Μασκ: «Το χρήμα δεν θα έχει σημασία το 2036» – Τι ισχύει πίσω από την πρόβλεψη

Ο Έλον Μασκ είπε πράγματι ότι «το χρήμα δεν θα έχει σημασία το 2036». Η δήλωση που κυκλοφορεί ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα δεν είναι κατασκευασμένη, αλλά η viral εκδοχή της αφαιρεί το πιο σημαντικό στοιχείο: πρόκειται για μια ακραία τεχνολογική πρόβλεψη και όχι για ανακοινωμένο οικονομικό σχέδιο ή βεβαιότητα.

Ο επικεφαλής των Tesla, SpaceX και xAI έκανε την πρόβλεψη σε εκτενή συνέντευξή του στο The Economist, απαντώντας στην αρχισυντάκτρια Zanny Minton Beddoes για το πώς θα βγάζουν χρήματα οι εταιρείες του σε δέκα χρόνια.

Η συλλογιστική του είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της διανοητικής εργασίας, ενώ τεράστιοι αριθμοί ανθρωποειδών ρομπότ θα μεταφέρουν αυτή την ευφυΐα στον φυσικό κόσμο. Αν AI και ρομπότ μπορούν να παράγουν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από όσα είναι δυνατό να καταναλώσει η ανθρωπότητα, τότε, κατά τον Μασκ, η οικονομία θα πλησιάσει την αφθονία και η ανάγκη για χρήμα θα μειωθεί δραστικά.

Το ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσα μπορούν να παραγάγουν οι μηχανές. Είναι ποιος θα τις κατέχει, ποιος θα αποφασίζει τη διανομή και ποια αγαθά θα παραμένουν σπάνια.

Τι είπε πραγματικά ο Μασκ

Στη συνέντευξη, η οποία δημοσιεύθηκε στις 23 Ιουλίου 2026, ο Μασκ προέβλεψε ότι η συνολική ικανότητα της AI μπορεί να ξεπεράσει την ανθρώπινη ευφυΐα μέσα σε περίπου πέντε χρόνια και να βρίσκεται πολύ πιο μπροστά έως το 2036.

Για να μετατραπεί η ψηφιακή ευφυΐα σε πραγματική οικονομική παραγωγή, είπε ότι απαιτούνται «πολλά ρομπότ». Με αυτά, η AI δεν θα περιορίζεται στη δημιουργία κειμένου, λογισμικού ή σχεδίων, αλλά θα μπορεί να κατασκευάζει, να μεταφέρει, να συντηρεί και να προσφέρει υπηρεσίες στον φυσικό κόσμο.

Όταν πιέστηκε για το επιχειρηματικό μοντέλο των εταιρειών του, απάντησε: «Το χρήμα δεν θα έχει σημασία το 2036». Διευκρίνισε ότι μέχρι τότε θα εξακολουθήσει να χρειάζεται, αλλά εκτίμησε πως σε μια οικονομία όπου τροφή, στέγαση, μεταφορές και ψυχαγωγία γίνονται υπεράφθονα, η χρησιμότητά του θα περιοριστεί.

Δεν είναι η πρώτη φορά που διατυπώνει αυτή την άποψη. Από το 2025 έχει επανειλημμένα προβλέψει ότι μέσα σε 10 έως 20 χρόνια η εργασία θα μπορούσε να γίνει προαιρετική και ότι η μαζική ρομποτική παραγωγή θα μπορούσε να εξαλείψει τη φτώχεια.

Γιατί η ιδέα δεν είναι εντελώς παράλογη

Το χρήμα εξυπηρετεί τρεις βασικές λειτουργίες: αποτελεί μέσο ανταλλαγής, μονάδα μέτρησης αξίας και τρόπο αποθήκευσης πλούτου. Και οι τρεις γίνονται λιγότερο σημαντικές όταν ένα αγαθό παύει να είναι σπάνιο.

Το ψηφιακό περιεχόμενο προσφέρει ήδη ένα μικρό παράδειγμα. Η δημιουργία και διανομή ενός πρόσθετου αντιγράφου λογισμικού, μουσικής ή ηλεκτρονικού βιβλίου έχει σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος. Η AI μειώνει ακόμη περισσότερο το κόστος παραγωγής ορισμένων ψηφιακών υπηρεσιών.

Αν το ίδιο συμβεί στη φυσική οικονομία μέσω ρομπότ, φθηνής ενέργειας και πλήρως αυτοματοποιημένων εργοστασίων, το κόστος πολλών προϊόντων θα μπορούσε πράγματι να υποχωρήσει δραματικά. Η παραγωγικότητα θα αυξανόταν και αγαθά που σήμερα θεωρούνται ακριβά θα μπορούσαν να γίνουν προσιτά σε πολύ περισσότερους ανθρώπους.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υπολόγισε πρόσφατα ότι η σημερινή χρήση AI αντιστοιχεί ήδη σε περίπου $2,7 τρισ. ετησιοποιημένης εξοικονόμησης εργασιακού κόστους παγκοσμίως. Η εκτίμηση δεν είναι ισοδύναμη με πραγματικό πρόσθετο ΑΕΠ, αλλά δείχνει το μέγεθος της παραγωγικής δυνατότητας που αρχίζει να δημιουργείται.

Γιατί η αφθονία δεν καταργεί αυτόματα το χρήμα

Ακόμη και σε ένα εξαιρετικά αυτοματοποιημένο μέλλον, τέσσερις βασικές μορφές σπανιότητας θα παραμείνουν.

1. Γη, τοποθεσία και φυσικοί πόροι

Τα ρομπότ μπορούν να κατασκευάσουν περισσότερα σπίτια. Δεν μπορούν να δημιουργήσουν απεριόριστη παραλιακή γη, κεντρικά οικόπεδα, καθαρό νερό, κρίσιμα ορυκτά ή συγκεκριμένες φυσικές τοποθεσίες. Όσο η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά, απαιτείται κάποιος μηχανισμός κατανομής. Σήμερα αυτός είναι κυρίως η τιμή.

2. Ενέργεια και υπολογιστική ισχύς

Η AI χρειάζεται data centers, προηγμένα τσιπ, ηλεκτρισμό και δίκτυα. Τα ανθρωποειδή ρομπότ χρειάζονται μέταλλα, μπαταρίες, ανταλλακτικά και συντήρηση. Η «σχεδόν απεριόριστη» παραγωγή προϋποθέτει τεράστια επέκταση αυτών των υποδομών και όχι μόνο καλύτερο λογισμικό.

3. Ανθρώπινη προσοχή και μοναδικές υπηρεσίες

Η προσωπική φροντίδα, η εμπιστοσύνη, η κοινωνική αναγνώριση, η πρόσβαση σε έναν συγκεκριμένο ειδικό ή μια μοναδική εμπειρία δεν αυξάνονται απεριόριστα. Όσο υπάρχουν αγαθά θέσης και περιορισμένος ανθρώπινος χρόνος, θα υπάρχει ανταγωνισμός για την απόκτησή τους.

4. Ιδιοκτησία των μηχανών

Το μεγαλύτερο κενό στην πρόβλεψη είναι η ιδιοκτησία. Αν τα ρομπότ, τα μοντέλα AI, τα δεδομένα και τα εργοστάσια ανήκουν σε μικρό αριθμό εταιρειών ή επενδυτών, η αύξηση της παραγωγικότητας δεν εγγυάται ίση πρόσβαση στα οφέλη.

Το ΔΝΤ έχει προειδοποιήσει ότι η AI μπορεί να αυξήσει την ανισότητα πλούτου, επειδή οι αποδόσεις από το κεφάλαιο κατευθύνονται σε όσους ήδη κατέχουν μετοχές, υποδομές και τεχνολογία. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει αντίστοιχα ότι η ανάπτυξη AI συγκεντρώνεται σε λίγες μεγάλες εταιρείες και ότι η άνιση υιοθέτηση μπορεί να διευρύνει οικονομικά και περιφερειακά χάσματα.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πολιτικό, όχι μόνο τεχνολογικό

Ο επενδυτής Vinod Khosla, παρότι συμμερίζεται την αισιοδοξία για την παραγωγικότητα της AI, έθεσε τον βασικό όρο: η αφθονία θα γίνει καθολική μόνο αν το επιτρέψει η πολιτική.

Μια οικονομία με πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής θα πρέπει να αποφασίσει πώς χρηματοδοτούνται τα εισοδήματα όταν μειώνεται η ανάγκη για ανθρώπινη εργασία. Οι πιθανές λύσεις περιλαμβάνουν καθολικό βασικό ή υψηλό εισόδημα, κοινωνικό μέρισμα από την AI, ευρύτερη συμμετοχή των πολιτών στην ιδιοκτησία του κεφαλαίου και νέα φορολογία αυτοματοποιημένης παραγωγής.

Καμία από αυτές τις επιλογές δεν προκύπτει αυτόματα από την τεχνολογία. Απαιτεί θεσμούς, κοινωνική συμφωνία και αποφάσεις για τη διανομή της παραγωγικότητας.

Η ιστορική εμπειρία είναι επίσης πιο σύνθετη από την πρόβλεψη. Έρευνα που παρουσιάστηκε από το ΔΝΤ το 2026 δεν βρήκε ότι η οικονομική ανάπτυξη μειώνει μηχανικά τις ώρες εργασίας των ανθρώπων σε παραγωγική ηλικία. Η διάρκεια εργασίας επηρεάζεται περισσότερο από εργατική νομοθεσία, κοινωνική ασφάλιση, συντάξεις και συλλογικές πολιτικές επιλογές.

Τι σημαίνει για εργαζομένους και επιχειρήσεις σήμερα

Ακόμη και αν το σενάριο του 2036 αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξο, η κατεύθυνση έχει πρακτική σημασία. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμά ότι ένας στους τέσσερις εργαζομένους βρίσκεται σε επάγγελμα με κάποιο βαθμό έκθεσης στη γενετική AI. Προς το παρόν, πιθανότερο αποτέλεσμα είναι ο μετασχηματισμός των θέσεων και όχι η πλήρης εξαφάνισή τους.

Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι το πλεονέκτημα θα μετακινηθεί προς όσους μπορούν να συνδυάσουν AI, αυτοματοποίηση και ανθρώπινη κρίση. Για τους εργαζομένους, η περίοδος μετάβασης μπορεί να είναι πολύ δυσκολότερη από το τελικό όραμα αφθονίας, με πίεση σε μισθούς, αρχικές θέσεις εργασίας και επαγγέλματα ρουτίνας.

Στην Κύπρο, η συζήτηση αφορά άμεσα κλάδους όπως οι επαγγελματικές υπηρεσίες, οι τράπεζες, η λογιστική, η εξυπηρέτηση πελατών, το εμπόριο και ο τουρισμός. Η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί, αλλά χωρίς επανεκπαίδευση και ευρύτερη συμμετοχή στα οφέλη, μπορεί να αυξηθεί και η απόσταση ανάμεσα σε όσους χρησιμοποιούν ή κατέχουν την τεχνολογία και σε όσους αντικαθίστανται από αυτήν.

MoneyMatters View

Η δήλωση του Μασκ είναι πραγματική. Η ημερομηνία, όμως, δεν είναι πρόβλεψη στην οποία μπορεί να στηριχθεί οικονομικός σχεδιασμός. Για να χάσει το χρήμα τη σημασία του μέσα σε μόλις δέκα χρόνια, δεν αρκεί η AI να γίνει πολύ έξυπνη. Χρειάζονται αξιόπιστα ρομπότ σε τεράστια κλίμακα, άφθονη ενέργεια, πολλαπλασιασμός των φυσικών πόρων και ένας νέος μηχανισμός διανομής.

Πιο πιθανό είναι ότι το χρήμα θα παραμείνει, αλλά θα αλλάξει το τι αγοράζει και ποιος το κερδίζει. Ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες θα γίνουν εξαιρετικά φθηνά. Άλλα, όπως η γη, η ενέργεια, η ανθρώπινη προσοχή και η πρόσβαση σε σπάνιους πόρους, μπορεί να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Το αποφασιστικό ερώτημα για το 2036 δεν είναι αν οι μηχανές θα μπορούν να παράγουν αφθονία. Είναι αν η αφθονία αυτή θα ανήκει σε όλους ή μόνο σε εκείνους που θα κατέχουν τις μηχανές.

Διαβάστε επίσης: Tesla Optimus: Το ανθρωποειδές ρομπότ που θέλει να κοστίζει όσο ένα μικρό αυτοκίνητο.

The post Μασκ: «Το χρήμα δεν θα έχει σημασία το 2036» – Τι ισχύει πίσω από την πρόβλεψη appeared first on moneymatters.cy.

Διαβάστε Περισσότερα...