Οδηγία για το «δικαίωμα των καταναλωτών στην επισκευή» ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σταδιακά θα ξεκινήσει η διαδικασία ενσωμάτωσης της από τα κράτη μέλη, με την οποία αντιμετωπίζονται προβλήματα όπως το υπερβολικό κόστος επισκευής μέσω της διαφανούς τιμολόγησης των ανταλλακτικών, ενισχύεται ένα ανοιχτό οικοσύστημα επισκευής και αντιμετωπίζονται οι άδικες πρακτικές κατά της επισκευής από τους κατασκευαστές.
Η επισκευή αναμένεται να βοηθήσει τον στόχο για βιώσιμη κατανάλωση, καθώς θα μειωθούν τα απόβλητα που παράγονται από την απόρριψη των αγαθών και θα περιοριστεί η ζήτηση πόρων, περιλαμβανομένης της ενέργειας, που προκαλείται από τη διαδικασία κατασκευής και πώλησης νέων προϊόντων που αντικαθιστούν ελαττωματικά αγαθά, καθώς και οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Υπενθυμίζεται ότι μεταξύ επισκευής και αγοράς νέου αγαθού, σημαντικό ρόλο παίζει το κόστος επισκευής, η ανθεκτικότητα, η διαθεσιμότητα και η εγγύτητα της υπηρεσίας επισκευής, καθώς και ο απαιτούμενος χρόνος για την επισκευή. Οπότε, σήμερα φαίνεται ευκολότερη η αντικατάσταση αντί της επισκευής των προϊόντων που καθίστανται ελαττωματικά, καθώς τα κίνητρα που παρέχονται στους καταναλωτές για επισκευή των προϊόντων τους μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης είναι ανεπαρκή.
Η παραπάνω πρακτική αλλάζει με τη νέα Οδηγία να καθιστά την επισκευή ευκολότερη και οικονομικά αποδοτικότερη για τους καταναλωτές, τόσο εντός όσο και εκτός νόμιμης εγγύησης, σε αντίθεση με την αντικατάσταση των αγαθών, ενώ η αύξηση της ζήτησης εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε τόνωση του τομέα των επισκευών, παρέχοντας παράλληλα κίνητρα στους παραγωγούς και στους πωλητές για την ανάπτυξη πιο βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.
Σημειώνεται ότι το δικαίωμα των καταναλωτών για επισκευή, αφορά σε προϊόντα όπως πλυντήρια ρούχων και πιάτων, στεγνωτήρια ρούχων, ηλεκτρικές σκούπες, τηλέφωνα, υπολογιστές και ταμπλέτες και αγαθά που περιέχουν μπαταρίες ελαφρών μέσων μεταφοράς αλλά στόχος είναι να επεκταθεί και σε άλλα προϊόντα στο μέλλον καθώς στην Οδηγία αναφέρεται πως «προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως τα οφέλη της, θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα αγαθά».
Σε αυτό το πλαίσιο, οι κύριοι άξονες της Οδηγίας καθορίζουν, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση των κατασκευαστών να επισκευάζουν τα προϊόντα τους σε λογικές τιμές και μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης, την πρόσβαση των καταναλωτών σε ανταλλακτικά, εργαλεία και τεχνικές πληροφορίες αλλά και κίνητρα υπέρ της επισκευής προϊόντων, π.χ. κουπόνια και επιδοτήσεις από πλευράς των κρατών μελών.
Παράλληλα, προκειμένου να στηριχθούν οι καταναλωτές και να δοθούν κίνητρα για επισκευή, ο πωλητής θα πρέπει, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της σχετικής κατηγορίας αγαθών, να δανείζει δωρεάν στον καταναλωτή ένα αγαθό αντικατάστασης, εάν η επισκευή δεν ολοκληρώθηκε μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα ή χωρίς σημαντική ενόχληση του καταναλωτή.
Ακόμη, οι κατασκευαστές θα υποχρεούνται να προσφέρουν ανταλλακτικά και εργαλεία σε λογικές τιμές και θα απαγορεύεται να χρησιμοποιούν συμβατικές ρήτρες, υλικό και λογισμικό που εμποδίζουν τις επισκευές.
Όπως υπογραμμίζεται «οι πρακτικές των εμπόρων που ωθούν τους καταναλωτές να πιστεύουν ότι τα αγαθά τους δεν μπορούν να επισκευαστούν λόγω προηγούμενης επισκευής ή επιθεώρησης από ανεξάρτητο επισκευαστή, μη επαγγελματία επισκευαστή ή τελικούς χρήστες ή οι ψευδείς ισχυρισμοί ότι η εν λόγω επισκευή ή επιθεώρηση δημιουργεί κινδύνους ασφάλειας, παραπλανώντας έτσι τους καταναλωτές, θα μπορούσαν, όπου συντρέχει περίπτωση, να συνιστούν αθέμιτες εμπορικές πρακτικές».
Επίσης ξεκαθαρίζεται ότι οι απαιτήσεις δυνατότητας επισκευής δεν υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να επισκευάζουν ελαττωματικά αγαθά, αλλά διασφαλίζουν ότι αυτά μπορούν να επισκευαστούν ενώ προβλέπεται ότι η υποχρέωση επισκευής θα πρέπει να ισχύει και σε περιπτώσεις όπου ο κατασκευαστής είναι εγκατεστημένος εκτός της Ένωσης.
Σημειώνεται ότι για να μπορούν οι καταναλωτές να απευθύνονται σε οικονομικό φορέα εγκατεστημένο εντός της Ένωσης για την εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης, η Οδηγία προβλέπει σειρά εναλλακτικών οικονομικών φορέων που υποχρεούνται να εκπληρώσουν την υποχρέωση επισκευής του κατασκευαστή σε αυτές τις περιπτώσεις. Αυτό αναμένεται να επιτρέψει σε κατασκευαστές εγκατεστημένους εκτός της Ένωσης να οργανώσουν και να εκπληρώσουν την υποχρέωση επισκευής που υπέχουν εντός της Ένωσης.
