Με μια ξεκάθαρη δημόσια δέσμευση για ενεργό στήριξη της προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού άνοιξε ο Αντόνιο Γκουτέρες τον κύκλο των κρίσιμων επαφών του στη Λευκωσία. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε ότι η παρουσία του στην Κύπρο αποτυπώνει τόσο την αλληλεγγύη του προς τον κυπριακό λαό όσο και την προσωπική του δέσμευση να συμβάλει ώστε να καταστεί δυνατή «επιτέλους μια λύση».
«Με την επίσκεψή μου δείχνω την αλληλεγγύη στον λαό της Κύπρου, αλλά και τη δέσμευσή μου να διασφαλίσουμε ότι θα μπορέσουμε να έχουμε επιτέλους μια λύση στο Κυπριακό», ανέφερε ο Γκουτέρες πριν από τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η διατύπωση δεν συνιστά ανακοίνωση προόδου ή συμφωνίας. Αποτελεί, όμως, σαφές πολιτικό μήνυμα ότι ο επικεφαλής του ΟΗΕ δεν αντιμετωπίζει την τριήμερη παρουσία του στο νησί ως εθιμοτυπική επίσκεψη, αλλά ως προσπάθεια να διαπιστωθεί εάν μπορεί να δημιουργηθεί πραγματική διαδρομή επιστροφής σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Το μήνυμα προς τις δύο κοινότητες και τις εγγυήτριες δυνάμεις
Ο Αντόνιο Γκουτέρες υπογράμμισε ότι η τελική έκβαση εξαρτάται πρωτίστως από τους ίδιους τους Κυπρίους, προσθέτοντας παράλληλα ότι οι εγγυήτριες δυνάμεις έχουν επίσης σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν.
«Εξαρτάται προφανώς από τους ίδιους τους Κυπρίους και επίσης τις εγγυήτριες δυνάμεις που έχουν να παίξουν ρόλο. Θα κάνω ό,τι μπορώ για να στηρίξω τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους σε αυτή την πολύ σημαντική στιγμή», δήλωσε.
Η αναφορά στις εγγυήτριες δυνάμεις, δηλαδή την Ελλάδα, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, μεταφέρει μέρος του πολιτικού βάρους πέρα από τις δύο κοινότητες. Ο ΟΗΕ αναγνωρίζει με αυτόν τον τρόπο ότι οποιαδήποτε σοβαρή κίνηση στο Κυπριακό απαιτεί όχι μόνο τοπική πολιτική βούληση, αλλά και ουσιαστική συνδρομή από τις τρεις πρωτεύουσες που επηρεάζουν άμεσα τις πτυχές της ασφάλειας και των εγγυήσεων.
Οι διευρυμένες συνομιλίες με τον Πρόεδρο
Στις διευρυμένες επαφές της ελληνοκυπριακής πλευράς με την αντιπροσωπεία του ΟΗΕ συμμετείχαν, πέραν των Γκουτέρες και Χριστοδουλίδη, ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, ο διαπραγματευτής Μενέλαος Μενελάου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του Προέδρου Δώρος Βενέζης και η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα Μαριλένα Ραουνά.
Παρούσα ήταν επίσης η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη, Μαρία Μιχαήλ. Η ευρεία σύνθεση της κυπριακής αντιπροσωπείας καταδεικνύει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στη γενική πολιτική επιδίωξη για επανέναρξη, αλλά καλύπτει το διπλωματικό, διαπραγματευτικό και ευρωπαϊκό σκέλος της διαδικασίας.
Το κρίσιμο 24ωρο
Η σημερινή συνάντηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη αποτελεί το πρώτο από τα βασικά πολιτικά τεστ της επίσκεψης. Ο Γενικός Γραμματέας θα έχει χωριστή συνάντηση και με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ώστε να αξιολογήσει απευθείας τις θέσεις, τις κόκκινες γραμμές και τα πιθανά σημεία σύγκλισης των δύο πλευρών.
Το βράδυ της 28ης Ιουλίου, στις 19:00, ο Γκουτέρες θα παραθέσει δείπνο στους δύο ηγέτες. Η πιο χαλαρή μορφή της συνάντησης μπορεί να προσφέρει χώρο για πολιτική συζήτηση χωρίς το βάρος μιας επίσημης διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Το πρωί της 29ης Ιουλίου θα ακολουθήσει η κοινή συνάντηση υπό τον Γενικό Γραμματέα, μετά την οποία έχει προγραμματιστεί ενημέρωση των μέσων. Εκεί θα φανεί εάν η επίσκεψη αφήνει πίσω της συγκεκριμένο μηχανισμό συνέχειας, χρονοδιάγραμμα επαφών ή απλώς μια γενική δέσμευση για διατήρηση του διαλόγου.
Από την προετοιμασία στην ώρα της πολιτικής κρίσης
Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί συνέχεια της κρίσιμης αποστολής Γκουτέρες και του διπλωματικού δρομολογίου της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, που είχε αναλύσει το Strategist πριν από την άφιξη της αποστολής.
Η προπαρασκευαστική φάση ολοκληρώθηκε με επαφές σε Λευκωσία, Αθήνα, Άγκυρα και Βρυξέλλες. Η άφιξη του Γενικού Γραμματέα στην Κύπρο μετέφερε πλέον το βάρος από τη διερευνητική διπλωματία στις απευθείας πολιτικές αποφάσεις.
Η επίσκεψη είναι η πρώτη εν ενεργεία Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο εδώ και περισσότερο από 16 χρόνια. Η υψηλή συμβολική της αξία ανεβάζει παράλληλα το κόστος μιας ακόμη συνάντησης χωρίς απτό αποτέλεσμα.
Τι πρέπει να προκύψει για να υπάρξει πραγματική συνέχεια
Η δημόσια δέσμευση Γκουτέρες δημιουργεί προσδοκίες, αλλά δεν γεφυρώνει από μόνη της τις ουσιαστικές διαφορές. Η Λευκωσία επιμένει σε λύση εντός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Η τουρκική πλευρά ζητεί αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας και πολύ μεγαλύτερη αυτονομία για την τουρκοκυπριακή συνιστώσα.
Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας του κρίσιμου αυτού 24ώρου δεν θα είναι οι θετικές δηλώσεις. Θα είναι το κατά πόσο οι δύο ηγέτες θα αποδεχθούν κοινή βάση, δομημένη συνέχεια και σαφή πολιτική διαδικασία που να μπορεί να οδηγήσει ξανά σε διαπραγμάτευση ουσίας.
Πηγές: Δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στη Λευκωσία, επίσημο πρόγραμμα της Προεδρίας της Δημοκρατίας και UN Web TV.
