Ο πόλεμος με το Ιράν και το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εξελίσσονται πλέον σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ενεργειακή κρίση. Σύμφωνα με ανάλυση της Morningstar, το αρχικό σοκ στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταδίδεται πλέον σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας τρόφιμα, μεταφορές, βιομηχανική παραγωγή και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές έχουν ανακτήσει μεγάλο μέρος των απωλειών τους και σε αρκετές περιπτώσεις κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά, ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι η πραγματική οικονομία αρχίζει να δέχεται σοβαρές πιέσεις.
Οι πρώτες μεγάλες ενδείξεις εμφανίζονται ήδη στα αποτελέσματα πρώτου τριμήνου εταιρειών από τους κλάδους της τεχνολογίας, της αυτοκινητοβιομηχανίας, των χημικών και των μεταφορών, όπου καταγράφονται αυξημένα κόστη, καθυστερήσεις προμηθειών και προβλήματα logistics.
Από το πετρέλαιο στα τρόφιμα και τη βιομηχανία
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια. Το πέρασμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου και κάθε διαταραχή επηρεάζει αλυσιδωτά ολόκληρη την οικονομία.
Σύμφωνα με τη Λόρεν Χάισλοπ της Mattioli Woods, οι δευτερογενείς επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς σε πολλαπλά μέτωπα.
Οι ελλείψεις ντίζελ αρχίζουν να αυξάνονται σε αρκετές αγορές, ενώ οι θαλάσσιες μεταφορές από την Ασία προς την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σοβαρές καθυστερήσεις, με ορισμένα δρομολόγια να απαιτούν πλέον σχεδόν διπλάσιο χρόνο.
Παράλληλα, η εκτίναξη του κόστους καυσίμων επηρεάζει τις αερομεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων αλλά και τις κατασκευές, καθώς η παραγωγή υλικών υψηλής ενεργειακής έντασης γίνεται ολοένα ακριβότερη.
Οι μεγάλοι χαμένοι της κρίσης
Μεταξύ των μεγαλύτερων χαμένων εμφανίζονται οι βιομηχανίες με υψηλή κατανάλωση ενέργειας και σύνθετες παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες πιέζονται από την αύξηση του κόστους μεταφοράς και πρώτων υλών, ενώ οι τεχνολογικές εταιρείες αντιμετωπίζουν νέες καθυστερήσεις στην προμήθεια εξαρτημάτων και ημιαγωγών.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες θεωρούνται και οι αεροπορικές εταιρείες, καθώς οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων αυξάνονται απότομα, ενώ η γεωπολιτική αβεβαιότητα περιορίζει τη ζήτηση για ταξίδια σε ορισμένες περιοχές.
Οι εταιρείες λιανικής και οι καταναλωτές βρίσκονται επίσης αντιμέτωποι με αυξημένες τιμές σε βασικά αγαθά, καθώς το υψηλότερο ενεργειακό κόστος περνά πλέον σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα τιμών.
Οι λίγοι κερδισμένοι
Μέσα στην κρίση, ορισμένοι κλάδοι εμφανίζονται βραχυπρόθεσμα ενισχυμένοι.
Οι πετρελαϊκές και ενεργειακές εταιρείες επωφελούνται από τις υψηλές τιμές υδρογονανθράκων, ενώ κέρδη καταγράφουν και ορισμένες ναυτιλιακές επιχειρήσεις λόγω της αύξησης των ναύλων και των μεγαλύτερων εμπορικών διαδρομών.
Ταυτόχρονα, ενισχυμένο ενδιαφέρον παρατηρείται για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ενεργειακή μετάβαση, τις μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους περιορισμού της εξάρτησης από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και οι σημερινοί «κερδισμένοι» μπορεί να βρεθούν αργότερα αντιμέτωποι με επιβράδυνση της παγκόσμιας ζήτησης, εάν η κρίση εξελιχθεί σε βαθύτερο πληθωριστικό σοκ.
Οι αγορές ίσως υποτιμούν τον κίνδυνο
Παρά την προσωρινή ψυχραιμία των χρηματιστηρίων, η Morningstar προειδοποιεί ότι οι αγορές ενδέχεται να υποτιμούν το εύρος της επερχόμενης οικονομικής επιβράδυνσης.
Η αρχική αντίδραση των επενδυτών βασίστηκε στην προσδοκία ότι η κρίση θα παραμείνει σύντομη και ελεγχόμενη. Όμως όσο το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η ενεργειακή κρίση να μετατραπεί σε ευρύτερο παγκόσμιο σοκ προσφοράς.
Η κατάσταση θυμίζει ολοένα περισσότερο τις μεγάλες ενεργειακές κρίσεις προηγούμενων δεκαετιών, όπου το υψηλό κόστος ενέργειας τελικά οδήγησε σε επιβράδυνση της ανάπτυξης, επίμονο πληθωρισμό και πιέσεις στις κεντρικές τράπεζες.
Το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής κρίσης δεν είναι μόνο η άνοδος του πετρελαίου αλλά το γεγονός ότι η γεωπολιτική αστάθεια διαχέεται πλέον σε ολόκληρο το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.
Οι αγορές μέχρι στιγμής αντιμετωπίζουν την κρίση κυρίως ως ενεργειακό γεγονός. Στην πραγματικότητα όμως εξελίσσεται σε μια κρίση logistics, πληθωρισμού και παραγωγικής αλυσίδας ταυτόχρονα.
Αυτό εξηγεί γιατί ολοένα περισσότερες επιχειρήσεις μιλούν πλέον για καθυστερήσεις, αυξημένα κόστη και προβλήματα προμηθειών, ακόμη κι αν δεν σχετίζονται άμεσα με την ενέργεια.
Η μεγαλύτερη ανησυχία για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες είναι ότι ένα παρατεταμένο σοκ προσφοράς μπορεί να εγκλωβίσει την παγκόσμια οικονομία σε ένα δύσκολο μείγμα χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού — ένα σενάριο που οι αγορές δεν φαίνεται ακόμη να έχουν αποτιμήσει πλήρως.
