Η συναίνεση για γρηγορότερες προσλήψεις στο κυπριακό Δημόσιο σταματά εκεί όπου αρχίζει η διαφωνία για το ποιος θα έχει μεγαλύτερη επιρροή στην επιλογή των υποψηφίων. Στη συζήτηση της 7ης Σεπτεμβρίου στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών, η προτεινόμενη αύξηση της βαρύτητας της αξιολόγησης του προϊσταμένου από 5 σε 15 μονάδες εξελίχθηκε σε ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης.
- Η προτεινόμενη αύξηση της βαρύτητας της αξιολόγησης του προϊσταμένου από 5 σε 15 μονάδες προκαλεί ενστάσεις.
- Διαφωνίες υπάρχουν και για τον ρόλο της Βουλής στην έγκριση των καταλόγων θέσεων.
- Το σχέδιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί νομοθετικά και ο στόχος ταχύτητας χρειάζεται εγγυήσεις αξιοκρατίας.
Δεύτερο μέτωπο είναι η πρόθεση να τερματιστεί η ετήσια έγκριση από τη Βουλή των καταλόγων θέσεων για τις οποίες διεξάγονται εξετάσεις. Οι ενστάσεις δεν αφορούν επομένως μόνο ένα τεχνικό σύστημα βαθμολόγησης. Αφορούν την ισορροπία ανάμεσα στην ταχύτητα της διοίκησης, τη διακριτική ευχέρεια και τα θεσμικά αντίβαρα.
Η λογική πίσω από την αλλαγή
Το Υπουργείο Οικονομικών έχει παρουσιάσει επίσημα τον στόχο να διεξάγονται οι γραπτές εξετάσεις μετά την προκήρυξη πραγματικών κενών θέσεων, με ορίζοντα εφαρμογής το 2027. Η διοίκηση επιδιώκει καλύτερη αντιστοίχιση των εξετάσεων με τις ανάγκες των υπηρεσιών και οι υποψήφιοι να γνωρίζουν εκ των προτέρων αν υπάρχουν θέσεις που ανταποκρίνονται στα προσόντα τους.
Η λογική αυτή έχει πρακτικό βάρος. Μια υπηρεσία που χρειάζεται προσωπικό δεν ωφελείται από μια διαδικασία η οποία ολοκληρώνεται όταν οι ανάγκες έχουν ήδη αλλάξει. Και ένας υποψήφιος δεν ωφελείται από μια εξέταση που δεν συνδέεται καθαρά με τις διαθέσιμες επαγγελματικές επιλογές.
Γιατί η μοριοδότηση δεν είναι λεπτομέρεια
Η αυξημένη επιρροή της κρίσης ενός προϊσταμένου μπορεί να υποστηριχθεί ως τρόπος καλύτερης αποτίμησης της καταλληλότητας. Όσο όμως μεγαλύτερη γίνεται η βαρύτητά της, τόσο ισχυρότερη πρέπει να είναι η αιτιολόγηση και η δυνατότητα ελέγχου της. Διαφορετικά, το σύστημα κινδυνεύει να κερδίσει ταχύτητα χάνοντας εμπιστοσύνη.
Η αναλογία είναι συγκεκριμένη: οι 15 μονάδες είναι τριπλάσιες των 5. Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ευνοιοκρατία ούτε προδικάζει ότι η τελική νομοθεσία θα περιέχει την ίδια πρόνοια. Εξηγεί, ωστόσο, γιατί η συζήτηση μεταφέρεται από τη διοικητική οργάνωση στην αξιοκρατία.
Η πρόκληση είναι να διατυπωθούν κανόνες που επιτρέπουν ουσιαστική αξιολόγηση χωρίς να αφήνουν ασαφές πώς προκύπτει η βαθμολογία. Κριτήρια εκ των προτέρων, τεκμηρίωση και συνεπής εφαρμογή λειτουργούν ως προστασία τόσο για τους υποψηφίους όσο και για εκείνους που αξιολογούν.
Ο έλεγχος δεν πρέπει να μετριέται μόνο σε χρόνο
Αντίστοιχα, η αφαίρεση ενός σταδίου κοινοβουλευτικής έγκρισης δεν μπορεί να κρίνεται αποκλειστικά από το πόσες ημέρες εξοικονομεί. Πρέπει να εξετάζεται ποιον έλεγχο αφαιρεί και αν αυτός αντικαθίσταται από ισοδύναμη εγγύηση διαφάνειας. Από την άλλη, η διατήρηση ενός ελέγχου έχει αξία όταν είναι ουσιαστικός και όχι απλώς τυπικός.
Το νομοθετικό πακέτο παραμένει υπό συζήτηση. Η σημερινή εικόνα δεν επιτρέπει να παρουσιαστεί ούτε ως ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση ούτε ως κατάρρευση όλων των διορισμών του 2027. Αποκαλύπτει όμως καθαρά το πολιτικό τεστ: αν κυβέρνηση και Βουλή μπορούν να συμφωνήσουν σε ταχύτερη στελέχωση χωρίς να αυξήσουν την αβεβαιότητα για τη δίκαιη μεταχείριση των υποψηφίων.
