Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε μια κρίσιμη συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή και στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς διαμεσολαβητές εκτιμούν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε επέκταση της εκεχειρίας για ακόμη 60 ημέρες.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις διαπραγματεύσεις, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο συμφωνίας δεν αφορά μόνο την αποφυγή νέας στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά και την έναρξη μιας νέας φάσης συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται το σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες αρτηρίες στον κόσμο, από όπου διακινείται τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου. Παράλληλα, οι συζητήσεις περιλαμβάνουν το μέλλον των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, είτε μέσω αραίωσης είτε μέσω παράδοσής τους.
Σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η σταδιακή χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού σε ιρανικά λιμάνια, καθώς και η πιθανότητα μερικής άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαέλ Μπαγκαεΐ, επιβεβαίωσε ότι η Τεχεράνη συζητά ένα «μνημόνιο κατανόησης» ως πρώτο βήμα για τον τερματισμό της σύγκρουσης, πριν ακολουθήσουν πιο ουσιαστικές συνομιλίες μέσα στις επόμενες 30 έως 60 ημέρες.
«Ολοκληρώνουμε τώρα αυτό το μνημόνιο κατανόησης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο ρόλος Τραμπ και οι φόβοι νέας ανάφλεξης
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι στόχος των διαμεσολαβητών είναι να αποτραπεί ένα νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι έχει σημειωθεί «κάποια πρόοδος», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο ανακοινώσεων ακόμη και μέσα στα επόμενα 24ωρα.
«Υπάρχει πιθανότητα να έχουμε κάτι να πούμε σύντομα. Το θέμα αυτό πρέπει να λυθεί, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», ανέφερε, επαναλαμβάνοντας ότι ο Τραμπ προτιμά διπλωματική λύση.
Οι συνομιλίες εντάθηκαν μετά από κρίσιμες επαφές Πακιστανών και Καταριανών διαμεσολαβητών με την ιρανική πλευρά στην Τεχεράνη. Το Πακιστάν έκανε λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο» προς μια τελική κατανόηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Τα αγκάθια της συμφωνίας
Παρά τη σχετική πρόοδο, οι διαφωνίες παραμένουν μεγάλες.
Ο Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να παραδώσει τα περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κοντά σε επίπεδα κατασκευής πυρηνικού όπλου και να μην αποκτήσει ποτέ δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικού οπλοστασίου.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ απαιτούν την πλήρη αποσυναρμολόγηση των βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Φορντόου και Ισφαχάν, που είχαν βομβαρδιστεί από αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της πρόσφατης 12ήμερης σύγκρουσης.
Η Τεχεράνη από την πλευρά της δηλώνει ότι δεν θα υποχωρήσει από τα «νόμιμα δικαιώματά» της και προειδοποιεί ότι έχει ήδη ανασυγκροτήσει σημαντικό μέρος των στρατιωτικών δυνατοτήτων της.
Γιατί οι αγορές παρακολουθούν με αγωνία
Η προοπτική συμφωνίας έχει τεράστια σημασία για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και το παγκόσμιο οικονομικό κλίμα.
Μια νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει εκτόξευση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς χώρες του Κόλπου φοβούνται ότι πιθανή επανέναρξη αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων θα οδηγήσει το Ιράν σε αντίποινα εναντίον ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών στην περιοχή.
Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την Ευρώπη, καθώς οποιαδήποτε νέα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει πληθωρισμό, επιτόκια και ρυθμούς ανάπτυξης μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Strategist Insight
Η πιθανότητα προσωρινής συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν δεν σημαίνει ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εξαφανίζονται. Αντίθετα, δείχνει ότι όλες οι πλευρές προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο ώστε να αποφευχθεί μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση.
Για τις αγορές, το βασικό ζητούμενο είναι το Στενό του Ορμούζ. Αν διατηρηθεί ανοικτό και περιοριστούν οι στρατιωτικές εντάσεις, οι διεθνείς τιμές ενέργειας πιθανόν να σταθεροποιηθούν. Αν όμως οι συνομιλίες καταρρεύσουν, το σενάριο νέας ενεργειακής κρίσης επιστρέφει άμεσα στο τραπέζι.
