Η Ελλάδα ανοίγει επίσημα τη διαδικασία αξιολόγησης της πυρηνικής ενέργειας, με στόχο να λάβει απόφαση μέσα στους επόμενους 12 έως 18 μήνες. Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί η κατασκευή αντιδραστήρα. Σημαίνει ότι η συζήτηση περνά από αποσπασματικές δηλώσεις σε οργανωμένη κρατική εξέταση.
Η κίνηση αποκτά περιφερειακό βάρος, καθώς η Τουρκία ετοιμάζει την έναρξη λειτουργίας του Ακούγιου και αναζητεί νέα πυρηνικά έργα, ενώ η Νοτιοανατολική Ευρώπη χρειάζεται σταθερή ηλεκτροπαραγωγή για να υποστηρίξει βιομηχανία, εξηλεκτρισμό και κέντρα δεδομένων.
Τα τρία βήματα πριν από το «ναι» ή το «όχι»
Το πρώτο βήμα είναι ο δημόσιος διάλογος. Η πυρηνική ενέργεια δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς κοινωνική αποδοχή, σαφή ενημέρωση για το κόστος και αξιόπιστο σχέδιο ασφάλειας. Το δεύτερο είναι ο διυπουργικός συντονισμός, επειδή το ζήτημα αγγίζει ενέργεια, περιβάλλον, πολιτική προστασία, εξωτερικές σχέσεις και χρηματοδότηση.
Το τρίτο είναι η τεχνική και οικονομική μελέτη. Θα πρέπει να συγκρίνει τεχνολογίες, ισχύ, τοποθεσίες, δίκτυα, ανάγκες ψύξης, σεισμικότητα και συνολικό κόστος ζωής. Στο τραπέζι βρίσκονται και οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, γνωστοί ως SMRs, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν ώριμη ή φθηνή λύση για άμεση εγκατάσταση.
Τα δύσκολα ερωτήματα
Η απόφαση πρέπει να απαντήσει ποιος θα χρηματοδοτήσει ένα έργο με μεγάλο αρχικό κόστος και μακρύ χρόνο υλοποίησης. Πρέπει επίσης να καλύψει τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής, την ασφάλιση, την αντιμετώπιση ατυχημάτων και την προστασία κρίσιμων υποδομών από κυβερνοεπιθέσεις.
Η ελληνική σεισμικότητα απαιτεί αυστηρή αξιολόγηση τοποθεσίας. Παράλληλα, το ηλεκτρικό σύστημα πρέπει να μπορεί να ενσωματώσει μια μεγάλη, σταθερή μονάδα ή διαφορετικό αριθμό μικρότερων αντιδραστήρων χωρίς να υπονομεύεται η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών.
Τι σημαίνει για την Κύπρο και την περιοχή
Η Κύπρος δεν διαθέτει σήμερα πυρηνικό πρόγραμμα. Μια ελληνική απόφαση, όμως, θα επηρέαζε τον περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό, τη συζήτηση για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τη συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης.
Η παρουσία πυρηνικών εγκαταστάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί επίσης ανάγκη για διακρατικά πρωτόκολλα παρακολούθησης, έγκαιρης προειδοποίησης και περιβαλλοντικής προστασίας. Η ενεργειακή αυτονομία δεν μπορεί να εξετάζεται χωριστά από τη γεωπολιτική ασφάλεια.
Οι 18 μήνες δεν είναι αντίστροφη μέτρηση για έναν νέο σταθμό. Είναι το χρονικό όριο για να αποδείξει η Ελλάδα αν διαθέτει θεσμικό, τεχνικό και οικονομικό σχέδιο που να αντέχει πέρα από τον πολιτικό ενθουσιασμό.
- Η απόφαση σε 12 έως 18 μήνες αφορά το αν θα ξεκινήσει πρόγραμμα, όχι την κατασκευή μονάδας.
- Η αξιολόγηση περιλαμβάνει δημόσιο διάλογο, διυπουργικό συντονισμό και τεχνικοοικονομική μελέτη.
- Κόστος, απόβλητα, σεισμικότητα, ρύθμιση και ασφάλεια παραμένουν τα καθοριστικά εμπόδια.
