Μια από τις πιο σημαντικές γεωοικονομικές κινήσεις της κρίσης στο Ορμούζ φαίνεται να εξετάζει το Ντουμπάι, καθώς η DP World σχεδιάζει νέα λιμενική υποδομή στην ανατολική ακτή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από το Jebel Ali και από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η DP World βρίσκεται σε συζητήσεις για την ανάπτυξη ενός νέου πολυχρηστικού λιμανιού στην περιοχή της Fujairah, καθώς και ενός νέου container terminal στο υφιστάμενο λιμάνι του ίδιου εμιράτου.
Η κίνηση, αν προχωρήσει, δεν θα αποτελεί απλώς μια ακόμη επένδυση σε λιμενικές υποδομές. Θα σηματοδοτεί στρατηγική μετατόπιση για το Ντουμπάι, το οποίο έχτισε μεγάλο μέρος της εμπορικής του ισχύος πάνω στην ανάπτυξη του Jebel Ali, του μεγαλύτερου container port της περιοχής.
Γιατί η Fujairah αλλάζει τον χάρτη
Η γεωγραφία είναι το κλειδί. Το Jebel Ali βρίσκεται μέσα στον Περσικό Κόλπο και εξαρτάται από τη διέλευση μέσω του Ορμούζ. Η Fujairah, αντίθετα, βρίσκεται στον Κόλπο του Ομάν, έξω από το στενό πέρασμα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν.
Αυτό σημαίνει ότι φορτία μπορούν να εισέρχονται ή να εξέρχονται από τα ΗΑΕ χωρίς να χρειάζεται να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Στη συνέχεια μπορούν να μεταφέρονται οδικώς προς το Ντουμπάι, το Άμπου Ντάμπι και γειτονικές χώρες του Κόλπου.
Για μια περιοχή όπου η ναυσιπλοΐα έχει μετατραπεί σε πεδίο στρατηγικής πίεσης, αυτή η διαφορά δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ασφάλεια εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η πίεση στο Jebel Ali
Οι Financial Times αναφέρουν ότι η δραστηριότητα στο Jebel Ali υποχώρησε κατά 90% έως 95% μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν ως απάντηση στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις.
Η πτώση αυτή δείχνει πόσο ευάλωτο μπορεί να γίνει ακόμη και ένα από τα πιο σημαντικά λιμάνια του κόσμου όταν η πρόσβαση του εξαρτάται από ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα. Το Jebel Ali χειρίστηκε πέρσι 15,6 εκατ. εμπορευματοκιβώτια των 20 ποδών, αποτελώντας κρίσιμο κόμβο για το εμπόριο μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Αφρικής.
Η DP World φέρεται να ξεκαθαρίζει ότι το Jebel Ali δεν θα αντικατασταθεί ούτε θα υποβαθμιστεί. Το λιμάνι διαθέτει ελεύθερη ζώνη, αποθήκες, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τεράστια εμπορική υποδομή που δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα. Ωστόσο, η νέα κατεύθυνση δείχνει ότι το Ντουμπάι θέλει πλέον δεύτερη γραμμή άμυνας.
Επένδυση εκατοντάδων εκατομμυρίων
Το σχέδιο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, βρίσκεται ακόμη σε στάδιο συζητήσεων με κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η δομή και η χρηματοδότηση δεν έχουν οριστικοποιηθεί, όμως η αρχική επένδυση της DP World θα μπορούσε να ανέλθει σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.
Ανώτερο στέλεχος της εταιρείας φέρεται να δήλωσε ότι το νέο λιμάνι θα μπορούσε να ολοκληρωθεί ακόμη και μέσα σε ενάμιση χρόνο, εφόσον προχωρήσει το σχέδιο. Η ταχύτητα αυτή δείχνει ότι η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται ως μακροπρόθεσμο όραμα, αλλά ως άμεση απάντηση σε πραγματικό κίνδυνο.
Η DP World δεν επιβεβαίωσε συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τα projects στην ανατολική ακτή, αλλά ανέφερε στους FT ότι υπάρχουν σχέδια διαφοροποίησης για την αντιμετώπιση της διαταραχής.
Το Ορμούζ γίνεται μόνιμο επιχειρηματικό ρίσκο
Πριν από τον πόλεμο, η κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ ανερχόταν σε περίπου 135 πλοία την ημέρα. Μετά την προσωρινή επαναλειτουργία του περάσματος, οι ημερήσιες διελεύσεις δυσκολεύτηκαν να ξεπεράσουν τις 40.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Η κρίση δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές ενέργειας ή τα ασφάλιστρα πολέμου. Αναγκάζει κράτη και εταιρείες να επανεξετάσουν υποδομές που είχαν σχεδιαστεί με την παραδοχή ότι η διέλευση από το Ορμούζ θα παραμένει λειτουργική.
Η Fujairah είχε ήδη στρατηγικό ρόλο στην ενεργειακή αρχιτεκτονική των ΗΑΕ, καθώς από εκεί το Άμπου Ντάμπι μπορεί να εξάγει μέρος του αργού πετρελαίου παρακάμπτοντας το Ορμούζ. Τώρα η ίδια λογική επεκτείνεται πιο καθαρά και στο εμπόριο εμπορευματοκιβωτίων.
Η μεγάλη εικόνα για την περιοχή
Η απόφαση της DP World, εφόσον υλοποιηθεί, θα δείξει ότι οι χώρες του Κόλπου δεν αντιμετωπίζουν πλέον το Ορμούζ μόνο ως προσωρινή κρίση. Το αντιμετωπίζουν ως δομικό στρατηγικό ρίσκο.
Η εξέλιξη έχει σημασία και πέρα από τα ΗΑΕ. Αν το Ντουμπάι, ένας από τους πιο προηγμένους logistics κόμβους του κόσμου, κρίνει ότι χρειάζεται εναλλακτικό λιμενικό δίκτυο εκτός Ορμούζ, τότε το μήνυμα προς τη διεθνή ναυτιλία είναι σαφές: η περιοχή μπαίνει σε νέα εποχή σχεδιασμού.
Δεν πρόκειται μόνο για νέα λιμάνια. Πρόκειται για ανασχεδιασμό εμπορικών διαδρομών, ασφαλιστικών υπολογισμών, χερσαίων μεταφορών και στρατηγικής ανθεκτικότητας απέναντι σε μια παρατεταμένη κρίση με το Ιράν.
Το Jebel Ali θα παραμείνει ο πυρήνας του Ντουμπάι. Όμως η κίνηση προς τη Fujairah δείχνει ότι ακόμη και οι πιο ισχυροί κόμβοι χρειάζονται πλέον εναλλακτική έξοδο. Και στο σημερινό περιβάλλον της Μέσης Ανατολής, η δυνατότητα να παρακάμπτεις το Ορμούζ μπορεί να αξίζει περισσότερο από την ίδια τη χωρητικότητα ενός λιμανιού.
