Νέους κανόνες για τη σύνθεση των διοικητικών συμβουλίων των εισηγμένων εταιρειών εισάγει το νομοσχέδιο που βρίσκεται ενώπιον της Βουλής, με κεντρικό στόχο το υποεκπροσωπούμενο φύλο να κατέχει τουλάχιστον το 33% του συνόλου των διευθυντικών θέσεων.
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι τουλάχιστον μία στις τρεις θέσεις στα ανώτατα όργανα διοίκησης θα πρέπει να καλύπτεται από γυναίκες στις εταιρείες όπου αυτές παραμένουν το υποεκπροσωπούμενο φύλο. Η συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή αναμένεται να αρχίσει τον Σεπτέμβριο του 2026.
Για ποιες εταιρείες ισχύει
Το νομοσχέδιο μεταφέρει στο κυπριακό δίκαιο την Οδηγία (ΕΕ) 2022/2381 για την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στα διοικητικά συμβούλια. Το πεδίο εφαρμογής αφορά εισηγμένες εταιρείες και δεν αποτελεί οριζόντια υποχρέωση για κάθε μικρή ή οικογενειακή επιχείρηση.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία έδωσε στα κράτη μέλη δύο επιλογές: είτε το υποεκπροσωπούμενο φύλο να κατέχει τουλάχιστον το 40% των μη εκτελεστικών διευθυντικών θέσεων είτε τουλάχιστον το 33% όλων των διευθυντικών θέσεων, εκτελεστικών και μη. Η Κύπρος επέλεξε τη δεύτερη διαδρομή.
Ο στόχος δεν αφορά αποκλειστικά αριθμητική ποσόστωση. Συνδέεται με συγκεκριμένους κανόνες επιλογής, διαφάνειας και λογοδοσίας. Όταν μια εταιρεία δεν έχει επιτύχει την απαιτούμενη ισορροπία, θα πρέπει να εφαρμόζει σαφή, ουδέτερα και προκαθορισμένα κριτήρια κατά την επιλογή υποψηφίων.
Η αξιοκρατία παραμένει στον πυρήνα
Η νέα διαδικασία δεν προβλέπει αυτόματο διορισμό με μοναδικό κριτήριο το φύλο. Οι υποψήφιοι θα αξιολογούνται βάσει προσόντων, εμπειρίας και επαγγελματικής επάρκειας. Προτεραιότητα στο υποεκπροσωπούμενο φύλο προβλέπεται όταν οι υποψήφιοι εμφανίζουν ισοδύναμα προσόντα, εκτός εάν αντικειμενικοί λόγοι που αφορούν τον συγκεκριμένο υποψήφιο δικαιολογούν διαφορετική επιλογή.
Οι εισηγμένες θα κληθούν επίσης να γνωστοποιούν στοιχεία για τη σύνθεση των συμβουλίων τους και για τα μέτρα που λαμβάνουν. Η λογική είναι να μπορεί να ελεγχθεί όχι μόνο το τελικό ποσοστό, αλλά και το κατά πόσο η διαδικασία επιλογής ήταν πραγματικά ανοικτή και διαφανής.
Η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων χαρακτήρισε την έγκριση του νομοσχεδίου ουσιαστικό βήμα προς την ισότητα, επισημαίνοντας ότι η ισόρροπη εκπροσώπηση πρέπει να προωθείται μέσα από αξιοκρατικές και διαφανείς διαδικασίες.
Τι σημαίνει για την εταιρική διακυβέρνηση
Για τις εισηγμένες εταιρείες, η αλλαγή δημιουργεί άμεση ανάγκη επανεξέτασης των πολιτικών διαδοχής, των δεξαμενών υποψηφίων και του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι επιτροπές διορισμών. Εταιρείες με χαμηλή γυναικεία παρουσία δεν θα μπορούν να περιμένουν μέχρι την τελευταία ανανέωση του συμβουλίου για να αντιδράσουν.
Η συμμόρφωση θα επηρεάσει επίσης τους θεσμικούς επενδυτές, οι οποίοι ενσωματώνουν όλο και περισσότερο τη διαφορετικότητα και τη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου στα κριτήρια εταιρικής διακυβέρνησης. Το ζήτημα μετακινείται έτσι από το πεδίο της εταιρικής εικόνας στο πεδίο της κανονιστικής συμμόρφωσης και της επενδυτικής αξιολόγησης.
Το πραγματικό τεστ για την Κύπρο
Η ψήφιση του νόμου θα είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το ουσιαστικό τεστ θα είναι κατά πόσο οι εταιρείες θα δημιουργήσουν πραγματικές διαδρομές ανέλιξης για περισσότερες γυναίκες, αντί να αντιμετωπίσουν το 33% ως μια τυπική άσκηση συμπλήρωσης θέσεων.
Strategist View: Η νέα υποχρέωση αλλάζει τη σύνθεση των κέντρων λήψης αποφάσεων, αλλά η αξία της θα κριθεί από την ποιότητα της εφαρμογής. Ένα διοικητικό συμβούλιο δεν γίνεται αποτελεσματικό μόνο επειδή επιτυγχάνει έναν αριθμητικό στόχο. Γίνεται ισχυρότερο όταν διευρύνει πραγματικά τη δεξαμενή ταλέντου, μειώνει την ομοιομορφία σκέψης και λογοδοτεί για τις επιλογές του.
