Η εύθραυστη αποκλιμάκωση στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δοκιμάζεται εκ νέου, καθώς η Τεχεράνη επανέφερε με έντονο τρόπο το ζήτημα του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε ότι «το Ορμούζ βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Ιράν και όχι της CENTCOM», υποστηρίζοντας ότι οι στρατιωτικές πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή δεν μπορούν να διαμορφώσουν το πλαίσιο ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο.
Οι δηλώσεις έγιναν ως απάντηση στην περιφερειακή σύνοδο ασφαλείας που πραγματοποιήθηκε στο Μπαχρέιν υπό αμερικανική ηγεσία, με τη συμμετοχή δώδεκα χωρών και βασικό αντικείμενο τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη απορρίπτει τον αμερικανικό ρόλο
Η ιρανική πλευρά υποστήριξε ότι η ασφάλεια στην περιοχή δεν μπορεί να επιβληθεί μέσω της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ, αλλά μέσα από τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών και την αποχώρηση ξένων στρατιωτικών δυνάμεων από τον Περσικό Κόλπο.
Η τοποθέτηση αυτή επιβεβαιώνει ότι, παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση της κρίσης, το Ιράν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία ως βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης της περιοχής.
Πρόοδος στις συνομιλίες της Ντόχα
Την ίδια στιγμή, καταγράφηκε περιορισμένη πρόοδος στις έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης που πραγματοποιήθηκαν στη Ντόχα.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επιτραπεί στην Ισλαμική Δημοκρατία η χρήση μέρους των δεσμευμένων κεφαλαίων που βρίσκονται στο Κατάρ για την αγορά αγαθών.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε η δημιουργία ειδικού διαύλου επικοινωνίας, μέσω του οποίου θα καταγράφονται και θα εξετάζονται πιθανές παραβιάσεις της προκαταρκτικής συμφωνίας.
Το Ορμούζ παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι
Παρά την πρόοδο στις διπλωματικές επαφές, τα δύο μεγαλύτερα σημεία σύγκρουσης εξακολουθούν να είναι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα διαμηνύσει ότι εξετάζει την επιβολή τελών ή άλλων χρεώσεων στα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το πέρασμα, θέση που οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν κατηγορηματικά, θεωρώντας ότι απειλεί την ελευθερία της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Η συγκεκριμένη διαφωνία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Strategist View
Παρά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης και την επανέναρξη των διαύλων επικοινωνίας, οι δηλώσεις της Τεχεράνης δείχνουν ότι το Ιράν δεν προτίθεται να υποχωρήσει σε ζητήματα που θεωρεί στρατηγικής κυριαρχίας. Η δημιουργία μηχανισμών επικοινωνίας μειώνει τον κίνδυνο άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης, όμως ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένει ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά σημεία τριβής παγκοσμίως. Για τις αγορές ενέργειας, κάθε νέα δήλωση γύρω από το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί δυνητικό καταλύτη μεταβλητότητας στις τιμές του πετρελαίου και στη διεθνή ναυτιλία.
