Ισχυρό θεσμικό φρένο στην προσπάθεια της Γαλλίας να απαγορεύσει καθολικά την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 15 ετών έβαλε το Συνταγματικό Συμβούλιο της χώρας. Η απόφαση, που δημοσιοποιήθηκε την 14η Αυγούστου 2026, κρίνει ότι το οριζόντιο μέτρο περιορίζει δυσανάλογα την ελευθερία επικοινωνίας και έκφρασης, ενώ δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την ιδιωτικότητα όλων των χρηστών του διαδικτύου.
Η εξέλιξη δεν ακυρώνει τον πολιτικό στόχο της προστασίας των ανηλίκων. Ακυρώνει, όμως, τη συγκεκριμένη μέθοδο. Και γι’ αυτό αποκτά σημασία πέρα από τα γαλλικά σύνορα, σε μια στιγμή κατά την οποία κυβερνήσεις και ευρωπαϊκοί θεσμοί αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την έκθεση των παιδιών σε εθιστικούς αλγορίθμους, διαδικτυακή παρενόχληση και επιβλαβές περιεχόμενο.
- Το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο ακύρωσε την καθολική απαγόρευση social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
- Αναγνώρισε ότι η προστασία των παιδιών αποτελεί θεμιτό σκοπό, αλλά έκρινε ότι το μέτρο δεν ήταν αναγκαίο, κατάλληλο και αναλογικό.
- Η εφαρμογή του νόμου θα απαιτούσε στην πράξη από κάθε χρήστη, ακόμη και ενήλικα, να αποδεικνύει την ηλικία του.
- Η απόφαση αποτελεί ισχυρή προειδοποίηση για την Ευρώπη: η ψηφιακή ασφάλεια των ανηλίκων χρειάζεται στοχευμένους κανόνες και ισχυρές εγγυήσεις ιδιωτικότητας.
Τι ακύρωσε το Συνταγματικό Συμβούλιο
Στην απόφαση 2026-911 DC, το Συμβούλιο εξέτασε τον νόμο για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των κοινωνικών δικτύων και έκρινε αντισυνταγματικό το άρθρο 1. Η διάταξη απαγόρευε την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης σε κάθε ανήλικο κάτω των 15 ετών.
Οι δικαστές δέχθηκαν ρητά ότι οι κίνδυνοι είναι πραγματικοί: εθισμός, κοινωνική απομόνωση, έκθεση σε πορνογραφικό υλικό, παρενόχληση και απάτες. Αναγνώρισαν επίσης ότι η προστασία του συμφέροντος του παιδιού και της δημόσιας τάξης μπορεί να δικαιολογεί περιορισμούς.
Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, ήταν η αρχιτεκτονική του νόμου. Η απαγόρευση κάλυπτε ευρύ φάσμα υπηρεσιών ανεξάρτητα από τις λειτουργίες τους, το περιεχόμενό τους, τον πραγματικό βαθμό κινδύνου ή τα μέτρα ασφαλείας που ήδη εφαρμόζουν.
Γιατί το μέτρο κρίθηκε δυσανάλογο
Το Συμβούλιο στηρίχθηκε στο άρθρο 11 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789, το οποίο προστατεύει την ελεύθερη επικοινωνία των ιδεών και των απόψεων. Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, έκρινε, αυτή η ελευθερία περιλαμβάνει τόσο την πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες δημόσιας επικοινωνίας όσο και τη δυνατότητα έκφρασης μέσω αυτών.
Ο νόμος εξαιρούσε μόνο περιορισμένες κατηγορίες, όπως διαδικτυακές εγκυκλοπαίδειες, εκπαιδευτικούς ή επιστημονικούς καταλόγους και ορισμένα έργα ανοικτού εκπαιδευτικού περιεχομένου. Θα μπορούσε, επομένως, να αποκλείσει ανηλίκους από εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, διαδικτυακά παιχνίδια με κοινωνικές λειτουργίες, υπηρεσίες πληροφόρησης ή βοήθειας και εκπαιδευτικά δίκτυα.
Επιπλέον, η απαγόρευση θα εφαρμοζόταν σε όλους τους κάτω των 15 ετών χωρίς διάκριση ως προς την ηλικία, την ωριμότητα, την οικογενειακή κατάσταση ή τον συγκεκριμένο κίνδυνο κάθε υπηρεσίας. Δεν προβλεπόταν ουσιαστικός μηχανισμός γονικής συναίνεσης ούτε δυνατότητα προσαρμογής του περιορισμού στις πραγματικές ανάγκες του παιδιού.
Το κρυφό κόστος: Έλεγχος ηλικίας για όλους
Η πιο ευρύτερη θεσμική διάσταση της απόφασης αφορά την επαλήθευση ηλικίας. Για να διαπιστωθεί ποιος είναι κάτω των 15 ετών, κάθε χρήστης —συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων— θα έπρεπε πρακτικά να αποδεικνύει την ηλικία του πριν αποκτήσει πρόσβαση.
Το Συμβούλιο διαπίστωσε ότι ο νομοθέτης δεν είχε ορίσει επαρκώς τις προϋποθέσεις, τα όρια και τις εγγυήσεις αυτής της διαδικασίας. Έτσι, η προστασία των ανηλίκων θα μπορούσε να μετατραπεί σε μηχανισμό μαζικής συλλογής ή επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, χωρίς σαφή προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη
Η γαλλική απόφαση δεν δεσμεύει τα δικαστήρια άλλων κρατών. Αποτελεί, όμως, ισχυρό πολιτικό και νομικό σήμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση: οι καθολικές απαγορεύσεις μπορεί να είναι εύκολες στην επικοινωνία, αλλά δύσκολες στη συνταγματική τους θεμελίωση.
Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση κινείται ήδη προς διαφορετικό μοντέλο. Ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστός ως DSA, επιβάλλει στις πλατφόρμες που είναι προσβάσιμες σε ανηλίκους αυξημένες υποχρεώσεις για την ασφάλεια, την ιδιωτικότητα και τη σωματική και ψυχική ευημερία τους. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναπτύσσει ευρωπαϊκή προσέγγιση επαλήθευσης ηλικίας που φιλοδοξεί να αποδεικνύει μόνο ότι ο χρήστης βρίσκεται πάνω από ένα ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκαλύπτει την ταυτότητά του.
Η ουσιαστική μετατόπιση είναι σαφής: από την καθολική απαγόρευση πρόσβασης προς την ευθύνη των πλατφορμών, τον περιορισμό εθιστικών σχεδιαστικών πρακτικών, την αποτελεσματική γονική εποπτεία και την επαλήθευση ηλικίας με ελάχιστα δεδομένα.
Η κυπριακή διάσταση
Για την Κύπρο, ως κράτος μέλος της ΕΕ, η απόφαση λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποίηση πολιτικής παρά ως νομικό προηγούμενο. Οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση για την πρόσβαση ανηλίκων σε ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει να συνδυάζει αποτελεσματική προστασία, αναλογικότητα και ιδιωτικότητα, χωρίς να επιβάλλει σε ολόκληρο τον πληθυσμό δυσανάλογη ταυτοποίηση.
Η ουσιαστική πρόκληση για τη Λευκωσία δεν είναι να αντιγράψει ένα ηχηρό μέτρο, αλλά να ενισχύσει την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου, την ψηφιακή παιδεία, τη στήριξη γονέων και σχολείων και τον έλεγχο των ίδιων των πλατφορμών.
Strategist View
Η απόφαση της Γαλλίας δεν είναι νίκη των τεχνολογικών κολοσσών ούτε ήττα της προστασίας των παιδιών. Είναι υπενθύμιση ότι στη δημοκρατική ψηφιακή πολιτική ο θεμιτός σκοπός δεν αρκεί. Τα μέσα πρέπει να είναι ακριβή, αναλογικά και τεχνικά σχεδιασμένα ώστε να μη δημιουργούν μεγαλύτερη απειλή για τα δικαιώματα από εκείνη που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν.
Το επόμενο ευρωπαϊκό κεφάλαιο θα κριθεί, συνεπώς, όχι στο ερώτημα αν πρέπει να προστατευθούν οι ανήλικοι, αλλά στο ποιος αναλαμβάνει το κόστος και την ευθύνη: οι οικογένειες, το κράτος ή οι πλατφόρμες που σχεδιάζουν τα συστήματα προσοχής. Η γαλλική απόφαση δείχνει ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια αδιάκριτη ψηφιακή απαγόρευση.
