Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, στρατηγική θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική και μακρά τεχνική παράδοση στη ναυτιλία. Παρ’ όλα αυτά, το μερίδιό της στη διεθνή ναυπηγοεπισκευαστική αγορά παραμένει μόλις στο 0,4%.
Νέα ανάλυση της EY-Parthenon υποστηρίζει ότι το σημερινό μέγεθος του κλάδου δεν αντανακλά τις πραγματικές του δυνατότητες. Με ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα ενίσχυσης, τα ετήσια έσοδα θα μπορούσαν να αυξηθούν από περίπου €197 εκατ. σε €759 εκατ. και η διεθνής διείσδυση να φτάσει το 1,6%.
Πρόκειται για δυνητική αύξηση εσόδων κατά περίπου €562 εκατ. ή 285%. Το ποσό είναι μεγάλο, όμως η μελέτη δεν το παρουσιάζει ως αυτόματο αποτέλεσμα. Για να επιτευχθεί, απαιτούνται επενδύσεις σε δεξαμενές, τεχνολογία και ανθρώπινο δυναμικό, ταχύτερες αδειοδοτήσεις και μετάβαση από απλές επισκευές σε έργα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Γιατί η διεθνής συγκυρία ευνοεί τις επισκευές
Η παγκόσμια ναυτιλία αλλάζει σε τρία επίπεδα. Τα πλοία γίνονται μεγαλύτερα, ο ευρωπαϊκός στόλος γερνά και οι νέοι περιβαλλοντικοί κανόνες επιβάλλουν μετατροπές, ενεργειακές αναβαθμίσεις και νέα συστήματα καυσίμων.
Η ανάπτυξη του στόλου δεν προέρχεται πλέον τόσο από την αύξηση του αριθμού των πλοίων, όσο από την αύξηση της χωρητικότητάς τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στα bulk carriers και στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Για τα ναυπηγεία, μεγαλύτερα πλοία σημαίνουν πιο απαιτητικά έργα και ανάγκη για μεγαλύτερες, καλύτερα εξοπλισμένες δεξαμενές.
Παράλληλα, η απανθρακοποίηση δημιουργεί μια νέα αγορά. Πλοία που κατασκευάστηκαν για διαφορετικό κανονιστικό περιβάλλον πρέπει να προσαρμοστούν σε αυστηρότερες προδιαγραφές, να μειώσουν εκπομπές και, σε αρκετές περιπτώσεις, να ενσωματώσουν νέες τεχνολογίες πρόωσης ή εξοικονόμησης ενέργειας.
Η γήρανση του στόλου και η πράσινη μετάβαση ευνοούν τις επισκευές και τις μετατροπές περισσότερο από τις νέες ναυπηγήσεις. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η Ελλάδα μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο.
Πού βρίσκεται η αξία ενός πλοίου
Η ανάλυση της EY-Parthenon δείχνει ότι οι δραστηριότητες των ναυπηγείων αντιστοιχούν στο 53% της συνολικής αξίας ενός πλοίου. Το υπόλοιπο 47% κατανέμεται ως εξής:
- 14% στο κόστος του χάλυβα.
- 12% στο σύστημα πρόωσης.
- 10% στα υλικά εξοπλισμού και εγκατάστασης.
- 11% σε λοιπά υλικά και αναλώσιμα.
Η κατανομή εξηγεί γιατί η ναυπηγοεπισκευή δεν είναι απλώς βαριά βιομηχανία χαμηλού κόστους. Μεγάλο μέρος της αξίας δημιουργείται από την τεχνική πολυπλοκότητα, τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, τον σχεδιασμό, την πιστοποίηση και τη δυνατότητα παράδοσης ενός έργου στον συμφωνημένο χρόνο.
Τα πλεονεκτήματα που δεν έχουν ακόμη μετατραπεί σε μερίδιο αγοράς
Η Ελλάδα διαθέτει χαμηλότερο λειτουργικό κόστος σε σχέση με αρκετούς ανταγωνιστικούς ευρωπαϊκούς προορισμούς, εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και άμεση πρόσβαση σε μία από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες ζώνες του κόσμου.
Διαθέτει επίσης ένα πλεονέκτημα που δύσκολα αντιγράφεται: το μέγεθος του ελληνόκτητου στόλου και το πυκνό οικοσύστημα πλοιοκτητών, διαχειριστών, προμηθευτών, τεχνικών και χρηματοδοτών που λειτουργεί γύρω από αυτόν.
Ωστόσο, με βάση στοιχεία του 2023, τα ελληνικά ναυπηγεία απορροφούσαν λιγότερο από το 1% του διαθέσιμου διεθνούς όγκου εργασιών συντήρησης. Με άλλα λόγια, το συγκριτικό πλεονέκτημα υπάρχει, αλλά δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε αντίστοιχο εμπορικό αποτέλεσμα.
Τα τέσσερα εμπόδια που κρατούν πίσω τον κλάδο
Η μετάβαση προς τα €759 εκατ. προϋποθέτει αντιμετώπιση τεσσάρων βασικών αδυναμιών:
- Ανθρώπινο δυναμικό: η γήρανση των τεχνιτών και η ανεπαρκής επανακατάρτιση μειώνουν τη διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα.
- Υποδομές: το μέγεθος και η χωρητικότητα των δεξαμενών περιορίζουν τα έργα που μπορούν να αναληφθούν.
- Γραφειοκρατία: οι αργές εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις αυξάνουν το κόστος και δυσκολεύουν τον προγραμματισμό.
- Χαμηλή ψηφιοποίηση: η περιορισμένη χρήση ψηφιακών εργαλείων επηρεάζει την παραγωγικότητα, την ακρίβεια και τη διαχείριση σύνθετων έργων.
Σημαντικό ζήτημα είναι και η εξάρτηση από εξωτερικές αναθέσεις. Το outsourcing προσφέρει ευελιξία όταν η ζήτηση μεταβάλλεται, αλλά δυσκολεύει τη δημιουργία μόνιμης τεχνογνωσίας, προβλέψιμου κόστους και οικονομιών κλίμακας.
Από τις απλές επισκευές σε έργα υψηλότερης αξίας
Η EY-Parthenon βλέπει δυνατότητες σε πιο σύνθετα έργα, στις αμυντικές συνεργασίες και στα πολυτελή σκάφη αναψυχής. Η λογική είναι ότι ο κλάδος δεν πρέπει να ανταγωνίζεται μόνο για βασικές εργασίες στο κύτος ενός πλοίου, όπου η τιμή παίζει καθοριστικό ρόλο.
Με επενδύσεις σε τεχνολογία, πιστοποιήσεις και προσωπικό, τα ναυπηγεία μπορούν να προσφέρουν ενεργειακές μετατροπές, προηγμένα ηλεκτρομηχανολογικά έργα, εξειδικευμένες υπηρεσίες σε αμυντικά σκάφη και εργασίες υψηλής ποιότητας στο yachting.
Αυτές οι κατηγορίες έχουν υψηλότερα περιθώρια και δημιουργούν πιο σταθερή ζήτηση από την απλή επισκευή χαμηλής αξίας.
Τι σημαίνει η ελληνική προσπάθεια για την Κύπρο
Η ανάπτυξη ενός ισχυρότερου ελληνικού κόμβου ναυπηγοεπισκευής αφορά άμεσα και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Κύπρος διαθέτει σημαντική ναυτιλιακή διαχείριση, τεχνικές και επαγγελματικές υπηρεσίες και αυξανόμενες ενεργειακές υποδομές, αλλά δεν έχει το μέγεθος ναυπηγειακής βάσης που απαιτείται για τα μεγαλύτερα έργα.
Ένα ενισχυμένο ελληνικό οικοσύστημα μπορεί να λειτουργήσει ανταγωνιστικά για ορισμένες υπηρεσίες, αλλά και συμπληρωματικά. Κυπριακές εταιρείες διαχείρισης πλοίων, τεχνικοί σύμβουλοι και πάροχοι ναυτιλιακών υπηρεσιών μπορούν να ενταχθούν σε μια ευρύτερη περιφερειακή αλυσίδα αξίας.
Το στοίχημα των €759 εκατ. δεν θα κριθεί μόνο από τη γεωγραφία ή την ιστορία της ελληνικής ναυτιλίας. Θα κριθεί από το αν η χώρα μπορεί να μετατρέψει τα πλεονεκτήματά της σε ταχύτερη παραγωγή, τεχνική αξιοπιστία και έργα μεγαλύτερης αξίας.
Η ευκαιρία υπάρχει και η διεθνής ζήτηση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το δύσκολο μέρος είναι η εκτέλεση.
The post Ναυπηγεία: Η αγορά των €759 εκατ. που μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κόμβο της Μεσογείου appeared first on moneymatters.cy.
