Μια νέα, πιο σύνθετη κρίση απασχόλησης φαίνεται να διαμορφώνεται για τους νέους σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανεργία στις ηλικίες 15 έως 24 ετών αυξήθηκε το 2025, ενώ παράλληλα περισσότεροι από 257 εκατομμύρια νέοι βρίσκονταν εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.
Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας αποτυπώνουν μια αγορά εργασίας που δυσκολεύεται να δημιουργήσει αρκετές και ποιοτικές θέσεις εισόδου. Η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η επιτάχυνση των τεχνολογικών αλλαγών περιορίζουν τις ευκαιρίες, ακόμη και σε οικονομίες υψηλού εισοδήματος.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στις θέσεις εργασίας που παραδοσιακά αποτελούσαν το πρώτο επαγγελματικό βήμα για εκατομμύρια νέους.
Στα 67 εκατομμύρια οι άνεργοι νέοι
Το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας στις ηλικίες 15 έως 24 ετών αυξήθηκε στο 12,4% το 2025, από 12,3% το 2024. Η μεταβολή μπορεί να φαίνεται μικρή σε ποσοστιαίες μονάδες, μεταφράζεται όμως σε περίπου 67 εκατομμύρια νέους χωρίς εργασία.
Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας αναμένει ότι το ποσοστό θα διαμορφωθεί στο 12,3% τόσο το 2026 όσο και το 2027. Η προβλεπόμενη σταθεροποίηση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα υποχωρεί. Αντίθετα, υποδηλώνει ότι η ανεργία των νέων κινδυνεύει να παγιωθεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Μεταξύ 2023 και 2025, η ανεργία των νέων αυξήθηκε σε οκτώ από τις έντεκα γεωγραφικές περιοχές που εξετάζει η έκθεση. Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις καταγράφηκαν στη Βόρεια Αμερική, στη Βόρεια Αφρική, καθώς και στη Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Αφορά και χώρες με υψηλότερα εισοδήματα, ανεπτυγμένα εκπαιδευτικά συστήματα και μεγάλη διείσδυση της τεχνολογίας.
Πάνω από 257 εκατομμύρια νέοι εκτός εργασίας και εκπαίδευσης
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αύξηση του ποσοστού των νέων που δεν εργάζονται, δεν σπουδάζουν και δεν συμμετέχουν σε πρόγραμμα κατάρτισης. Το ποσοστό της συγκεκριμένης κατηγορίας έφθασε το 20% το 2025, ξεπερνώντας τα 257 εκατομμύρια άτομα.
Η ταυτόχρονη αύξηση της ανεργίας και του ποσοστού των νέων εκτός εργασίας και εκπαίδευσης αποτελεί, σύμφωνα με τη ΔΟΕ, σαφές προειδοποιητικό μήνυμα. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει νέους που κινδυνεύουν να απομακρυνθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα από την αγορά εργασίας, χάνοντας ευκαιρίες απόκτησης δεξιοτήτων και επαγγελματικής εμπειρίας.
Όσο περισσότερο παραμένει ένας νέος εκτός απασχόλησης και κατάρτισης, τόσο δυσκολότερη μπορεί να γίνει η μελλοντική επανένταξή του. Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο σημερινό εισόδημα, αλλά μπορούν να επηρεάσουν τις αμοιβές, την επαγγελματική εξέλιξη και την οικονομική ασφάλεια για πολλά χρόνια.
Σε επίπεδο οικονομίας, η παρατεταμένη απομάκρυνση μεγάλου αριθμού νέων από την παραγωγική δραστηριότητα σημαίνει χαμηλότερη αξιοποίηση ανθρώπινου κεφαλαίου, μικρότερη φορολογική βάση και αυξημένες κοινωνικές πιέσεις.
Η τεχνητή νοημοσύνη περιορίζει τις παραδοσιακές θέσεις εισόδου
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν παρουσιάζεται ως η μοναδική αιτία της αύξησης της ανεργίας, αλλά ως ένας παράγοντας που μεταβάλλει γρήγορα τη δομή της ζήτησης για εργασία.
Οι θέσεις που βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση είναι πολλές από εκείνες που λειτουργούσαν παραδοσιακά ως αφετηρία μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται διοικητικές και γραμματειακές εργασίες, θέσεις σε υπηρεσίες και πωλήσεις, καθώς και ορισμένα τεχνικά και βιομηχανικά επαγγέλματα.
Πρόκειται συχνά για θέσεις μέσου επιπέδου προσόντων, μέσα από τις οποίες οι νεοεισερχόμενοι αποκτούσαν εμπειρία, γνώση της αγοράς και πρόσβαση σε πιο σταθερές και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις.
Η αυτοματοποίηση μέρους αυτών των καθηκόντων δημιουργεί ένα νέο εμπόδιο: οι επιχειρήσεις μπορούν να εκτελούν ορισμένες λειτουργίες με λιγότερο προσωπικό, ενώ για τις θέσεις που διατηρούνται ζητούν συχνά περισσότερες εξειδικευμένες δεξιότητες και προηγούμενη εμπειρία.
Έτσι προκύπτει ένα παράδοξο για τους νέους. Χρειάζονται εργασιακή εμπειρία για να προσληφθούν, αλλά οι θέσεις μέσω των οποίων θα μπορούσαν να την αποκτήσουν περιορίζονται.
Πόσο μεγάλη είναι η έκθεση των νέων στην ΤΝ
Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, το 6,1% των θέσεων που κατέχουν σήμερα άτομα ηλικίας 15 έως 29 ετών βρίσκεται σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση σε αλλαγές που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Σε ένα υποθετικό σενάριο απώλειας του 10% των εκτεθειμένων θέσεων, περίπου 5,6 εκατομμύρια νέοι θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με την ανεργία, την ανάγκη αλλαγής επαγγέλματος ή ακόμη και την έξοδο από την αγορά εργασίας. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αναμένεται να εμφανιστούν στις χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου η υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών προχωρά ταχύτερα.
Η έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη δεν ισοδυναμεί, βέβαια, αυτομάτως με απώλεια εργασίας. Σε πολλές περιπτώσεις η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει το περιεχόμενο μιας θέσης, να αυξήσει την παραγωγικότητα ή να δημιουργήσει νέες ειδικότητες.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο η μετάβαση θα πραγματοποιηθεί αρκετά γρήγορα και οργανωμένα, ώστε οι νέοι εργαζόμενοι να αποκτήσουν τις δεξιότητες που απαιτούνται πριν καταργηθούν ή υποβαθμιστούν οι υφιστάμενοι ρόλοι.
Το βάρος μεταφέρεται στην εκπαίδευση και στις επιχειρήσεις
Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιοριστεί στην εκμάθηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Οι νέοι χρειάζονται έναν ευρύτερο συνδυασμό ψηφιακών, αναλυτικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, καθώς και δυνατότητα συνεχούς επανακατάρτισης.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις καλούνται να επανεξετάσουν την αξία των θέσεων αρχικού επιπέδου. Εάν οι πιο απλές εργασίες αυτοματοποιηθούν χωρίς να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί εκπαίδευσης μέσα στην επιχείρηση, η αγορά κινδυνεύει να χάσει τη διαδρομή μέσα από την οποία δημιουργούνται τα μελλοντικά στελέχη της.
Οι μαθητείες, τα προγράμματα πρακτικής άσκησης και οι συνεργασίες μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και εργοδοτών αποκτούν συνεπώς μεγαλύτερη σημασία. Η πρόκληση δεν είναι μόνο να δημιουργηθούν περισσότερες θέσεις, αλλά να διατηρηθεί μια πραγματική γέφυρα μεταξύ εκπαίδευσης και σταθερής απασχόλησης.
MoneyMatters Insight
Η μικρή αριθμητική άνοδος της παγκόσμιας ανεργίας των νέων κρύβει μια πολύ μεγαλύτερη διαρθρωτική αλλαγή. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι λιγότεροι νέοι βρίσκουν δουλειά, αλλά ότι περιορίζονται οι θέσεις μέσα από τις οποίες αποκτούσαν την πρώτη τους εμπειρία και έχτιζαν μια σταθερή επαγγελματική πορεία.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να δημιουργήσει νέα επαγγέλματα. Εάν όμως η τεχνολογική μετάβαση κινηθεί ταχύτερα από την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη δημιουργία νέων διαδρομών εισόδου, οι νέοι κινδυνεύουν να πληρώσουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του κόστους. Το στοίχημα για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις είναι να μετατρέψουν την τεχνολογία σε εργαλείο επαγγελματικής αναβάθμισης και όχι σε ακόμη ένα εμπόδιο για την πρώτη πρόσληψη.
The post Νέα κρίση απασχόλησης για τους νέους: Η ανεργία αυξάνεται και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την αγορά εργασίας appeared first on moneymatters.cy.
