Ούτε οι αραβικές ούτε και οι δυτικές χώρες επιθυμούν η Τουρκία να αποκτήσει ηγεμονικό ρόλο στις εξελίξεις στη Συρία, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο Χαράλαμπος Χρυσοστόμου, Διεθνολογος, Προϊστάμενος Υπηρεσίας Ερευνας στο ΤΕΠΑΚ, σημειώνοντας ότι Κύπρος, Ελλάδα και άλλες δυτικές χώρες βλέπουν με ανησυχία τις βλέψεις της Αγκυρας αλλά υπάρχουν μοχλοί και εργαλεία για αποτροπή τέτοιων επιδιώξεων.
Ενας μοχλός, είπε, είναι η μερική άρση των κυρώσεων και η όποια οικονομική βοήθεια από την ΕΕ προς τη Συρία. Δεν μπορεί να παίρνει η Συρία οικονομική βοήθεια και την ίδια στιγμή να προβαίνει σε παράνομες πράξεις, όπως μνημόνια ή διαχωρισμό ΑΟΖ που δεν λαμβάνουν υπόψη το διεθνές δίκαιο, ή να παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα, είπε ο κ. Χρυσοστόμου.
Σύνοδος για Συρία στην Σαουδική Αραβία, άρση κυρώσεων
Ο κ. Χρυσοστόμου αναφέρθηκε στη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Σαουδική Αραβία την Κυριακή με θέμα τη Συρία με τη συμμετοχή αραβικών και δυτικών κρατών (ΕΕ, ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία), του ΟΗΕ, όπου προσκλήθηκε και η Τουρκία.
Αντικείμενο της συνάντησης αυτής, είπε, ήταν το μέλλον της Συρίας και η στήριξη της χώρας για να μπορέσει να ξεκινήσει μία προσπάθεια ανοικοδόμησης και σταθερότητας.
Οι αραβικές χώρες, είπε, μεταξύ αυτών τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, το Ιράκ και άλλα αραβικά κράτη, έχουν μία σειρά από λόγους για την επόμενη μέρα στη Συρία για να υπάρχει σταθερότητα αλλά και να διασφαλιστούν κάποια ζητήματα όπως να μην επικρατήσει στη Συρία μία ακραία κατάσταση με Σουνιτικό ριζοσπαστισμό και πολιτικό Ισλάμ με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Ο ηγέτης της Συρίας σήμερα, Άχμαντ αλ Σάρα, είπε, προέρχεται από τζιχαντιστικές ομάδες, πρώην Αλ Κάιντα και πρώην Αλ Νούσρα. Αρα, τα Βασίλεια τα αραβικά, αλλά και άλλες χώρες όπως η Αίγυπτος, δεν θέλουν να ενισχυθεί το πολιτικό Ισλάμ στη Συρία με μια κατάσταση τύπου Αδελφών Μουσουλμάνων όπως ήταν στην Αίγυπτο πριν την άνοδο του Προέδρου Σίσι, ούτως ώστε να μην αποτελέσει παράδειγμα που θα μπορούσε ενδεχομένως να φέρει εσωτερικούς κλυδωνισμούς στις χώρες τους.
Από την άλλη πλευρά, είπε, ΕΕ, ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία επιθυμούν στη Συρία να διασφαλιστεί σταθερότητα, σεβασμός των μειονοτήτων, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να μην αποτελέσει περαιτέρω πηγή αστάθειας στην περιοχή.
“Ούτε οι αραβικές χώρες ούτε και οι Δυτικές επιθυμούν η Τουρκία να αποκτήσει ηγεμονικό, πρωταγωνιστικό ρόλο στη Συρία” τόνισε ο κ. Χρυσοστόμου.
Παρά το ότι η Τουρκία προσκλήθηκε στη Σύνοδο στη Σαουδική Αραβία ως εμπλεκόμενο μέρος, πρόσθεσε, οι αραβικές και δυτικές χώρες θέλουν να εμποδίσουν πλήρη έλεγχο της Συρίας από την Τουρκία.
Στη Σύνοδο, είπε, η Σαουδική Αραβία εισηγήθηκε όπως αρθούν οι κυρώσεις κατά της Συρίας που είχαν επιβληθεί μετά το 2011 προς το καθεστώς Άσαντ, ενώ κάποιες χώρες έκαναν λόγο και για οικονομική βοήθεια προς τη Συρία.
Η ΕΕ θα εισηγηθεί, είπε, την μερική άρση των κυρώσεων για δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι με την μερική άρση θα συνεχίσουν να βρίσκονται υπό κυρώσεις στελέχη του καθεστώτος Ασαντ, εντός ή εκτός Συρίας, και ο δεύτερος λόγος είναι να υπάρχουν σταδιακές κυρώσεις για να υπάρχει μία παρακολούθηση σε σχέση με την τήρηση των προϋποθέσεων, όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα.
“Δηλαδή δεν θα είναι λευκή επιταγή η οικονομική βοήθεια και η άρση των κυρώσεων” είπε ο κ. Χρυσοστόμου, σημειώνοντας ότι αυτό είναι πολύ κρίσιμο σημείο.
Στόχοι Τουρκίας στη Συρία
Η Τουρκία, είπε, έχει συγκεκριμένη στόχευση η οποία έχει δηλωθεί ξεκάθαρα από πλευράς της. Θέλει δηλαδή να είναι η Συρία στην ουσία ένας χώρος επιρροής από την Τουρκία για να προωθήσει συγκεκριμένους στόχους.
Ο πρώτος στόχος της Αγκυρας, ανέφερε ο κ. Χρυσοστόμου στο ΚΥΠΕ, είναι μία στενότατη σχέση με τον Αλ Σάρα για να μπορεί να επηρεάζει αποφάσεις και να ασκεί έλεγχο στη Συρία. Ο δεύτερος στόχος είναι να μπορέσει να ελέγξει το κουρδικό ζήτημα έτσι ώστε να μην υπάρχει είτε αυτονομία είτε συνέχιση των στρατιωτικών ομάδων των Κούρδων, ο τρίτος στόχος είναι η επιστροφή των Σύρων προσφύγων που βρίσκονται στην Τουρκία για να αποφορτιστεί από το προσφυγικό βάρος, και ο τέταρτος στόχος είναι να έχει κεντρικό ρόλο στην διαχείριση των χρημάτων της οικονομικής βοήθειας για την ανοικοδόμηση της Συρίας. Σε ό,τι αφορά στην ανοικοδόμηση της Συρίας, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι πρόκειται για ένα οικονομικό πακέτο που μπορεί να φτάσει το μισό τρισεκατομμύριο, άρα είπε, είναι τεράστιο το συμφέρον για τις τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες.
Ο πέμπτος στόχος της Τουρκίας, πρόσθεσε, έχει να κάνει με τους ενεργειακούς στόχους της Αγκυρας, είτε αυτοί είναι χερσαίοι ή θαλάσσιοι, για αγωγό από το Κατάρ μέσω Συρίας στην Τουρκία, για να ενισχυθεί ο ρόλος της Τουρκίας ως ενεργειακός κόμβος, αλλά και σε ό,τι αφορά αναφορές για παράνομα τουρκο-συριακά μνημόνια.
Η Τουρκία, είπε αυτή τη στιγμή έχει μια επιρροή διότι στήριξε τον Αλ Σάρα και έχει φιλοτουρκικές ομάδες εντός Συρίας, δεν σημαίνει όμως, σημείωσε ότι το ίδιο το νέο καθεστώς της Συρίας θα αποδεχθεί αυτόν τον σφιχτό εναγκαλισμό από την Τουρκία και θα της παραχωρήσει πεδίο για τον έλεγχο, ούτε όμως ότι οι άλλες χώρες είτε αραβικές είτε δυτικές, θα αφήσουν την Τουρκία να ασκήσει αυτόν τον έλεγχο.
“Σίγουρα ούτε η Σαουδική Αραβία, ούτε η Αιγυπτος, ούτε τα ΗΑΕ δεν θα ήθελαν την Τουρκία να έχει ηγεμονικό ρόλο στη Συρία διότι διακυβεύονται και τα δικά τους συμφέροντα σε σχέση με το σουνιτικό Ισλάμ, το πολιτικό Ισλάμ” σημείωσε.
Κύπρος και Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο και την Ελλάδα, και άλλες χώρες της ΕΕ, είπε ότι σίγουρα βλέπουν με ανησυχία αυτή την επιδίωξη της Τουρκίας όμως, σημείωσε, μέσω της ΕΕ, έχουν μοχλούς και εργαλεία για να διασφαλίσουν κάποια πράγματα.
Ο πρώτος και βασικός μοχλός, είπε, είναι και η άρση των κυρώσεων και η όποια οικονομική βοήθεια από την ΕΕ προς τη Συρία που θα πρέπει να γίνει με συγκεκριμένες προϋποθέσεις που έχουν να κάνουν με τα ανθρώπινα δικαιώματα, με το σεβασμό των μειονοτήτων αλλά και τον σεβασμό της διεθνούς νομιμότητας.
“Δεν μπορεί να παίρνει η Συρία οικονομική βοήθεια και την ίδια στιγμή να προβαίνει σε παράνομες πράξεις, όπως μνημόνια ή διαχωρισμό ΑΟΖ που δεν λαμβάνουν υπόψη το διεθνές δίκαιο”.
ΗΠΑ και Ισραήλ
Μια άλλη παράμετρος, πρόσθεσε ο κ. Χρυσοστόμου, είναι η στάση του νεοεκλεγέντα Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κυρίως απέναντι στους Κούρδους αλλά και ποιο ρόλο θα θέλουν να έχουν οι Αμερικανοί στη Συρία και σε σχέση με τους Κούρδους.
Τόνισε επίσης τη στάση και τον ρόλο του Ισραήλ, το οποίο, όπως είπε, αυτή τη στιγμή σίγουρα δεν θέλει μία ισχυρή παρουσία και έλεγχο της Τουρκίας εντός της Συρίας, διότι η πρώτη του έγνοια είναι να μην υπάρχει απειλή από πλευράς Συρίας όπως υπήρχε με το καθεστώς Άσαντ, λόγω της ιρανικής επιρροής στη Συρία, ενώ αναφέρθηκε και σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με τα Υψώματα του Γκολάν όπου επέκτεινε την ζώνη κατοχής.
“Αρα και το Ισραήλ παρακολουθεί πολύ στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται στον αντίποδα των τουρκικών επιδιώξεων”, είπε ο κ. Χρυσοστόμου στο ΚΥΠΕ.
