Η Κύπρος, η Ελλάδα και η Αίγυπτος επιστρέφουν την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου στο ίδιο τραπέζι, στο Ελ Αλαμέιν, με ένα ζητούμενο που υπερβαίνει την επιβεβαίωση των καλών τους σχέσεων: αν η συνεργασία τους μπορεί να παραμείνει αποτελεσματική μέσα στις μεταβαλλόμενες ισορροπίες της περιοχής.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι θα συζητήσουν τις περιφερειακές εξελίξεις και την ενίσχυση της τριμερούς συνεργασίας. Στις δηλώσεις του το Σάββατο, που μετέδωσε το ΡΙΚ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συμπεριέλαβε ρητά στην ατζέντα και τη Συμφωνία της Μέκκας. Περιέγραψε τη συνεργασία των τριών χωρών ως δυνατότητα συμβολής στην ασφάλεια και στη συνεννόηση, με θετική προσέγγιση.
Η Αίγυπτος δεν είναι απλώς ένας ακόμη συνομιλητής
Για τη Λευκωσία, η σχέση με το Κάιρο έχει ένα συγκεκριμένο, υλικό περιεχόμενο: τον δρόμο του κυπριακού φυσικού αερίου προς την αγορά. Η αξιοποίηση αιγυπτιακών εγκαταστάσεων συνδέει το ενεργειακό μέλλον της Κύπρου με αποφάσεις, υποδομές και συμφωνίες που βρίσκονται και εκτός της κυπριακής δικαιοδοσίας.
Η ανακοίνωση της TotalEnergies της 17ης Φεβρουαρίου 2025 για τη συμφωνία με την Κύπρο και την Αίγυπτο καταγράφει ακριβώς αυτόν τον σχεδιασμό. Η εταιρεία και η Eni, εταίροι στο Τεμάχιο 6, συνέδεσαν την ανάπτυξη των πόρων του με τη χρήση διαθέσιμων υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αίγυπτο και τη διοχέτευση πρόσθετων ποσοτήτων στην Ευρώπη.
Αυτό εξηγεί γιατί η σταθερότητα της συνεργασίας έχει μεγαλύτερη σημασία από τη διπλωματική εικόνα μιας συνόδου. Μια ενεργειακή διαδρομή απαιτεί συνεχή συνεννόηση ανάμεσα σε κράτη, εταιρείες και διαχειριστές εγκαταστάσεων. Η πολιτική σχέση διευκολύνει την υλοποίηση, αλλά δεν υποκαθιστά τις εμπορικές αποφάσεις και τα τεχνικά έργα.
Ο παράγοντας Τουρκία και οι διαφορετικές συνεργασίες του Καΐρου
Η Αίγυπτος διατηρεί σχέσεις με περισσότερους από έναν πόλους ισχύος. Αυτό δεν ακυρώνει αυτομάτως τη συνεργασία της με τη Λευκωσία και την Αθήνα, αλλά σημαίνει ότι η τελευταία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αποκλειστική συμμαχία με εκ των προτέρων ταυτόσημες θέσεις σε κάθε ζήτημα.
Η διάσταση αυτή φάνηκε στην επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στην Αίγυπτο τον Αύγουστο. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επέκρινε τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, ενώ η Άγκυρα επιδίωκε προσέγγιση του Καΐρου με τη Συμφωνία της Μέκκας, όπως καταγράφηκε στις τότε δηλώσεις του. Πρόκειται για την τουρκική αποτίμηση και επιδίωξη, όχι για απόδειξη ότι η Αίγυπτος έχει υιοθετήσει τις θέσεις της Άγκυρας.
Το στρατηγικό ερώτημα για την Κύπρο, επομένως, δεν είναι αν το Κάιρο συνομιλεί και με την Τουρκία. Είναι αν οι δικές του περιφερειακές επιλογές αφήνουν επαρκή χώρο για τη συνέχεια των συμφωνημένων έργων και για σταθερή συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Τι θα αποτελούσε ουσιαστικό αποτέλεσμα
Από αναλυτική σκοπιά, η τριμερής μπορεί να αξιολογηθεί σε τρία επίπεδα: αν προκύπτουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα συνεργασίας, αν αποσαφηνίζονται οι κοινές θέσεις για την περιφερειακή ασφάλεια και αν υπάρχει συνέχεια ανάμεσα στις πολιτικές διακηρύξεις και στην εργασία των αρμόδιων υπηρεσιών.
Στο ενεργειακό σκέλος, οι αναφορές σε έργα αποκτούν βάρος όταν συνοδεύονται από αρμοδιότητες και επόμενα ορόσημα. Στο διπλωματικό, μια διατύπωση έχει αξία όταν δείχνει τι μπορούν πράγματι να υποστηρίξουν από κοινού οι τρεις χώρες. Στην ασφάλεια, η σημασία βρίσκεται στη δυνατότητα συντονισμού και όχι στην ευκολία με την οποία μια συνεργασία βαφτίζεται «μέτωπο».
Δεν έχει ανακοινωθεί ότι η συνάντηση θα καταλήξει σε νέα αμυντική συμφωνία ή σε νέα ενεργειακή υπογραφή. Αυτά δεν πρέπει να προεξοφλούνται. Η πρόκληση για τη Λευκωσία είναι πιο συγκεκριμένη: να μετατρέψει μια καλή πολιτική σχέση σε συνεργασία με διάρκεια, ακόμη και όταν οι περιφερειακοί εταίροι ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές.
- Η τριμερής Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου προγραμματίζεται για τις 8 Σεπτεμβρίου στο Ελ Αλαμέιν.
- Ο Χριστοδουλίδης έθεσε στην ατζέντα τις περιφερειακές εξελίξεις και τη Συμφωνία της Μέκκας.
- Οι αιγυπτιακές ενεργειακές υποδομές δίνουν πρακτικό περιεχόμενο στη σχέση με την Κύπρο.
- Το αποτέλεσμα θα κριθεί από συγκεκριμένα επόμενα βήματα, χωρίς να προεξοφλούνται νέες συμφωνίες.
