Στην επίσημη ρυθμιστική διαδικασία περνά η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, μετά την υποβολή από τον ΑΔΜΗΕ του επενδυτικού αιτήματος στις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών.
Πρόκειται για σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη του δεύτερου σκέλους του Great Sea Interconnector, καθώς ενεργοποιεί τη διαδικασία αξιολόγησης της επένδυσης και ανοίγει τη συζήτηση για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους.
Η υποβολή του αιτήματος δεν αποτελεί άδεια κατασκευής ούτε τελική επενδυτική απόφαση. Οι Ρυθμιστές Κύπρου και Ισραήλ καλούνται τώρα να εξετάσουν τα οικονομικά και τεχνικά δεδομένα, να αξιολογήσουν τα οφέλη για κάθε χώρα και να συμφωνήσουν πώς θα κατανεμηθεί και θα ανακτηθεί το κόστος του έργου.
Μόνο εφόσον ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία και εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες συμφωνίες μπορεί να ακολουθήσει η τελική επενδυτική απόφαση και η αναζήτηση της αναγκαίας χρηματοδότησης.
Τι ενεργοποιεί το επενδυτικό αίτημα
Το επενδυτικό αίτημα υποβλήθηκε σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα. Αποτελεί το θεσμικό βήμα που ακολουθεί την ολοκλήρωση της ανάλυσης κόστους–οφέλους και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους.
Η ανάλυση κόστους–οφέλους εξετάζει, μεταξύ άλλων, την επίδραση της διασύνδεσης στις τιμές ηλεκτρισμού, στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών και στη λειτουργία των συστημάτων μεταφοράς.
Η πρόταση διασυνοριακού επιμερισμού επιχειρεί, στη συνέχεια, να μεταφράσει αυτά τα οφέλη σε οικονομικές υποχρεώσεις για κάθε πλευρά. Η βασική αρχή είναι ότι μια χώρα δεν πρέπει να αναλάβει δυσανάλογο μέρος της επένδυσης, εάν τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη κατευθύνονται στην άλλη αγορά.
Στις μελέτες συμμετείχαν, μέσω διαβουλεύσεων, οι αρμόδιες Αρχές και φορείς των δύο χωρών, περιλαμβανομένων του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου και της ισραηλινής διαχειρίστριας NOGA.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν. Η συγκεκριμένη εκτίμηση θα πρέπει τώρα να αξιολογηθεί από τους δύο Ρυθμιστές.
Το κρίσιμο ερώτημα του κόστους
Η κοινή ρυθμιστική απόφαση θα καθορίσει ποιο μέρος του αναγνωρισμένου κόστους αντιστοιχεί στην Κύπρο και ποιο στο Ισραήλ.
Το ποσό που θα εγκριθεί προβλέπεται να ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου. Αυτό σημαίνει ότι μέρος της επένδυσης μπορεί να μεταφερθεί στους χρήστες των ηλεκτρικών συστημάτων μέσω των χρεώσεων δικτύου, ανάλογα με το μοντέλο που θα εγκριθεί σε κάθε χώρα.
Η διαδικασία πρέπει επομένως να απαντήσει σε τρία βασικά ζητήματα: ποιο είναι το αποδεκτό κόστος κατασκευής, ποια οφέλη αποκομίζει κάθε αγορά και ποια επιβάρυνση μπορούν να αναλάβουν οι καταναλωτές χωρίς να δημιουργηθεί δυσανάλογο κόστος.
Για την Κύπρο, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του υψηλού κόστους ηλεκτρισμού και της ανάγκης να αποδειχθεί ότι η συμμετοχή στη διασύνδεση θα δημιουργήσει καθαρό όφελος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Καλώδιο 324 χιλιομέτρων σε μεγάλο βάθος
Το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ προβλέπεται να έχει υποθαλάσσιο μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, με το βάθος πόντισης να κυμαίνεται μεταξύ 2.200 και 2.400 μέτρων.
Η διασύνδεση θα διαθέτει αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 μεγαβάτ και θα λειτουργεί με διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης στα 500 κιλοβόλτ.
Στην κυπριακή πλευρά, το καλώδιο θα συνδέεται με σταθμό μετατροπής που προβλέπεται να κατασκευαστεί στην Κοφίνου. Στο Ισραήλ, ο αντίστοιχος σταθμός σχεδιάζεται για την περιοχή της Χαντέρα.
Η ροή του ηλεκτρισμού θα είναι αμφίδρομη. Η Κύπρος θα μπορεί να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια σε περιόδους αυξημένης ζήτησης ή περιορισμένης εγχώριας παραγωγής, αλλά και να εξάγει πλεονάζουσα παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Αντίστοιχα, το Ισραήλ θα αποκτήσει μια δυτική ηλεκτρική διαδρομή προς την Κύπρο και, μέσω του πρώτου σκέλους, προς την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή αγορά.
Τι ακολουθεί πριν από την κατασκευή
Οι Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ πρέπει αρχικά να εξετάσουν το επενδυτικό αίτημα και να επιδιώξουν κοινή απόφαση για τον επιμερισμό του κόστους.
Αν επιτευχθεί συμφωνία, θα ακολουθήσει η προετοιμασία για την τελική επενδυτική απόφαση. Στο στάδιο αυτό θα πρέπει να έχουν προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το κόστος, το χρηματοδοτικό σχήμα, οι επενδυτές, οι όροι ανάκτησης εσόδων και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Η τελική επενδυτική απόφαση είναι εκείνη που θα επιτρέψει την έναρξη των διαδικασιών χρηματοδότησης και την ανάληψη δεσμευτικών υποχρεώσεων για την κατασκευή.
Συνεπώς, η σημερινή εξέλιξη φέρνει το έργο ένα βήμα πιο κοντά, αλλά δεν σημαίνει ότι η επένδυση έχει κλειδώσει ούτε ότι έχει καθοριστεί ημερομηνία έναρξης των εργασιών.
Η είσοδος της Meridiam στο πρώτο σκέλος
Η υποβολή του επενδυτικού αιτήματος ακολουθεί τη συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Meridiam για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.
Η συμφωνία αφορά πρωτίστως το σκέλος Ελλάδας–Κύπρου, το οποίο βρίσκεται σε διαφορετικό και πιο προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Ο ΑΔΜΗΕ επιδιώκει να εφαρμόσει αντίστοιχη λογική και στο τμήμα Κύπρου–Ισραήλ, προσελκύοντας πρόσθετους θεσμικούς ή στρατηγικούς επενδυτές.
Η είσοδος ιδιωτικών κεφαλαίων μπορεί να περιορίσει τις άμεσες χρηματοδοτικές ανάγκες του φορέα υλοποίησης και να ενισχύσει την αξιοπιστία του έργου. Δεν εξαφανίζει, όμως, το ζήτημα της ανάκτησης του κόστους, καθώς κάθε επενδυτής θα αναμένει συγκεκριμένο και προβλέψιμο πλαίσιο απόδοσης.
Παράλληλα, οι απαραίτητες εταιρικές και ευρωπαϊκές εγκρίσεις για τη συμφωνία με τη Meridiam αποτελούν ξεχωριστή διαδικασία από τη ρυθμιστική αξιολόγηση του σκέλους Κύπρου–Ισραήλ.
Διαφορετικό στάδιο για τα δύο σκέλη
Ο Great Sea Interconnector αποτελείται από δύο διακριτές ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οι οποίες δεν βρίσκονται στο ίδιο στάδιο ωρίμανσης.
Το σκέλος Κρήτης–Κύπρου εκτείνεται σε περίπου 898 χιλιόμετρα και έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση €657 εκατ. από τον Μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη». Η σύμβαση του καλωδιακού συστήματος έχει ανατεθεί στη γαλλική Nexans, ενώ η Siemens έχει επιλεγεί ως προτιμητέος ανάδοχος για τους σταθμούς μετατροπής.
Το τμήμα Κύπρου–Ισραήλ βρίσκεται τώρα στη φάση του ρυθμιστικού καθορισμού του κόστους και δεν διαθέτει ακόμη τελική επενδυτική απόφαση.
Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή η πρόοδος του ενός τμήματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως την κατασκευή του άλλου. Μακροπρόθεσμα, όμως, τα δύο σκέλη προορίζονται να λειτουργήσουν ως ενιαία ενεργειακή διαδρομή μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου, Ελλάδας και ευρωπαϊκού δικτύου.
Τα πιθανά οφέλη για την Κύπρο
Η ολοκλήρωση του συνολικού έργου θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, του μοναδικού κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παραμένει χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο κράτος-μέλος.
Η διασύνδεση μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια του συστήματος, προσφέροντας εναλλακτική πηγή ηλεκτρισμού σε περιπτώσεις βλάβης ή ανεπαρκούς παραγωγής. Μπορεί επίσης να διευκολύνει την ενσωμάτωση περισσότερης ηλιακής ενέργειας, καθώς η πλεονάζουσα παραγωγή δεν θα χρειάζεται να περικόπτεται όταν η εγχώρια ζήτηση είναι χαμηλή.
Για να μεταφραστούν αυτά τα οφέλη σε χαμηλότερο κόστος για τους καταναλωτές, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν οι χρεώσεις χρήσης του καλωδίου, το κόστος χρηματοδότησης, οι απώλειες μεταφοράς και οι πραγματικές διαφορές τιμών μεταξύ των αγορών.
Η τεχνική δυνατότητα εισαγωγών και εξαγωγών δεν εγγυάται από μόνη της φθηνότερο ηλεκτρισμό. Αυτό θα εξαρτάται από τις συνθήκες αγοράς και από το ρυθμιστικό μοντέλο λειτουργίας.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η επένδυση προωθείται ως έργο ενεργειακής ασφάλειας για την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη. Η τηλεφωνική επικοινωνία του Έλληνα Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Έλι Κοέν, επιβεβαίωσε την πολιτική βούληση για προώθηση του σκέλους Κύπρου–Ισραήλ.
Παράλληλα, Αμερικανοί βουλευτές έχουν ζητήσει από την Ουάσιγκτον να στηρίξει ενεργότερα τον GSI, συνδέοντάς τον με τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ και με τον υπό διαμόρφωση οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης.
Η γεωπολιτική στήριξη, ωστόσο, δεν υποκαθιστά την ανάγκη για οικονομική βιωσιμότητα. Ένα έργο τέτοιας κλίμακας χρειάζεται σαφή χρηματοδότηση, προβλέψιμη ρυθμιστική απόδοση και τεκμηριωμένο όφελος για τις αγορές που καλούνται να το πληρώσουν.
Τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου παρουσιάζονται από τον Great Sea Interconnector, ενώ η κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος επιβεβαιώνεται από τη σχετική ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ.
MoneyMatters Insight
Η κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος είναι ουσιαστικό ρυθμιστικό ορόσημο, αλλά όχι απόφαση κατασκευής. Η κρίσιμη συζήτηση αρχίζει τώρα: ποιο είναι το πραγματικό κόστος του σκέλους Κύπρου–Ισραήλ, ποια χώρα αποκομίζει το μεγαλύτερο όφελος και ποιο μέρος της επένδυσης μπορεί να μεταφερθεί στους καταναλωτές. Η γεωπολιτική αξία και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν ισχυρά επιχειρήματα, αλλά η τελική επενδυτική απόφαση θα απαιτήσει σαφές χρηματοδοτικό σχέδιο και αποδεκτό καταμερισμό κινδύνου. Το επόμενο μεγάλο βήμα δεν είναι απλώς να εγκριθεί το έργο, αλλά να αποδειχθεί ποιος θα το χρηματοδοτήσει και με ποια απόδοση.
The post GSI: Στους Ρυθμιστές το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ – Ποιος θα πληρώσει το κόστος appeared first on moneymatters.cy.
