- Το 2025 καταβλήθηκαν €238,2 εκατ. σε εργοληπτικές εταιρείες για δημόσια έργα και υποδομές στην Κύπρο.
- Οι όμιλοι Cyfield και Iacovou συγκέντρωσαν το 74,4% των συνολικών πληρωμών, με €102,5 εκατ. και €74,8 εκατ. αντίστοιχα.
- Η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς αντανακλά την ικανότητα λίγων ομίλων να αναλάβουν σύνθετα έργα και την ανάγκη εποπτείας.
- Πληρωμές προς εταιρείες ομίλων μπορεί να αφορούν και μη κατασκευαστικές δραστηριότητες, όπως η αγορά ύδατος από την Caramondani Desalination Plants Ltd.
- Η δημοσιοποίηση των πληρωμών ενισχύει τη λογοδοσία, αλλά απαιτείται σύνδεση με την πρόοδο και το αποτέλεσμα των έργων για πλήρη αξιολόγηση.
Κρατικές πληρωμές συνολικού ύψους €238,2 εκατ. κατευθύνθηκαν το 2025 προς εργοληπτικές εταιρείες για έργα και υποδομές, με τους μεγαλύτερους ομίλους και τις κοινοπραξίες τους να συγκεντρώνουν τη μερίδα του λέοντος. Τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας αποτυπώνουν τη μεγάλη κλίμακα των δημοσίων έργων, αλλά και τον βαθμό συγκέντρωσης της αγοράς.
Η κατάταξη αφορά πληρωμές άνω του €1 εκατ. από Υπουργεία, Υφυπουργεία, Τμήματα, Υπηρεσίες και Ειδικά Ταμεία της Κυβέρνησης. Δεν αποτελεί κατάλογο της συνολικής αξίας των συμβάσεων, αλλά των ποσών που καταβλήθηκαν μέσα στο συγκεκριμένο έτος.
Cyfield και Iacovou στις δύο πρώτες θέσεις
Ο όμιλος Cyfield, είτε ως μεμονωμένη εταιρεία είτε μέσω κοινοπραξιών, συνδέεται με πληρωμές συνολικού ύψους €102,5 εκατ., που αντιστοιχούν στο 43% του συνόλου.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο όμιλος Iacovou με €74,8 εκατ. και ποσοστό 31,4%. Ακολουθεί ο όμιλος Cybarco/Pharmakas, μαζί με τις κοινοπραξίες του, με €25 εκατ. ή 10,5%.
Οι δύο μεγαλύτεροι όμιλοι συνδέονται συνολικά με ποσά €177,3 εκατ., αριθμός που αντιστοιχεί στο 74,4% της συνολικής δαπάνης. Η σύγκριση, ωστόσο, χρειάζεται την επιφύλαξη των επικαλύψεων μεταξύ κοινοπραξιών.
Οι υπόλοιποι μεγάλοι αποδέκτες
Ο όμιλος A. Aristotelous συγκέντρωσε €19,3 εκατ. ή 8,1%, μέσω της A. Aristotelous (Construction) Ltd και κοινοπραξίας με τη S. Hadjichristofi Constructions Ltd.
Η S. Hadjichristofi συνδέεται συνολικά με €10,1 εκατ. ή 4,2%, από αυτοτελείς πληρωμές και την ίδια κοινοπραξία. Η Wade Adams εμφανίζεται σε τρεις κοινοπραξίες με Lois Builders, Phoenix και Medcon, με συνολικό ποσό €13,3 εκατ. ή 5,6%.
Ο όμιλος A. & C. Angeli καταγράφει €6,3 εκατ. ή 2,6%, μέσω αυτοτελών πληρωμών και κοινοπραξίας με τη Midsign Cyprus Ltd.
Πληρωμές €5,4 εκατ. έλαβαν η Araco Construction Cy Ltd και η Ν. Γαβριήλ & Υιοί Λίμιτεδ. Οι κοινοπραξίες ΚΕΠΑ Αττικής Α.Τ.Ε. – C.G. Kokias Ltd και η A&A Apostolidis Ergoliptiki Etairia Ltd εμφανίζονται με €4,1 εκατ. η καθεμία.
Γιατί τα ποσοστά δεν αθροίζονται μηχανικά
Τα ποσά που αποδίδονται στους ομίλους περιλαμβάνουν συμμετοχές σε κοινοπραξίες. Η ίδια πληρωμή μπορεί, επομένως, να εμφανίζεται στην αναλυτική ομαδοποίηση περισσότερων από ενός εταίρων. Αυτό σημαίνει ότι τα ποσοστά ανά όμιλο δεν μπορούν να προστεθούν για να εξαχθεί συνολικό μερίδιο αγοράς.
Η επίσημη κατάσταση του Γενικού Λογιστηρίου καταγράφει τους νομικούς αποδέκτες των πληρωμών. Η ομαδοποίηση ανά επιχειρηματικό όμιλο είναι χρήσιμη για την κατανόηση της συγκέντρωσης, αλλά χρειάζεται διάκριση ανάμεσα σε αυτοτελείς συμβάσεις και κοινά σχήματα.
Παράλληλα, 19 εταιρείες και κοινοπραξίες έλαβαν επιμέρους ποσά από €1 εκατ. έως €2,9 εκατ.. Οι πληρωμές αυτής της ομάδας ανήλθαν συνολικά σε €32,6 εκατ., ή 13,7% της δαπάνης προς τον κλάδο.
Η περίπτωση της αγοράς ύδατος
Στα κρατικά στοιχεία εμφανίζονται και εταιρείες ομίλων με εργοληπτική δραστηριότητα που έλαβαν μεγάλες πληρωμές για διαφορετικό αντικείμενο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Caramondani Desalination Plants Ltd, με πληρωμές €31,4 εκατ. για αγορά ύδατος.
Η διάκριση είναι ουσιαστική: μια πληρωμή προς εταιρεία που ανήκει σε κατασκευαστικό όμιλο δεν αποτελεί αυτομάτως δαπάνη για κατασκευαστικές εργασίες. Η φύση της συναλλαγής πρέπει να εξετάζεται πριν εξαχθούν συμπεράσματα για το πραγματικό μέγεθος των δημοσίων έργων.
Το στρατηγικό ζήτημα πίσω από τους αριθμούς
Η υψηλή συγκέντρωση μπορεί να αντανακλά την τεχνική και χρηματοοικονομική ικανότητα λίγων μεγάλων ομίλων να αναλάβουν σύνθετα έργα. Ταυτόχρονα, αυξάνει τη σημασία του ανταγωνισμού, της εποπτείας των κοινοπραξιών, της έγκαιρης παράδοσης και της διαφάνειας στις μεταβολές των συμβάσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος πληρώθηκε, αλλά ποια έργα παραδόθηκαν, με ποιο τελικό κόστος και σε ποιο χρονοδιάγραμμα. Η δημοσιοποίηση των πληρωμών είναι σημαντικό βήμα λογοδοσίας. Η πλήρης αξιολόγηση, όμως, απαιτεί σύνδεση κάθε ποσού με τη σύμβαση, την πρόοδο και το δημόσιο αποτέλεσμα που παρήγαγε.
Πηγή δεδομένων: Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας, δημοσιοποίηση οικονομικών συναλλαγών του Κράτους για το 2025.
