Σειρά: Αποκωδικοποιώντας την Κυπριακή Οικονομία
Στο επίκεντρο της οικονομικής επικαιρότητας βρίσκεται ξανά η φορολόγηση των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων, μετά τις τροποποιήσεις που προωθεί η Κύπρος στη νομοθεσία για τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο.
Η συζήτηση συνοδεύεται από ανησυχίες ότι οι αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν την παρουσία ξένων εταιρειών στη χώρα. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επισημαίνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει σωστά το ευρωπαϊκό πλαίσιο και απορρίπτει τις εκτιμήσεις περί επικείμενης αποχώρησης πολυεθνικών.
Το θέμα είναι ιδιαίτερα τεχνικό και συχνά συγχέεται με τον γενικό εταιρικό φορολογικό συντελεστή της Κύπρου, ο οποίος αυξήθηκε από 12,5% σε 15% από την 1η Ιανουαρίου 2026. Πρόκειται, όμως, για δύο διαφορετικά φορολογικά ζητήματα.
Ο Πυλώνας 2 αφορά τον ελάχιστο πραγματικό φόρο συγκεκριμένων πολύ μεγάλων πολυεθνικών και εγχώριων ομίλων. Δεν αποτελεί έναν νέο οριζόντιο φόρο για όλες τις κυπριακές επιχειρήσεις.
Ευρωπαϊκή Οδηγία και όχι Κανονισμός
Η νομική βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου είναι η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2523, η οποία αφορά τη διασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολόγησης για πολυεθνικούς και μεγάλους εγχώριους ομίλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Οδηγία ενσωμάτωσε στο ευρωπαϊκό δίκαιο τους κανόνες του Πυλώνα 2, οι οποίοι συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και της Ομάδας των 20 ισχυρότερων οικονομιών.
Δεν πρόκειται για ευρωπαϊκό κανονισμό που εφαρμόζεται αυτούσιος σε όλα τα κράτη μέλη. Πρόκειται για Οδηγία, η οποία δεσμεύει τα κράτη ως προς το αποτέλεσμα που πρέπει να επιτευχθεί. Κάθε χώρα οφείλει να μεταφέρει σωστά τις πρόνοιές της στην εθνική της νομοθεσία.
Η Κύπρος, επομένως, δεν μπορεί να αποφασίσει ότι δεν θα εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πλαίσιο του Πυλώνα 2. Διαθέτει επιλογές σε ορισμένους επιμέρους μηχανισμούς, αλλά οι επιλογές και η εφαρμογή τους πρέπει να είναι συμβατές με την Οδηγία και τους συμφωνημένους κανόνες.
Ποιες επιχειρήσεις αφορά
Οι κανόνες του Πυλώνα 2 αφορούν πολυεθνικούς ομίλους και μεγάλους εγχώριους ομίλους με ενοποιημένα ετήσια έσοδα τουλάχιστον €750 εκατ., υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις που καθορίζει η Οδηγία.
Το όριο εξετάζεται σε επίπεδο ομίλου και όχι ξεχωριστά για κάθε εταιρεία ή θυγατρική.
Αυτό σημαίνει ότι μια εταιρεία που δραστηριοποιείται στην Κύπρο μπορεί να εμπίπτει στο σύστημα ακόμη και αν ο δικός της κύκλος εργασιών είναι πολύ χαμηλότερος από €750 εκατ., εφόσον αποτελεί μέλος ομίλου που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Αντίθετα, μια ανεξάρτητη μικρή ή μεσαία επιχείρηση που δεν ανήκει σε τόσο μεγάλο όμιλο δεν εμπίπτει στον Πυλώνα 2.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση επηρεάζεται από τον γενικό εταιρικό φόρο και τις υπόλοιπες διατάξεις της κυπριακής φορολογικής νομοθεσίας, αλλά όχι από τους κανόνες του παγκόσμιου ελάχιστου φόρου λόγω του μεγέθους της.
Τι σημαίνει πραγματικός φόρος 15%
Ο Πυλώνας 2 δεν επιβάλλει αυτομάτως έναν δεύτερο φόρο 15% πάνω στον εταιρικό φόρο που έχει ήδη καταβληθεί.
Για κάθε όμιλο που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής υπολογίζεται, με ειδική μεθοδολογία, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής του σε κάθε δικαιοδοσία όπου δραστηριοποιείται.
Εάν το πραγματικό επίπεδο φορολόγησης σε μια χώρα βρίσκεται κάτω από το 15%, μπορεί να προκύψει συμπληρωματικός φόρος ώστε η φορολόγηση να φτάσει στο ελάχιστο επίπεδο.
Παράδειγμα: εάν, μετά την εφαρμογή των ειδικών κανόνων και προσαρμογών του Πυλώνα 2, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής ενός ομίλου σε συγκεκριμένη δικαιοδοσία υπολογιστεί κάτω από το 15%, μπορεί να επιβληθεί συμπληρωματικός φόρος για την κάλυψη της διαφοράς.
Ο υπολογισμός είναι πιο σύνθετος από μια απλή αφαίρεση ποσοστών. Δεν βασίζεται αποκλειστικά στον ονομαστικό εταιρικό φορολογικό συντελεστή, καθώς λαμβάνει υπόψη ειδικά προσαρμοσμένα εισοδήματα, καλυπτόμενους φόρους και άλλες πρόνοιες του συστήματος.
Γιατί η Κύπρος τροποποιεί τη νομοθεσία
Η Κυπριακή Δημοκρατία ψήφισε τον Δεκέμβριο του 2024 νομοθεσία για τη μεταφορά της ευρωπαϊκής Οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.
Ακολούθησε νέα διαδικασία τροποποίησης του νόμου, με στόχο την πληρέστερη ευθυγράμμιση του κυπριακού πλαισίου με την ευρωπαϊκή Οδηγία, τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της αξιολόγησής του και τις σχετικές διοικητικές κατευθύνσεις του ΟΟΣΑ.
Κεντρικό σημείο είναι ο ενδεδειγμένος εγχώριος συμπληρωματικός φόρος, γνωστός διεθνώς ως QDMTT.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέξουν την εφαρμογή εγχώριου συμπληρωματικού φόρου. Δεν υποχρεώνει κάθε κράτος να θεσπίσει τον συγκεκριμένο μηχανισμό.
Εφόσον, όμως, ένα κράτος επιλέξει να τον εφαρμόσει και θέλει ο φόρος να αναγνωρίζεται ως «ενδεδειγμένος», ο μηχανισμός πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις της Οδηγίας και των συμφωνημένων κανόνων του Πυλώνα 2.
Ο QDMTT επιτρέπει στην Κύπρο να εισπράττει η ίδια τον συμπληρωματικό φόρο που αναλογεί στα χαμηλά φορολογημένα κέρδη οντοτήτων οι οποίες βρίσκονται στην επικράτειά της, πριν ενεργοποιηθούν οι αντίστοιχοι μηχανισμοί σε άλλη δικαιοδοσία.
Επομένως, η Κύπρος είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει το ευρωπαϊκό πλαίσιο του Πυλώνα 2, όχι επειδή η Οδηγία επιβάλλει υποχρεωτικά τον ίδιο εγχώριο συμπληρωματικό φόρο σε κάθε κράτος μέλος. Η κρίσιμη υποχρέωση είναι οι επιλογές της κυπριακής νομοθεσίας να είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Οι ανησυχίες για αποχώρηση πολυεθνικών
Η δημόσια συζήτηση εντάθηκε έπειτα από ανησυχίες ότι ορισμένες πολυεθνικές, ιδιαίτερα εταιρείες αμερικανικών συμφερόντων, μπορεί να εξετάσουν τη μετακίνησή τους σε άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες.
Ορισμένα κράτη μέλη με περιορισμένο αριθμό μητρικών πολυεθνικών ομίλων είχαν τη δυνατότητα, υπό τις προϋποθέσεις της Οδηγίας, να επιλέξουν προσωρινή αναβολή στην εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων του Πυλώνα 2.
Η δυνατότητα αυτή δεν αποτελεί μόνιμη εξαίρεση από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αφορά συγκεκριμένες προϋποθέσεις και περιορισμένη χρονική περίοδο.
Η απόφαση μιας πολυεθνικής να εγκατασταθεί ή να αποχωρήσει από μια χώρα δεν εξαρτάται μόνο από τον φορολογικό συντελεστή. Στην αξιολόγηση μιας δικαιοδοσίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ασφάλεια δικαίου, η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος, το κόστος λειτουργίας, η διαθεσιμότητα προσωπικού, η ποιότητα των επαγγελματικών υπηρεσιών και η πρόσβαση σε αγορές.
Τι δήλωσε ο Μάκης Κεραυνός
Ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός απέρριψε τις εκτιμήσεις περί επικείμενης φυγής μεγάλων εταιρειών από την Κύπρο.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του στις 3 Σεπτεμβρίου 2026, η κυβέρνηση δεν διαθέτει πληροφόρηση ή ένδειξη για αποχώρηση πολυεθνικών εταιρειών αμερικανικών συμφερόντων λόγω του Πυλώνα 2.
Ο υπουργός ανέφερε ότι αυτό που καταγράφεται είναι αύξηση των εγγραφών ξένων εταιρειών στην Κύπρο.
Διευκρίνισε επίσης ότι ο Πυλώνας 2 δεν αφορά όλες τις επιχειρήσεις, αλλά πολύ μεγάλους πολυεθνικούς και εγχώριους ομίλους με ετήσια έσοδα €750 εκατ.
Ο κ. Κεραυνός υπογράμμισε ότι οι εταιρείες δεν καλούνται να καταβάλουν έναν επιπλέον φόρο 15% πάνω στον φόρο που ήδη πληρώνουν. Όπου ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής, όπως υπολογίζεται βάσει των κανόνων του Πυλώνα 2, υπολείπεται του 15%, καταβάλλεται η διαφορά μέχρι το ελάχιστο επίπεδο.
Σημείωσε ακόμη ότι το πλαίσιο αποτελεί μέρος της συμφωνίας του ΟΟΣΑ, της Ομάδας των 20 και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό δίκαιο και με την οποία η Κύπρος οφείλει να εναρμονιστεί.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι η Κύπρος θα συνεχίσει να διαθέτει ανταγωνιστικό φορολογικό και επενδυτικό περιβάλλον, λόγω των επενδυτικών κινήτρων, της στρατηγικής θέσης και του επιπέδου των επαγγελματικών υπηρεσιών που προσφέρει.
Ανέφερε επίσης ότι στην Κύπρο δραστηριοποιούνται περίπου 2.000 εταιρείες που συνδέονται με ομίλους αυτής της κατηγορίας. Ο αριθμός αυτός αποτελεί δήλωση του Υπουργού Οικονομικών και δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τον αριθμό των ομίλων, καθώς ένας όμιλος μπορεί να διαθέτει περισσότερες από μία κυπριακές οντότητες.
Τι διακυβεύεται για την Κύπρο
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν η Κύπρος μπορεί να αγνοήσει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ως κράτος μέλος, οφείλει να μεταφέρει και να εφαρμόσει σωστά την Οδηγία.
Διαθέτει επιλογές σε επιμέρους μηχανισμούς του συστήματος, αλλά οι επιλογές αυτές πρέπει να τηρούν τις ευρωπαϊκές και διεθνείς προϋποθέσεις.
Η ουσιαστική πρόκληση είναι να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της σε ένα περιβάλλον όπου ο χαμηλός φορολογικός συντελεστής δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό πλεονέκτημα.
Η προβλεψιμότητα του φορολογικού συστήματος, η ασφάλεια δικαίου, η ταχύτητα των δημόσιων υπηρεσιών, η τεχνογνωσία και η δυνατότητα προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Για τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στον Πυλώνα 2, η πρόκληση δεν περιορίζεται στον πρόσθετο φόρο που ενδέχεται να προκύψει. Περιλαμβάνει τη συλλογή στοιχείων από διαφορετικές χώρες, τους σύνθετους υπολογισμούς και το αυξημένο διοικητικό κόστος συμμόρφωσης.
MoneyMatters Insight
Ο ελάχιστος φόρος 15% δεν είναι ένας νέος οριζόντιος φόρος για όλες τις κυπριακές επιχειρήσεις. Είναι μέρος ενός δεσμευτικού ευρωπαϊκού πλαισίου που αφορά τους μεγαλύτερους εταιρικούς ομίλους και επιδιώκει να περιορίσει τη μεταφορά κερδών σε δικαιοδοσίες με πολύ χαμηλή φορολογία.
Η Κύπρος οφείλει να εφαρμόσει την ευρωπαϊκή Οδηγία. Εφόσον επιλέγει να επιβάλει εγχώριο συμπληρωματικό φόρο, ο σχεδιασμός του πρέπει να ακολουθεί τις προϋποθέσεις του κοινού πλαισίου.
Οι δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών καθησυχάζουν ως προς το ενδεχόμενο άμεσων αποχωρήσεων. Η ουσιαστική δοκιμασία, όμως, θα είναι η διατήρηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών μέσα από σταθερούς κανόνες, ασφάλεια δικαίου και αποτελεσματική εφαρμογή.
The post Φόρος 15% στις πολυεθνικές: Τι υποχρεούται να αλλάξει η Κύπρος και ποιες εταιρείες επηρεάζονται appeared first on moneymatters.cy.
