Η πίεση στο Ιράν μεταφέρεται από τα πεδία των επιθέσεων στην καθημερινή λειτουργία του κράτους. Τρεις υψηλόβαθμες ιρανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters ότι οι τελευταίες αμερικανικές κινήσεις περιορίζουν δραστικά τους διαύλους ξένου συναλλάγματος και δυσκολεύουν την παράκαμψη των κυρώσεων.
Η πιο ανησυχητική ένδειξη αφορά την ενέργεια. Μία από τις πηγές εκτίμησε ότι η χώρα διαθέτει αποθέματα βενζίνης για περίπου δύο μήνες. Η εκτίμηση δεν αποτελεί δημοσιευμένο επίσημο απολογισμό αποθεμάτων και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πληροφορία πηγής, όμως αποτυπώνει το βάθος της πίεσης.
Πετρελαιοπαραγωγός χωρίς αρκετή βενζίνη
Το Ιράν παράγει πετρέλαιο, αλλά η περιορισμένη διυλιστική ικανότητα το αναγκάζει να εισάγει προϊόντα καυσίμων. Όταν μειώνονται τα έσοδα από εξαγωγές και δυσκολεύουν οι πληρωμές μέσω τρίτων δικτύων, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσο πετρέλαιο υπάρχει στο υπέδαφος, αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί σε καύσιμο και να φθάσει στην αγορά.
Παράλληλα, το ριάλ έχει κινηθεί σε ιστορικά χαμηλά και ο πληθωρισμός διαβρώνει τα εισοδήματα. Οι ζημιές σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και υποδομές αυξάνουν τις ανάγκες δαπανών τη στιγμή που τα διαθέσιμα έσοδα περιορίζονται.
Η στρατηγική της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική προσέγγιση επιχειρεί να κλείσει όχι μόνο τις εμφανείς εξαγωγικές οδούς, αλλά και τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα που χρησιμοποιούσε η Τεχεράνη για πληρωμές και προμήθειες. Κάθε πρόσθετο εμπόδιο αυξάνει το κόστος μεσαζόντων, ασφάλισης και μεταφοράς.
Η οικονομική πίεση δεν εγγυάται αλλαγή συμπεριφοράς. Ένα καθεστώς μπορεί να μεταφέρει το κόστος στους πολίτες, να επιβάλει δελτίο, να ανακατανείμει καύσιμα ή να εντείνει την καταστολή. Ωστόσο, στενεύει τον χρόνο και τις επιλογές του.
Ο φόβος της κοινωνικής ανάφλεξης
Η ηγεσία γνωρίζει ότι οι ελλείψεις καυσίμων και η απότομη ακρίβεια μπορούν να λειτουργήσουν ως πυροκροτητές διαμαρτυρίας. Οι πρόσφατες πανεθνικές κινητοποιήσεις και η βίαιη καταστολή τους έχουν αφήσει ανοιχτό το πολιτικό τραύμα.
Το κρίσιμο τεστ δεν είναι αν οι κυρώσεις «πονούν», αλλά αν η Τεχεράνη μπορεί να διατηρήσει ταυτόχρονα στρατιωτική αντοχή, βασικές προμήθειες και κοινωνικό έλεγχο. Αν ένα από αυτά τα τρία μέτωπα υποχωρήσει, η οικονομική ασφυξία μπορεί να μετατραπεί σε κρίση εξουσίας.
- Ιρανική πηγή μιλά για βενζίνη περίπου δύο μηνών.
- Η συρρίκνωση συναλλάγματος δυσκολεύει εισαγωγές και παράκαμψη κυρώσεων.
- Η μεγαλύτερη στρατηγική απειλή είναι η μετατροπή της οικονομικής κρίσης σε κοινωνική έκρηξη.
