Παρά τα χαμηλά ποσοστά ανεργίας σε ΗΠΑ και Ευρώπη, η εικόνα ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας ενδέχεται να είναι παραπλανητική, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Allianz. Τρεις βασικοί παράγοντες – η μεταναστευτική πολιτική, το ενεργειακό κόστος και η τεχνητή νοημοσύνη – δημιουργούν υποβόσκουσες πιέσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την απασχόληση τα επόμενα χρόνια.
- Μείωση ζήτησης για εργασία πριν από τη νέα κρίση
- Μετανάστευση: Από μοχλός ανάπτυξης σε περιοριστικό παράγοντα
- Ενέργεια: Διαρθρωτικό μειονέκτημα για την Ευρώπη
- Περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων σοκ
- Σταδιακή φθορά αντί για απότομη κρίση
- Δύο σενάρια για τις επιπτώσεις από γεωπολιτικές εξελίξεις
- Ανομοιογενείς επιπτώσεις στην Ευρώπη
- Συμπέρασμα
Μείωση ζήτησης για εργασία πριν από τη νέα κρίση
Η επιβράδυνση στην αγορά εργασίας είχε ήδη ξεκινήσει πριν από την πρόσφατη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή. Τα ποσοστά κενών θέσεων και προσλήψεων υποχωρούσαν, αντανακλώντας την αυξημένη αβεβαιότητα και τις επιπτώσεις του εμπορικού ανταγωνισμού.
Μετανάστευση: Από μοχλός ανάπτυξης σε περιοριστικό παράγοντα
Η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής σε μεγάλες οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Germany, έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την προσφορά εργασίας.
Στις ΗΠΑ, η συμβολή της μετανάστευσης στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μειώθηκε δραστικά – από πάνω από το 50% το 2024 σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα το 2025. Αυτό ενισχύει τον κίνδυνο ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους τομείς, ενώ περιορίζει και τις προοπτικές ανάπτυξης.
Ενέργεια: Διαρθρωτικό μειονέκτημα για την Ευρώπη
Παρά τη μείωση των τιμών ενέργειας σε σχέση με τα υψηλά του 2022, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία στην Ευρώπη παραμένει σημαντικά υψηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα και από εκείνο των ΗΠΑ.
Η διαφορά αυτή οφείλεται κυρίως στη σταθερότητα των τιμών φυσικού αερίου στις ΗΠΑ, γεγονός που δημιουργεί ένα διαρθρωτικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Οι επιπτώσεις είναι εντονότερες σε ενεργοβόρους κλάδους όπως η χημική βιομηχανία, η χαλυβουργία, τα μέταλλα, το χαρτί και το τσιμέντο – τομείς που συγκεντρώνονται κυρίως σε χώρες όπως η France, η Italy και η Πολωνία.
Περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων σοκ
Σε αντίθεση με την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν οι επιχειρήσεις απορρόφησαν το κόστος μέσω μείωσης κερδών και διατήρησης προσωπικού, σήμερα οι συνθήκες είναι πιο πιεστικές.
Η αγορά εργασίας είναι πλέον πιο «χαλαρή», γεγονός που σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις έχουν λιγότερα κίνητρα να διατηρούν πλεονάζον προσωπικό και είναι πιθανότερο να προχωρήσουν σε προσαρμογές.
Σταδιακή φθορά αντί για απότομη κρίση
Η Allianz Research εκτιμά ότι ο βασικός κίνδυνος δεν είναι μια απότομη αύξηση της ανεργίας, αλλά μια σταδιακή αποδυνάμωση της αγοράς εργασίας, ιδιαίτερα σε οικονομίες με διαρθρωτικές αδυναμίες όπως η Γερμανία.
Δύο σενάρια για τις επιπτώσεις από γεωπολιτικές εξελίξεις
Η ανάλυση εξετάζει δύο βασικά σενάρια σε σχέση με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικά τα Strait of Hormuz:
Βασικό σενάριο:
Η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας έως τα τέλη Μαΐου οδηγεί σε περιορισμένες απώλειες θέσεων εργασίας – περίπου 102.000 στην Ευρωζώνη και 51.000 στις ΗΠΑ το 2026, με ελάχιστο αντίκτυπο στην ανεργία.
Δυσμενές σενάριο:
Παρατεταμένη διαταραχή στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ οδηγεί σε αυξημένες τιμές ενέργειας και εντονότερες πιέσεις στην οικονομία.
Σε αυτή την περίπτωση:
- Η ανεργία στην Ευρωζώνη αυξάνεται κατά περίπου 0,14 ποσοστιαίες μονάδες
- Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις καταγράφονται σε χώρες όπως η Ισπανία και το Βέλγιο
- Οι οικονομίες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία, η Τσεχία και η Ρουμανία, πλήττονται εντονότερα
Συνολικά, η Ευρωζώνη ενδέχεται να χάσει πάνω από 225.000 θέσεις εργασίας, έναντι περίπου 126.000 στις ΗΠΑ.
Ανομοιογενείς επιπτώσεις στην Ευρώπη
Οι επιπτώσεις δεν θα είναι ομοιόμορφες. Μεγάλες οικονομίες με υψηλή απασχόληση, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, είναι πιο εκτεθειμένες λόγω του μεγέθους τους, ενώ χώρες με υψηλή ενεργειακή ένταση αλλά μικρότερο μερίδιο απασχόλησης επηρεάζονται διαφορετικά.
Η Πολωνία ξεχωρίζει ως ιδιαίτερα ευάλωτη, συνδυάζοντας υψηλό ενεργειακό κόστος με σημαντική συμμετοχή στην απασχόληση.
Συμπέρασμα
Παρά τη φαινομενική σταθερότητα, η αγορά εργασίας σε ΗΠΑ και Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων. Οι εξελίξεις στην ενέργεια, τη γεωπολιτική και την τεχνολογία αναμένεται να καθορίσουν την πορεία της απασχόλησης, με τον κίνδυνο να εκδηλώνεται περισσότερο σταδιακά παρά αιφνίδια.
