Ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Κυπριακό μπαίνουν σήμερα στο ίδιο πολιτικό τραπέζι στη Λευκωσία. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, συναντά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη σε μια επίσκεψη που συνδέει την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων με τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης για τα επόμενα χρόνια.
Η επίσημη άφιξη στο Προεδρικό Μέγαρο προγραμματίστηκε για τις 09:00. Θα ακολουθήσουν κατ’ ιδίαν συνάντηση, διευρυμένες συνομιλίες των δύο αντιπροσωπειών και δηλώσεις γύρω στις 10:35. Στην ατζέντα βρίσκονται το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, η ανταγωνιστικότητα, η διεύρυνση, το μεταναστευτικό, η Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το Κυπριακό.
- Ο Αντόνιο Κόστα συναντά σήμερα τον Νίκο Χριστοδουλίδη στο πλαίσιο περιοδείας του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
- Η Κύπρος διεκδικεί προστασία των κονδυλίων για συνοχή, γεωργία και μετανάστευση, με ειδική αναγνώριση των αναγκών ενός μικρού νησιωτικού κράτους.
- Το Κυπριακό αποτελεί ξεχωριστό σκέλος της συζήτησης, με έμφαση στην ευρωπαϊκή εμπλοκή και στις τελευταίες πρωτοβουλίες του ΟΗΕ.
- Η μάχη του προϋπολογισμού δεν αφορά μόνο ποσά, αλλά το ποια πολιτική κατεύθυνση θα χρηματοδοτήσει η ΕΕ από το 2028 έως το 2034.
Τι ζητά η Λευκωσία από τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Η κυπριακή θέση, όπως έχει περιγραφεί από την κυβέρνηση, είναι υπέρ ενός φιλόδοξου και δίκαιου προϋπολογισμού που θα στηρίζει ταυτόχρονα την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Για τη Λευκωσία, το κρίσιμο σημείο είναι να μην περιοριστούν οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες σε βάρος των παραδοσιακών πολιτικών που χρηματοδοτούν κράτη και περιφέρειες.
Στην πράξη, η Κύπρος επιδιώκει να προστατεύσει τις εθνικές κατανομές της για την πολιτική συνοχής, την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Παράλληλα, θέλει να ενσωματωθούν στο νέο πλαίσιο οι ιδιαιτερότητες των μικρών νησιωτικών κρατών, όπου η γεωγραφική απομόνωση, το ενεργειακό κόστος και οι περιορισμένες οικονομίες κλίμακας δημιουργούν μόνιμες επιβαρύνσεις.
Η συζήτηση είναι ιδιαίτερα δύσκολη επειδή ο επόμενος προϋπολογισμός καλείται να χρηματοδοτήσει περισσότερες απαιτήσεις. Άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια, τεχνολογία, πράσινη μετάβαση, υποδομές, Ουκρανία και ενδεχόμενη διεύρυνση διεκδικούν μεγαλύτερο χώρο, ενώ τα κράτη μέλη δεν συμφωνούν ακόμη για το μέγεθος και τις πηγές εσόδων του κοινού ταμείου.
Η ανταγωνιστικότητα πίσω από τους αριθμούς
Ο Κόστα δεν πραγματοποιεί μια τυπική σειρά εθιμοτυπικών επισκέψεων. Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Λευκωσία αποτελεί σταθμό μιας περιοδείας στις πρωτεύουσες της ΕΕ από τις 25 Αυγούστου έως τις 17 Σεπτεμβρίου. Στόχος είναι να καταγραφούν οι θέσεις των ηγετών για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό και την ανταγωνιστικότητα πριν διαμορφωθεί η επόμενη ευρωπαϊκή ατζέντα.
Για την Κύπρο, η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις υποδομές. Η ηλεκτρική διασύνδεση, οι ψηφιακές επενδύσεις, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, το κόστος μεταφορών και η ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις είναι παράγοντες που καθορίζουν αν μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική λειτουργεί ισότιμα για το νησί.
Το Κυπριακό ως ευρωπαϊκό ζήτημα
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναμένεται να ενημερώσει τον Αντόνιο Κόστα για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό και τις προσπάθειες επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Η Λευκωσία επιδιώκει ισχυρότερη και πιο σταθερή εμπλοκή της ΕΕ, σε συντονισμό με τα Ηνωμένα Έθνη και μέσα στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης.
Στο ευρωπαϊκό σκέλος εντάσσεται και η παρουσία του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ραφαέλε Φίττο ως ειδικού απεσταλμένου για το Κυπριακό. Η αξία της εμπλοκής αυτής θα κριθεί από το κατά πόσο η ΕΕ μπορεί να συνδέσει τα εργαλεία, τα κίνητρα και τις σχέσεις της με την Τουρκία με απτά βήματα προς την επανέναρξη των συνομιλιών.
Το πραγματικό διακύβευμα της σημερινής συνάντησης
Η επίσκεψη Κόστα είναι μια πρώιμη διαπραγμάτευση για το ποια Ευρώπη θα χρηματοδοτηθεί μετά το 2027. Η Κύπρος χρειάζεται να αποδείξει ότι οι ειδικές της ανάγκες δεν είναι περιφερειακές εξαιρέσεις, αλλά ευρωπαϊκές προκλήσεις που αφορούν την ασφάλεια, την ενέργεια, τα σύνορα και τη συνοχή της Ένωσης.
Ταυτόχρονα, η σύνδεση του Κυπριακού με την ευρύτερη στρατηγική ατζέντα προσφέρει στη Λευκωσία ένα παράθυρο επιρροής. Η αποτελεσματικότητα, όμως, δεν θα μετρηθεί από τη θετική γλώσσα των δηλώσεων. Θα μετρηθεί από τις δεσμεύσεις που θα περάσουν στον προϋπολογισμό, στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στην πρακτική ευρωπαϊκή στήριξη για επανεκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας.
