναλογικός φόρος 45% οδηγούν σε υπολογιζόμενη μέση λιανική €13,82. Με τον ίδιο πάγιο φόρο αλλά αναλογικό συντελεστή 63%, προκύπτει το ακραίο σενάριο των €27,92 και αύξηση 569,6% έναντι της βάσης.
Πρόκειται για υποθετικά αποτελέσματα συγκεκριμένων φορολογικών συνδυασμών, όχι για επιβεβαιωμένο τιμοκατάλογο ή ενιαία πρόβλεψη για όλα τα κράτη μέλη. Δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στην Κύπρο. Οι εκτιμήσεις της ίδιας μελέτης για τις πωλήσεις αφορούν τη νόμιμη αγορά και δεν ταυτίζονται αυτομάτως με αντίστοιχη μείωση του αριθμού των καπνιστών.
Τι σημαίνει η αρχική πρόταση για €215 ανά 1.000 τσιγάρα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της στις 16 Ιουλίου 2025. Το αρχικό σχέδιο περιλάμβανε ελάχιστο συνολικό ειδικό φόρο €215 ανά 1.000 τσιγάρα, με προβλεπόμενη προσαρμογή ανά κράτος. Πρόκειται για μέγεθος φορολογίας και όχι για ορισμό της τιμής πώλησης ενός πακέτου.
Αριθμητικά, τα €215 ανά 1.000 αντιστοιχούν σε €4,30 ανά 20 τσιγάρα, πριν από την προβλεπόμενη προσαρμογή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πακέτο θα πωλείται €4,30 ούτε ότι πρέπει να προστεθούν αυτομάτως €4,30 στην υφιστάμενη τιμή. Το ποσό αφορά το φορολογικό κατώφλι του αρχικού σχεδίου και χρειάζεται να εξετάζεται μαζί με τους υπόλοιπους κανόνες του.
Αντίστοιχα, ο συνολικός ελάχιστος ειδικός φόρος της οδηγίας δεν πρέπει να συγχέεται με το πάγιο σκέλος που χρησιμοποιείται σε ένα υποθετικό μοντέλο τιμολόγησης. Μια τέτοια ταύτιση μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις για την αύξηση που επιβάλλει η ευρωπαϊκή πρόταση.
Η νεότερη συμβιβαστική πρόταση έχει αλλαγές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επίσημη ενημέρωση του σουηδικού Υπουργείου Οικονομικών της 2ας Νοεμβρίου 2026. Περιγράφει συμβιβαστικό κείμενο στο οποίο τα προτεινόμενα ελάχιστα επίπεδα έχουν γενικά μειωθεί σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, περιλαμβανομένων των επιπέδων για τα σακουλάκια νικοτίνης.
Η Σουηδία δηλώνει ότι δεν μπορεί να στηρίξει την προτεινόμενη γενική προσέγγιση, εκφράζοντας μεταξύ άλλων αντιρρήσεις για τη φορολόγηση των σακουλιών νικοτίνης και την προσαρμογή βάσει αγοραστικής δύναμης. Πρόκειται για τη δημοσιοποιημένη διαπραγματευτική θέση της συγκεκριμένης κυβέρνησης, όχι για προεξόφληση του αποτελέσματος της συνεδρίασης.
Επομένως, τα ποσά του αρχικού σχεδίου δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αμετάβλητη τελική ευρωπαϊκή απόφαση.
Τι μπορεί να αλλάξει για την Κύπρο
Για την κυπριακή αγορά, το κρίσιμο στοιχείο θα είναι ο συνδυασμός των τελικών ελάχιστων συντελεστών, των προσαρμογών που θα συμφωνηθούν και του τρόπου εφαρμογής τους στην εθνική νομοθεσία. Η λιανική τιμή θα εξαρτηθεί επίσης από την τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων.
Αν το τελικό πλαίσιο απαιτεί υψηλότερη επιβάρυνση από εκείνη που εφαρμόζεται σε ένα προϊόν, δημιουργείται πίεση αύξησης του κόστους του. Από αυτό, όμως, δεν προκύπτει συγκεκριμένο ποσό ανατίμησης για κάθε μάρκα ή ίδιο ποσοστό αύξησης σε ολόκληρη την αγορά.
Για έναν καταναλωτή, ο πρακτικός υπολογισμός είναι απλός: κάθε επιπλέον €1 ανά πακέτο σημαίνει €30 περισσότερα σε μήνα 30 ημερών, εφόσον αγοράζει ένα πακέτο την ημέρα και δεν αλλάξει την κατανάλωσή του. Αυτό είναι ενδεικτικό παράδειγμα προϋπολογισμού, όχι πρόβλεψη αύξησης κατά €1.
Πότε θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι αλλαγές
Το αρχικό νομοθετικό σχέδιο τοποθετούσε την εφαρμογή στην 1η Ιανουαρίου 2028. Η ημερομηνία αυτή αποτελεί στοιχείο της πρότασης και χρειάζεται τελική νομοθετική επιβεβαίωση. Δεν αρκεί για να ανακοινωθεί από τώρα αλλαγή τιμών στην Κύπρο τη συγκεκριμένη ημέρα.
Η νομική βάση του σχεδίου προβλέπει ειδική νομοθετική διαδικασία: απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η πολιτική συνεννόηση των υπουργών, η οριστική νομοθεσία και η εφαρμογή της είναι διακριτά στάδια.
Η πρόταση της Επιτροπής καλύπτει επίσης ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα καπνικά και σακουλάκια νικοτίνης. Έτσι, η συζήτηση αφορά ευρύτερο τμήμα της αγοράς από το συμβατικό πακέτο τσιγάρων. Το πραγματικό κόστος για τον καταναλωτή θα μπορεί να υπολογιστεί αξιόπιστα όταν οριστικοποιηθούν οι κανόνες ανά προϊόν και η κυπριακή εφαρμογή τους.
The post Τσιγάρα στα €13; Τι συζητά η ΕΕ και τι σημαίνει για την Κύπρο appeared first on moneymatters.cy.
