Ανοικτή σε αλλαγές, αλλά μόνο εφόσον δεν αυξάνουν τη συνολική δαπάνη, δηλώνει η κυβέρνηση για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Ο υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας θέτει ως βασικό όρο προς τους κοινωνικούς εταίρους κάθε νέα εισήγηση να συνοδεύεται από ισόποση εξοικονόμηση.
Το μήνυμα είναι σαφές: εάν μια πρόταση προσθέτει, για παράδειγμα, κόστος €50 εκατ., θα πρέπει να υποδεικνύεται από πού θα εξοικονομηθούν τα ίδια €50 εκατ.. Η συνολική επιβάρυνση των κρατικών ταμείων και του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν θα πρέπει να αυξηθεί πέρα από το προκαθορισμένο πλαίσιο.
Οι δύο σταθερές που δεν αλλάζουν
Η κυβερνητική θέση διατηρεί δύο βασικές παραμέτρους: δεν προβλέπεται αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών και το γενικό όριο αφυπηρέτησης παραμένει στο 65ο έτος. Αυτές οι δύο επιλογές περιορίζουν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και εξηγούν γιατί το υπουργείο επιμένει στο μηδενικό καθαρό κόστος.
Η μεταρρύθμιση του πρώτου πυλώνα αφορά κυρίως την ενίσχυση των συντάξεων από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η αύξηση δεν θα είναι οριζόντια. Θα προκύπτει από φόρμουλα που θα λαμβάνει υπόψη τα χρόνια ασφάλισης, το ύψος και τη συχνότητα των εισφορών και άλλα ασφαλιστικά δεδομένα.
Με βάση τον σχεδιασμό, οι αυξήσεις θα κινούνται από 5%, 10% ή 15% και θα μπορούν να φτάνουν έως το 55%, ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό κάθε δικαιούχου. Αυτό σημαίνει ότι δύο συνταξιούχοι με διαφορετική πορεία εισφορών δεν θα λάβουν κατ’ ανάγκη την ίδια ποσοστιαία ενίσχυση.
Η αύξηση θα ολοκληρωθεί σε πέντε χρόνια
Η πλήρης εφαρμογή προβλέπεται να γίνει σταδιακά σε ορίζοντα πενταετίας. Τον πρώτο χρόνο θα καταβληθεί το 40% της υπολογιζόμενης αύξησης, τον δεύτερο το 60% και ακολούθως το 70%, το 80% και τελικά το 100%.
Ο στόχος παραμένει η έναρξη εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2027. Για να επιτευχθεί, το νομοσχέδιο θα πρέπει να ολοκληρωθεί, να περάσει από τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους, να εγκριθεί από τη Βουλή και να δοθεί χρόνος για τεχνικές δοκιμές στα πληροφοριακά συστήματα.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες του Αυγούστου
Στις 5 Αυγούστου έχει προγραμματιστεί συνάντηση του Μαρίνου Μουσιούττα με τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό, ώστε να διαμορφωθεί κοινή και ολοκληρωμένη πρόταση. Εάν παραμείνουν ανοικτές τεχνικές ή δημοσιονομικές λεπτομέρειες, δεν αποκλείεται να απαιτηθεί νέα συνάντηση.
Αμέσως μετά, το νομοσχέδιο θα δοθεί στους κοινωνικούς εταίρους για παρατηρήσεις. Η κυβερνητική επιδίωξη είναι να κατατεθεί στη Βουλή εντός Σεπτεμβρίου.
Στις 6 Αυγούστου θα επαναληφθεί η συνεδρία της τεχνικής επιτροπής για τον δεύτερο πυλώνα, δηλαδή τα Ταμεία Προνοίας. Οι συντεχνίες καλούνται να εξειδικεύσουν τι εννοούν με την επάρκεια των συντάξεων, ενώ οι εργοδοτικές οργανώσεις θα πρέπει να παρουσιάσουν συγκεκριμένη φόρμουλα κινήτρων και τη θέση τους για το εάν η συμμετοχή θα είναι υποχρεωτική.
Το δύσκολο πολιτικό ισοζύγιο
Η κυβέρνηση επιχειρεί να πετύχει ταυτόχρονα τρεις στόχους: υψηλότερες συντάξεις, προστασία της βιωσιμότητας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων και αποφυγή νέων επιβαρύνσεων για εργαζομένους και εργοδότες. Το πρόβλημα είναι ότι οι τρεις επιδιώξεις ανταγωνίζονται μεταξύ τους όταν ο συνολικός διαθέσιμος φάκελος παραμένει σταθερός.
Ο όρος του μηδενικού καθαρού κόστους μεταφέρει μέρος της ευθύνης στους κοινωνικούς εταίρους: δεν αρκεί να ζητούν βελτίωση μιας πρόνοιας, αλλά πρέπει να υποδεικνύουν ποια άλλη δαπάνη μπορεί να περιοριστεί.
Strategist View: Η μεταρρύθμιση μπαίνει στην πιο δύσκολη φάση της. Οι ποσοστιαίες αυξήσεις δημιουργούν προσδοκίες, όμως ο πραγματικός διαπραγματευτικός πυρήνας είναι η κατανομή ενός πεπερασμένου δημοσιονομικού χώρου. Η πολιτική επιτυχία θα κριθεί όχι από το υψηλότερο ποσοστό που θα ανακοινωθεί, αλλά από το εάν το σύστημα θα παραμείνει βιώσιμο και θα βελτιώσει ουσιαστικά τις χαμηλές συντάξεις.
