- Ο Ιρανός ΥΠΕΞ ζήτησε από την Κύπρο να εμποδίσει τη χρήση των βάσεων για επιθετικές ενέργειες κατά του Ιράν.
- Οι βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο βρίσκονται υπό βρετανική κυριαρχία και η Λευκωσία δεν αποφασίζει για στρατιωτικές επιχειρήσεις εκεί.
- Η Κύπρος διατηρεί διπλωματική θέση προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο και ζητεί διαβεβαιώσεις για μη χρήση των βάσεων εναντίον τρίτων.
- Η Τεχεράνη προειδοποιεί τόσο την Κύπρο όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο για την αντίθεσή της σε επιθετική χρήση των βάσεων.
- Η κυπριακή κυβέρνηση επιδιώκει ισορροπία μεταξύ ασφάλειας, διεθνούς θέσης και αποφυγής ευθύνης για αποφάσεις που δεν ελέγχει.
Άμεσο μήνυμα προς τη Λευκωσία για τη χρήση των ξένων στρατιωτικών βάσεων στο νησί έστειλε η Τεχεράνη. Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία να εμποδίσει τη χρήση τους ως ορμητηρίων για επιθετικές ενέργειες κατά της χώρας του, κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Κύπριο ομόλογό του Κωνσταντίνο Κόμπο την Πέμπτη 30 Ιουλίου 2026.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή έρχεται απευθείας από τον Ιρανό ΥΠΕΞ και καταγράφεται από το κρατικό πρακτορείο IRNA. Σε αντίθεση με τη ρητορική ιρανικών μέσων που είχε προηγηθεί γύρω από ενεργειακά έργα όπως ο κυπριακός «Κρόνος», πρόκειται αυτή τη φορά για επίσημη διπλωματική παρέμβαση σε υπουργικό επίπεδο.
Τι ζήτησε ο Αραγτσί από τον Κόμπο
Σύμφωνα με το IRNA, οι δύο Υπουργοί συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και τις εξελίξεις στην περιοχή. Ο Αραγτσί προέτρεψε την κυπριακή πλευρά να μην επιτρέψει σε «εχθρικές δυνάμεις» να χρησιμοποιήσουν ξένες στρατιωτικές βάσεις στο νησί για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Το ιρανικό πρακτορείο αποδίδει στον Κωνσταντίνο Κόμπο τη θέση ότι η Κύπρος παραμένει προσηλωμένη στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο. Αναφέρει επίσης ότι η Λευκωσία είχε επαφές με τη βρετανική κυβέρνηση και έλαβε διαβεβαιώσεις πως οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον οποιασδήποτε χώρας, περιλαμβανομένου του Ιράν.
Στη δική του δημόσια ανάρτηση, ο Κύπριος ΥΠΕΞ επιβεβαίωσε την τηλεφωνική επικοινωνία και σημείωσε ότι η συζήτηση επικεντρώθηκε στις περιφερειακές εξελίξεις. Τόνισε ότι «η διπλωματία παραμένει επιτακτική ανάγκη για βιώσιμη αποκλιμάκωση», χωρίς να αναφερθεί δημοσίως στις βάσεις ή στις διαβεβαιώσεις που περιγράφει το IRNA.
Η κρίσιμη διάκριση για τις βρετανικές Βάσεις
Η διατύπωση της Τεχεράνης απευθύνεται πολιτικά στην Κυπριακή Δημοκρατία, όμως η νομική και επιχειρησιακή πραγματικότητα είναι διαφορετική. Οι Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας τελούν υπό βρετανική κυριαρχία και διοίκηση. Σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή της βρετανικής κυβέρνησης, καλύπτουν συνολικά περίπου 98 τετραγωνικά μίλια και περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις στο Ακρωτήρι, την Επισκοπή, τη Δεκέλεια και τον Άγιο Νικόλαο.
Η Λευκωσία δεν αποφασίζει για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός των κυρίαρχων βρετανικών Βάσεων. Μπορεί, ωστόσο, να ασκεί διπλωματική πίεση, να ζητεί ενημέρωση και διαβεβαιώσεις από το Λονδίνο και να ξεκαθαρίζει προς τρίτες χώρες ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν συμμετέχει σε επιθετικές ενέργειες.
Αυτή η διάκριση είναι ουσιώδης, καθώς η αναφορά σε «βάσεις στην Κύπρο» συχνά θολώνει τα όρια ευθύνης. Η γεωγραφική παρουσία των εγκαταστάσεων στο νησί δημιουργεί κινδύνους και πολιτικό κόστος για την Κυπριακή Δημοκρατία, ακόμη και όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται αποκλειστικά από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το μήνυμα πίσω από την επικοινωνία
Η παρέμβαση Αραγτσί έχει διπλή στόχευση. Προς τη Λευκωσία λειτουργεί ως προειδοποίηση να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα διπλωματικά μέσα προς το Λονδίνο. Προς τη Βρετανία και τους συμμάχους της καταγράφει εκ των προτέρων την ιρανική αντίθεση σε οποιαδήποτε επιχειρησιακή αξιοποίηση των εγκαταστάσεων.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, το ζητούμενο είναι να προστατεύσει την ασφάλεια του πληθυσμού και τη διεθνή της θέση χωρίς να εμφανιστεί ότι αναλαμβάνει ευθύνη για αποφάσεις που δεν ελέγχει. Η δημόσια έμφαση του Κωνσταντίνου Κόμπου στη διπλωματία και την αποκλιμάκωση υπηρετεί ακριβώς αυτή την ισορροπία.
Το νέο στοιχείο δεν είναι απλώς ότι το Ιράν αναφέρεται ξανά στην Κύπρο. Είναι ότι η Τεχεράνη μετέφερε πλέον την προειδοποίησή της απευθείας, σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών, συνδέοντας τη σταθερότητα των διμερών σχέσεων με τη μη χρήση των βρετανικών Βάσεων για επιχειρήσεις εναντίον της.
