ΕΕ: Σκληρότερα μέτρα για τη νικοτίνη ζητούν 8 χώρες

Η αντίφαση με την ευρωπαϊκή ατζέντα ανταγωνιστικότητας

Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να ενισχύσει τις επενδύσεις και να καταστήσει την οικονομία της πιο ανταγωνιστική, μια νέα πρωτοβουλία οκτώ κρατών-μελών για αυστηρότερους περιορισμούς στα προϊόντα καπνού και νικοτίνης αναδεικνύει ερωτήματα για τη συνοχή της ευρωπαϊκής πολιτικής.

Η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Σλοβενία και η Ισπανία απέστειλαν κοινή επιστολή στον Ευρωπαίο Επίτροπο Υγείας, Olivér Várhelyi, ζητώντας σημαντική αυστηροποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου, ενόψει της αναθεώρησης των οδηγιών για τα προϊόντα καπνού και τη διαφήμισή τους.

Στις προτάσεις περιλαμβάνονται ακόμη και περιορισμοί στην είσοδο νέων προϊόντων νικοτίνης στην ευρωπαϊκή αγορά, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη σχέση μεταξύ των στόχων δημόσιας υγείας, της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας.

Η αντίφαση με την ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνιστικότητας

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, 13 κράτη-μέλη, με επικεφαλής την Αυστρία, ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση στην προώθηση νέων νομοθετικών ρυθμίσεων και συστηματική αξιολόγηση των υφιστάμενων κανόνων. Η πρωτοβουλία των «13» προβλέπει μια περίοδο επικέντρωσης στην εφαρμογή και αξιολόγηση της υφιστάμενης νομοθεσίας, με στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, των αλληλοεπικαλύψεων και των πρόσθετων διοικητικών βαρών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τρεις χώρες, η Λετονία, η Σλοβενία και η Ουγγαρία, συμμετέχουν και στις δύο πρωτοβουλίες.

Από τη μία πλευρά, ζητούν μεγαλύτερη προσοχή στην υιοθέτηση νέων κανόνων και στις επιπτώσεις τους στην ανταγωνιστικότητα. Από την άλλη, συνυπογράφουν προτάσεις για εκτεταμένους περιορισμούς, πρόσθετες προδιαγραφές και απαγορεύσεις στην πρόσβαση νέων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.

Παρότι οι στόχοι της δημόσιας υγείας και της ανταγωνιστικότητας δεν είναι κατ’ ανάγκην αντικρουόμενοι, η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει την ανάγκη συνεπούς εφαρμογής των αρχών της αναλογικότητας και της αξιολόγησης των επιπτώσεων κάθε νέας νομοθετικής παρέμβασης.

Τι σημαίνουν οι προτάσεις των «8» για την αγορά και την καινοτομία

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Rapporteur και Eunews, αλλά και CNN.gr η επιστολή των οκτώ κρατών ζητά ένα είδος «παγώματος» (market freeze) για νέα προϊόντα νικοτίνης και σχετικές συσκευές που δεν καλύπτονται από το σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Παράλληλα, προτείνονται ευρείες απαγορεύσεις αρωμάτων, ανώτατα όρια περιεκτικότητας σε νικοτίνη, ουδέτερες συσκευασίες και μεγαλύτερη ευχέρεια των κρατών-μελών να επιβάλλουν πρόσθετους εθνικούς περιορισμούς.

Πέρα από τις επιπτώσεις στη διάθεση των προϊόντων, οι προτάσεις δημιουργούν ερωτήματα για το κόστος προσαρμογής των επιχειρήσεων και τη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Η δυνατότητα επιβολής διαφορετικών εθνικών απαγορεύσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα πιο σύνθετο κανονιστικό περιβάλλον, με διαφορετικές απαιτήσεις ανά χώρα και πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης.

Παράλληλα, μια γενικευμένη απαγόρευση εισόδου νέων προϊόντων θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα ανάπτυξης και διάθεσης μελλοντικών τεχνολογιών, πριν ακόμη αξιολογηθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι ενδεχόμενοι κίνδυνοί τους.

Η προστασία της δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα των ανηλίκων, παραμένει βασική προτεραιότητα. Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν μέσω στοχευμένων ρυθμίσεων και αυστηρής επιστημονικής αξιολόγησης, χωρίς γενικευμένους αποκλεισμούς μελλοντικών προϊόντων.

Οι οικονομικές επιπτώσεις και η Κύπρος

Στην ευρύτερη συζήτηση προστίθεται και η διάσταση του παράνομου εμπορίου, καθώς οι νέες ρυθμίσεις καλούνται να εφαρμοστούν σε μια αγορά όπου η παράνομη κατανάλωση τσιγάρων παραμένει σημαντική.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της KPMG, το 2025 η παράνομη κατανάλωση τσιγάρων στην ΕΕ αντιστοιχούσε στο 10,3% της συνολικής κατανάλωσης, με εκτιμώμενες απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους €16,7 δισ. Στην Κύπρο, το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 16,3%, με εκτιμώμενες απώλειες €27 εκατομμυρίων.

Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι οι προτεινόμενοι περιορισμοί θα αυξήσουν το παράνομο εμπόριο, υπογραμμίζουν όμως τη σημασία αξιολόγησης των οικονομικών επιπτώσεων πριν από τη λήψη νέων αποφάσεων.

Για την Κύπρο, όπως και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες, η αναθεώρηση της νομοθεσίας ενδέχεται να επηρεάσει το επιχειρηματικό περιβάλλον, τις εμπορικές δραστηριότητες και τη λειτουργία της αγοράς.

Η επιστολή των οκτώ χωρών δεν αποτελεί νομοθετική απόφαση. Ωστόσο, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανταγωνιστικότητα και η ανάγκη για απλούστευση των κανόνων αποτελούν προτεραιότητα για τις ευρωπαϊκές διεργασίες, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ουσιαστικό ερώτημα: πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαμορφώνει αποτελεσματικές πολιτικές δημόσιας υγείας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι νέες ρυθμίσεις είναι αναλογικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες και συνεπείς με τις ευρύτερες οικονομικές της προτεραιότητες;

Με πληροφορίες από Cnn.gr