Strategist Ai · AI Takeaways
- Η ανατολική Βουλή της Λιβύης ενέκρινε το μνημόνιο του 2019, σύμφωνα με δύο βουλευτές που μίλησαν στο Reuters.
- Ανακλήθηκαν οι αποφάσεις του 2020 για απόρριψη των μνημονίων και διακοπή σχέσεων με την Τουρκία.
- Το κυπριακό ΥΠΕΞ το χαρακτηρίζει παράνομο και άκυρο, υπογραμμίζοντας τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Σημαντική πολιτική μεταβολή στην ανατολική Λιβύη σηματοδοτεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων να στηρίξει το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη απόρριψή του. Η Λευκωσία αντέδρασε επισήμως, καταδικάζοντας την έγκριση και επαναλαμβάνοντας ότι θεωρεί το μνημόνιο παράνομο και άκυρο.
Σύμφωνα με τη δημοσιογραφική ανταπόκριση του Reuters της 20ής Οκτωβρίου, δύο Λίβυοι βουλευτές επιβεβαίωσαν τη στήριξη της συμφωνίας από το κοινοβούλιο που συνεδρίασε στη Βεγγάζη. Η εξέλιξη αφορά τη στάση ενός βασικού λιβυκού θεσμού απέναντι στην Άγκυρα και σε μια διαφιλονικούμενη θαλάσσια διευθέτηση.
Ποιες αποφάσεις ανατράπηκαν
Το Reuters αναφέρει ότι η Βουλή ανακάλεσε ομόφωνα δύο αποφάσεις του 2020: την απόρριψη της κύρωσης των θαλάσσιων και αμυντικών μνημονίων με την Τουρκία και τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων μαζί της. Η βουλευτής Aisha al-Tabalqi δήλωσε ότι προηγήθηκε παρουσίαση των διατάξεων από ειδικές επιτροπές.
Ο βουλευτής Tarek al-Jeroushi παρουσίασε τη συμφωνία ως μέσο ενίσχυσης της πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής θέσης της Λιβύης, δίνοντας προτεραιότητα στο εθνικό συμφέρον της χώρας του έναντι πιθανών αντιδράσεων από τρίτες χώρες.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος: η Τουρκία είχε στηρίξει την κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία υπέγραψε τη συμφωνία το 2019, ενώ οι ανατολικές αρχές την είχαν απορρίψει. Το λιβυκό τοπίο εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ανταγωνιστικές διοικήσεις και κέντρα ισχύος.
Η επίσημη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας
Στη ανακοίνωσή του της 20ής Οκτωβρίου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας καταδικάζει την απόφαση. Υποστηρίζει ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αντιβαίνει στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και στο εθιμικό διεθνές δίκαιο.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα δικαιώματα των νησιών σε Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα. Στη βάση αυτής της θέσης, η Λευκωσία εξακολουθεί να θεωρεί ότι το μνημόνιο δεν παράγει νομικά αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών. Η καταδίκη αφορά συνεπώς τόσο το περιεχόμενο της συμφωνίας όσο και την απόπειρα πολιτικής ενίσχυσής της μέσω της νέας κοινοβουλευτικής απόφασης.
Η ευρωπαϊκή θέση και το ουσιαστικό διακύβευμα
Το ζήτημα είχε απασχολήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ήδη τον Δεκέμβριο του 2019. Στην παράγραφο 19 των συμπερασμάτων της 12ης Δεκεμβρίου 2019, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκριναν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη. Εξέφρασαν επίσης αλληλεγγύη στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Η λιβυκή απόφαση της 20ής Οκτωβρίου και οι ενστάσεις αυτές βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα. Η κοινοβουλευτική στήριξη αλλάζει την εσωτερική πολιτική βάση της συμφωνίας στη Λιβύη. Δεν συνιστά από μόνη της αποδοχή των διεκδικήσεων από την Κύπρο, την Ελλάδα ή την Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε άρση των αντιρρήσεών τους.
Για την Ανατολική Μεσόγειο, το διακύβευμα παραμένει ο τρόπος με τον οποίο θα συνυπάρξουν οι αντικρουόμενες διεκδικήσεις με τον σχεδιασμό ενεργειακών και θαλάσσιων δραστηριοτήτων. Το νέο δεδομένο είναι η πολιτική στήριξη της ανατολικής λιβυκής Βουλής προς τη συμφωνία, με τη νομική και διπλωματική διαφωνία να παραμένει ανοικτή.
Λιβυκές σημαίες στην Πλατεία Μαρτύρων της Τρίπολης. Αρχείο, 30 Μαρτίου 2024. Φωτογραφία: Mrewa ab / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Περικοπή και προσαρμογή μεγέθους.
