Η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στη διεθνή συζήτηση ένα ιστορικό προηγούμενο: την πετρελαϊκή κρίση του 1973, όταν το εμπάργκο πετρελαίου των αραβικών χωρών προκάλεσε σοκ στις διεθνείς οικονομίες και εκτίναξη των τιμών ενέργειας.
Αναλυτές και διεθνή οικονομικά μέσα προειδοποιούν ότι, εάν η σημερινή κρίση κλιμακωθεί, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές αναταράξεις των τελευταίων δεκαετιών.
Τι συνέβη το 1973
Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 ξέσπασε όταν οι αραβικές χώρες παραγωγής πετρελαίου επέβαλαν εμπάργκο στις εξαγωγές προς χώρες που υποστήριζαν το Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ.
Οι συνέπειες ήταν άμεσες:
- οι τιμές πετρελαίου τετραπλασιάστηκαν
- δημιουργήθηκαν ελλείψεις καυσίμων
- εμφανίστηκαν ουρές στα πρατήρια
- πολλές οικονομίες μπήκαν σε ύφεση.
Η κρίση εκείνη άλλαξε για πάντα την ενεργειακή πολιτική πολλών χωρών και οδήγησε στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
Γιατί οι αναλυτές κάνουν τη σύγκριση σήμερα
Η σημερινή κατάσταση παρουσιάζει ορισμένα στοιχεία που θυμίζουν εκείνη την περίοδο.
Πρώτον, η κρίση επηρεάζει άμεσα τη Μέση Ανατολή, την περιοχή από την οποία προέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Δεύτερον, η ένταση έχει επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Τρίτον, οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να ενσωματώνουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο στις τιμές ενέργειας.
Τι κάνει τη σημερινή αγορά διαφορετική
Παρά τους φόβους, η σημερινή ενεργειακή αγορά διαφέρει σημαντικά από εκείνη του 1973.
Σήμερα:
- υπάρχουν μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου
- η παραγωγή είναι πιο γεωγραφικά διαφοροποιημένη
- νέοι μεγάλοι παραγωγοί έχουν εμφανιστεί.
Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία και η Νορβηγία μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή σε περίπτωση κρίσης, μειώνοντας την εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή.
Ο παράγοντας που θα καθορίσει την εξέλιξη
Το βασικό ερώτημα που απασχολεί σήμερα τις αγορές είναι η διάρκεια της κρίσης.
Εάν η ένταση αποκλιμακωθεί γρήγορα, οι τιμές πετρελαίου πιθανότατα θα σταθεροποιηθούν.
Αν όμως η σύγκρουση επεκταθεί ή επηρεάσει σοβαρά τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμη και επίπεδα άνω των 120 ή 150 δολαρίων το βαρέλι.
Ένα νέο ενεργειακό σοκ;
Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο ευαισθησίας λόγω πληθωριστικών πιέσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Μια μεγάλη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω:
- το κόστος μεταφορών
- την παραγωγή βιομηχανίας
- τον πληθωρισμό
- την οικονομική ανάπτυξη.
Για τον λόγο αυτό, οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, προσπαθώντας να αποτρέψουν ένα νέο ενεργειακό σοκ αντίστοιχο με εκείνο της δεκαετίας του 1970.
