Strategist Ai · AI Takeaways
- Η ΕΠΑ αναδεικνύει ασύμμετρη διαπραγματευτική ισχύ στην αλυσίδα νωπού γάλακτος.
- Δεν βρήκε ενδείξεις στρέβλωσης από την εφαρμογή του συγκεκριμένου Πλαισίου Συμφωνίας του 2022.
- Οι προτάσεις εστιάζουν σε οργάνωση, μείωση κόστους, καλύτερη πρόβλεψη ζήτησης και εγχώριες ζωοτροφές.
Η συζήτηση για την αγορά γάλακτος στην Κύπρο χρειάζεται να ξεκινήσει από δύο διαφορετικά ευρήματα. Η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού καταγράφει υψηλή συγκέντρωση στην πλευρά των τυροκομείων, αλλά αναφέρει ότι δεν διαπιστώθηκαν ενδείξεις στρέβλωσης ή περιορισμού του ανταγωνισμού από την εφαρμογή του συγκεκριμένου Πλαισίου Συμφωνίας που εξέτασε.
Η κλαδική έκθεση φέρει ημερομηνία 25 Σεπτεμβρίου 2026 και εξετάζει κυρίως την περίοδο 22/7/2022–25/7/2023. Πρόκειται για αποτύπωση της δομής και των συναλλαγών στο νωπό γάλα, όχι για απόφαση επιβολής προστίμου ή νέα απογραφή των λιανικών τιμών.
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ παραγωγών και αγοραστών
Η ΕΠΑ περιγράφει την πρωτογενή παραγωγή ως ανταγωνιστική, χωρίς μονάδα που να κατέχει πλεονεκτικό μερίδιο. Στην απέναντι πλευρά καταγράφει στα συμπεράσματα πέντε τυροκομεία με συνολικό μερίδιο 74,6%. Η συγκέντρωση αυτή δημιουργεί διαφορετικούς όρους διαπραγμάτευσης σε σχέση με μια αγορά πολλών ισοδύναμων αγοραστών.
Η οργάνωση των παραγωγών είναι επίσης άνιση. Στο αιγοπρόβειο γάλα μόνο 20% της ποσότητας πωλούνταν μέσω Ομάδων Παραγωγών. Η ισχυρότερη παρουσία οργανώσεων στο αγελαδινό επέτρεπε διαφορετική διαπραγμάτευση με τα τυροκομεία, όπως επισημαίνει η Επιτροπή.
Οι αντικρουόμενες θέσεις παραμένουν μέρος της εικόνας
Στο πόρισμα περιλαμβάνονται αναφορές του Υπουργείου Γεωργίας, με βάση δηλώσεις κτηνοτρόφων, για αγοραστές που αποφεύγουν παραγωγούς οι οποίοι άλλαξαν συνεργασία. Περιλαμβάνονται όμως και οι απαντήσεις των περισσότερων τυροκομείων ότι δεν υπάρχει εμπόδιο συνεργασίας με διαφορετικούς παραγωγούς.
Η διάκριση έχει θεσμική σημασία. Η διαπίστωση συγκέντρωσης, η καταγραφή παραπόνων και η απόδειξη συγκεκριμένης αντι-ανταγωνιστικής πρακτικής δεν είναι το ίδιο γεγονός. Η Επιτροπή εξετάζει ξεχωριστά τη λειτουργία των συλλογικών συμφωνιών και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπονται.
Τέσσερις παρεμβάσεις στην παραγωγική βάση
Οι εισηγήσεις της εστιάζουν σε καλύτερο συντονισμό προσφοράς και ζήτησης, εξοικονόμηση κόστους, διερεύνηση προϊόντων μεγαλύτερης οικονομικής αξίας και διάρκειας ζωής, καθώς και μικρότερη εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές. Η παραγωγή γάλακτος μακράς διάρκειας προτείνεται ως δυνατότητα προς αξιολόγηση, όχι ως ήδη αποφασισμένη επένδυση.
Η έκθεση προειδοποιεί επίσης ότι η διαρκής στήριξη με επιδοτήσεις δεν υποκαθιστά την αναδιοργάνωση. Τα προβλήματα των μικρών μονάδων συνδέονται με το μέγεθος, την προμήθεια ζωοτροφών, τα μεταφορικά και τη δυνατότητα καλύτερων συμβολαίων.
Για την Κύπρο, όπου το γάλα στηρίζει το χαλλούμι και μια σημαντική παραγωγική αλυσίδα, η πολιτική πρόκληση είναι να ενισχυθεί η βιωσιμότητα χωρίς να χαθεί η ανεξαρτησία των εμπορικών αποφάσεων. Η λιανική αγορά και οι τελικές τιμές στον καταναλωτή παραμένουν εκτός του συγκεκριμένου ερευνητικού πεδίου.
ΕΠΑ, κλαδική έρευνα νωπού γάλακτος
Η τότε υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου με τον επίτροπο Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, 30 Μαΐου 2025. Φωτογραφία αρχείου. Φωτογραφία: Ευρωπαϊκή Ένωση / Alex Mitas / CC BY 4.0. Περικοπή κάδρου.
