Τη σύνδεση της περιφερειακής ασφάλειας με το διεθνές δίκαιο, το Κυπριακό και τις ενεργειακές υποδομές επαναφέρουν Κύπρος, Ελλάδα και Αίγυπτος στην κοινή διακήρυξη του Ελ Αλαμέιν. Η συνάντηση των Νίκου Χριστοδουλίδη, Κυριάκου Μητσοτάκη και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 κατέληξε σε ένα κείμενο που δεν περιορίζεται σε μια γενική διαβεβαίωση φιλίας.
Στο επίσημο υλικό της συνάντησης, όπου δημοσιοποιείται και η κοινή διακήρυξη, οι τρεις κυβερνήσεις τοποθετούνται για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, τη Γάζα, τον Λίβανο και τη Λιβύη. Η κοινή γραμμή τους είναι η απόρριψη της απειλής ή χρήσης βίας και η προστασία της κυριαρχίας των κρατών.
Η αναφορά στις θαλάσσιες ζώνες
Ξεχωριστή σημασία έχει η θέση ότι συμφωνίες και μνημόνια για την οριοθέτηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας πρέπει να συνάπτονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, UNCLOS.
Αυτή η διατύπωση προσφέρει κοινό διπλωματικό σημείο αναφοράς σε μια περιοχή όπου οι ενεργειακοί σχεδιασμοί συναντούν ανταγωνιστικές διεκδικήσεις. Δεν συνιστά νέα οριοθέτηση ούτε λύνει αυτομάτως τις υφιστάμενες διαφορές. Καταγράφει, όμως, το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι τρεις χώρες δηλώνουν ότι θέλουν να κινούνται.
Το Κυπριακό ως ζήτημα περιφερειακής σταθερότητας
Οι ηγέτες στηρίζουν τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και της προσωπικής απεσταλμένης του για συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, στο πλαίσιο του ΟΗΕ και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η πολιτική βαρύτητα βρίσκεται και στην αναγνώριση ότι μια λύση θα συνέβαλλε στην ειρήνη και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής. Το Κυπριακό δεν εμφανίζεται έτσι ως απομονωμένη διμερής εκκρεμότητα, αλλά ως μέρος της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Το κείμενο δεν ανακοινώνει νέα διαπραγματευτική πρωτοβουλία ή ημερομηνία συνομιλιών.
Από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη
Για το Παλαιστινιακό επαναβεβαιώνεται η στήριξη στη λύση δύο κρατών, με ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος στις γραμμές της 4ης Ιουνίου 1967 και πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ζητούνται ασφαλής και μεγάλης κλίμακας ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα, πρόοδος στην ανοικοδόμηση και διατήρηση της ενότητας των παλαιστινιακών εδαφών.
Στον Λίβανο, η έμφαση δίνεται στην εφαρμογή του ψηφίσματος 1701, στην παύση επιθέσεων, στην αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων και στην ενίσχυση των κρατικών θεσμών. Για τη Λιβύη, οι τρεις χώρες υποστηρίζουν πολιτική διαδικασία υπό λιβυκή ιδιοκτησία, χωρίς εξωτερική παρέμβαση, και την αποχώρηση ξένων δυνάμεων και μισθοφόρων.
Η ενέργεια δίνει πρακτικό περιεχόμενο στη συνεργασία
Η διακήρυξη στηρίζει τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, κατονομάζοντας το GREGY Αιγύπτου και Ελλάδας, καθώς και τη σύνδεση κυπριακών κοιτασμάτων με τις αιγυπτιακές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου. Το GREGY είναι διαφορετικό έργο από τον GSI Ελλάδας και Κύπρου.
Η στρατηγική λογική είναι σαφής: οι υποδομές δημιουργούν μακροχρόνια συμφέροντα συνεργασίας. Δεν ακυρώνουν, ωστόσο, τον γεωπολιτικό κίνδυνο ούτε εξασφαλίζουν μόνες τους χρηματοδότηση και εμπορική βιωσιμότητα. Η Μόνιμη Γραμματεία στη Λευκωσία, η λειτουργία της οποίας επανέρχεται ως δέσμευση, προορίζεται να στηρίξει την παρακολούθηση αυτών των κοινών σχεδιασμών.
Το Ελ Αλαμέιν επιβεβαιώνει, συνεπώς, μια εταιρική σχέση με συγκεκριμένες θέσεις, όχι μια νέα στρατιωτική συμμαχία. Η επόμενη δοκιμασία είναι κατά πόσον η συνεννόηση θα διατηρηθεί όταν οι πολιτικές διακηρύξεις πρέπει να μετατραπούν σε αποφάσεις, έργα και διαχείριση πραγματικών κρίσεων.
Strategist Ai | Τα βασικά συμπεράσματα
- Κοινή βάση είναι το διεθνές δίκαιο, η UNCLOS και το πλαίσιο του ΟΗΕ για το Κυπριακό.
- Η τριμερής συνδέει την ασφάλεια με ενεργειακά έργα, χωρίς να αποτελεί νέα στρατιωτική συμμαχία.
- Η εφαρμογή και η παρακολούθηση των δεσμεύσεων θα κρίνουν την αξία της διακήρυξης.
