Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σχεδιάστηκε, μεταξύ άλλων, για να ενισχύσει την οικονομική αυτονομία των δήμων. Τα στοιχεία των νέων δημοτικών προϋπολογισμών, όμως, δείχνουν ότι η συμμετοχή του κράτους στα έσοδά τους έχει αυξηθεί αισθητά.
Για τους 20 δήμους, η κρατική χορηγία αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε σχεδόν 38% των συνολικών εσόδων. Πριν από τη μεταρρύθμιση το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν κοντά στο 29%. Πρόκειται για άνοδο περίπου 9 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία επαναφέρει το ερώτημα κατά πόσο η νέα αρχιτεκτονική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δημιουργεί ισχυρότερους δήμους ή απλώς μεγαλύτερες τοπικές δομές με αυξημένη ανάγκη κρατικής στήριξης.
Η εξάρτηση παραμένει κοντά στο 38%
Με βάση τις προβλέψεις των δημοτικών προϋπολογισμών, η αναλογία της κρατικής χορηγίας προς τα συνολικά έσοδα υπολογίζεται σε 38,55% για το 2026. Για το 2027 και το 2028 προβλέπεται να διαμορφωθεί γύρω στο 37%, εφόσον η ετήσια κρατική χρηματοδότηση παραμείνει στα €144 εκατ.
Η μικρή αποκλιμάκωση δεν αλλάζει τη γενική εικόνα. Σχεδόν 4 στα 10 ευρώ των δημοτικών εσόδων προέρχονται από το κράτος, ενώ πρόσθετα αιτήματα για χρηματοδότηση θα μπορούσαν να αυξήσουν περαιτέρω το ποσοστό.
Από 24,26% έως 67,5%: οι μεγάλες αποκλίσεις
Η μέση τιμή κρύβει σημαντικές διαφορές μεταξύ των τοπικών αρχών. Στον Δήμο Λευκάρων η κρατική χορηγία αντιστοιχεί στο 67,50% των προβλεπόμενων εσόδων, ενώ στον Δήμο Νότιας Λευκωσίας–Ιδαλίου φτάνει το 56,97% και στον Δήμο Αθηένου το 51,07%.
Πάνω από το όριο του 40% βρίσκονται επίσης οι δήμοι Λατσιών–Γερίου, Αραδίππου, Πολεμιδιών και Δρομολαξιάς–Μενεού. Στον αντίποδα, τη χαμηλότερη εξάρτηση εμφανίζουν ο Δήμος Πάφου με 24,26% και ο Δήμος Λεμεσού με 24,84%.
Οι αποκλίσεις δείχνουν ότι η οικονομική αυτονομία δεν είναι ενιαία πραγματικότητα για όλους τους δήμους. Μεγαλύτερες τοπικές οικονομίες, ευρύτερη φορολογική βάση, αξιοποίηση περιουσίας και υψηλότερα ίδια έσοδα περιορίζουν την ανάγκη κρατικής στήριξης. Για μικρότερους ή γεωγραφικά πιο ευάλωτους δήμους, η κρατική χορηγία λειτουργεί ως βασικός πυλώνας βιωσιμότητας.
Γιατί η χρηματοδότηση έφτασε τα €144 εκατ.
Το Υπουργείο Εσωτερικών εξηγεί ότι η νέα ετήσια χορηγία δεν είναι μία απλή αύξηση της παλαιάς χρηματοδότησης. Στο ενιαίο ποσό των €144 εκατ. ενσωματώθηκαν η βασική χορηγία των €117 εκατ., επιπλέον €15 εκατ. και ακόμη €12 εκατ. που προηγουμένως δίνονταν με διαφορετικό τρόπο.
Σε σύγκριση με τα €70,8 εκατ. που λάμβαναν οι παλαιοί δήμοι πριν από τη μεταρρύθμιση, η συνολική κρατική χρηματοδότηση είναι αυξημένη κατά 103,4%. Η κυβερνητική θέση είναι ότι η ενίσχυση αυτή στηρίζει τη μετάβαση, τη λειτουργική επάρκεια και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των νέων οργανισμών.
Το πραγματικό τεστ της μεταρρύθμισης
Η υψηλή κρατική χορηγία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη αποτυχίας. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση παρέχει δημόσιες υπηρεσίες και η εξισορρόπηση μεταξύ πλουσιότερων και ασθενέστερων περιοχών είναι θεμιτή. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η πρόσθετη χρηματοδότηση μετατρέπεται σε καλύτερες υπηρεσίες, οικονομίες κλίμακας και ισχυρότερη δυνατότητα παραγωγής ιδίων εσόδων.
Η αρχική κυβερνητική παρουσίαση της μεταρρύθμισης προέβλεπε ριζική αλλαγή του μοντέλου χρηματοδότησης και περιορισμό της εξάρτησης από την κρατική χορηγία. Η σημερινή εικόνα κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, την ώρα που αρκετοί δήμοι έχουν αυξήσει και τα δημοτικά τέλη.
Το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς να συζητηθεί το ύψος της χορηγίας, αλλά να δημοσιεύονται συγκρίσιμοι δείκτες ανά δήμο για το κόστος, την ποιότητα υπηρεσιών, τα ίδια έσοδα και την παραγωγικότητα. Μόνο έτσι θα μπορεί ο πολίτης να γνωρίζει εάν τα περισσότερα κρατικά και δημοτικά έσοδα χρηματοδοτούν μια αποτελεσματικότερη Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Επίσημες πηγές: Υπουργείο Εσωτερικών για την κρατική χορηγία προς τους δήμους, Υπουργείο Οικονομικών για τους προϋπολογισμούς δήμων 2026 και επίσημη παρουσίαση της μεταρρύθμισης.
The post Δήμοι: Στο 38% η εξάρτηση από το κράτος μετά τη μεταρρύθμιση appeared first on moneymatters.cy.
