Ο Καναδάς περνά σε μια επικίνδυνη διπλή στροφή στην αυτοκινητοβιομηχανία. Από τη μία, ανοίγει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 τη δεύτερη περίοδο της ποσόστωσης για ηλεκτρικά οχήματα κινεζικής προέλευσης, με δασμό 6,1%. Από την άλλη, ο Donald Trump απειλεί να διπλασιάσει στο 50% τους αμερικανικούς δασμούς σε καναδικά αυτοκίνητα, φορτηγά και ανταλλακτικά από την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Η δεύτερη πόρτα για τα κινεζικά EV άνοιξε την 1η Σεπτεμβρίου
- Γιατί η Οτάβα ανοίγει προς την Κίνα
- Η απειλή του 50% και η κρίσιμη ημερομηνία
- Γιατί Toyota και Honda βρίσκονται στην πρώτη γραμμή
- Τι σημαίνουν πραγματικά οι 427.000 θέσεις
- Η Βόρεια Αμερική κινδυνεύει να πληρώσει τον κατακερματισμό
- Strategist View
Το 50% δεν ισχύει σήμερα για τα καναδικά οχήματα. Πρόκειται για απειλή εφαρμογής από 1/1/2027, η οποία μπορεί ακόμη να αλλάξει ή να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Αν υλοποιηθεί, όμως, η μεγαλύτερη άμεση πίεση θα πέσει στις ιαπωνικές Toyota και Honda, που παράγουν μαζί περισσότερο από τα τρία τέταρτα των οχημάτων του Καναδά και εξάγουν μεγάλο μέρος τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
- Ο Καναδάς διαθέτει ετήσια ποσόστωση 49.000 κινεζικών EV με δασμό 6,1%.
- Η δεύτερη περίοδος, από 1/9/2026 έως 28/2/2027, ξεκινά με 24.500 οχήματα συν τυχόν αδιάθετο υπόλοιπο.
- Ο Trump απειλεί με δασμούς 50% στα καναδικά οχήματα από 1/1/2027. Δεν πρόκειται ακόμη για ισχύον συντελεστή.
- Toyota και Honda κατασκευάζουν μαζί πάνω από τα τρία τέταρτα της καναδικής παραγωγής αυτοκινήτων.
- Τα 427.000 αφορούν έμμεσα υποστηριζόμενες θέσεις σε ολόκληρο τον καναδικό κλάδο, όχι βεβαιωμένες απολύσεις ούτε μόνο τις δύο ιαπωνικές εταιρείες.
Η δεύτερη πόρτα για τα κινεζικά EV άνοιξε την 1η Σεπτεμβρίου
Η νέα ειδοποίηση της Global Affairs Canada ορίζει ότι η δεύτερη περίοδος της ποσόστωσης διαρκεί από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Η διαθέσιμη ποσότητα είναι 24.500 οχήματα, συν όσα δεν χρησιμοποιήθηκαν στην πρώτη περίοδο. Οι άδειες δίνονται προς το παρόν κατά σειρά προτεραιότητας.
Συνολικά, η συμφωνία Καναδά–Κίνας προβλέπει αρχική ετήσια ποσόστωση 49.000 ηλεκτρικών οχημάτων με τον δασμό του πλέον ευνοούμενου κράτους στο 6,1%, αντί του πρόσθετου καναδικού δασμού 100% που είχε επιβληθεί στα κινεζικά EV το 2024. Η ποσόστωση αφορά χώρα προέλευσης και όχι μόνο κινεζικές μάρκες. Επομένως μπορεί να καλύπτει και όχημα δυτικής εταιρείας που έχει κατασκευαστεί στην Κίνα.
Το μέτρο δεν σημαίνει ότι η BYD έχει ήδη αρχίσει λιανικές πωλήσεις στον Καναδά. Η καναδική ιστοσελίδα της BYD εμφανίζει ακόμη ένδειξη «coming soon», χωρίς επιβεβαιωμένο τιμοκατάλογο ή πλήρες δίκτυο αντιπροσώπων. Η εκτελεστική αντιπρόεδρος Stella Li είχε δηλώσει στο Reuters ότι η εταιρεία εξέταζε τα μοντέλα που θα διαθέσει και ότι οι πωλήσεις ήταν πιθανότερο να αρχίσουν το 2027.
Γιατί η Οτάβα ανοίγει προς την Κίνα
Η χαμηλότερη δασμολογική πρόσβαση μπορεί να αυξήσει την επιλογή και να πιέσει τις τιμές των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Η μεγαλύτερη σημασία της, όμως, είναι γεωοικονομική. Ο Καναδάς επιχειρεί να μειώσει την απόλυτη εξάρτηση από την αμερικανική αγορά ακριβώς τη στιγμή που η σχέση με την Ουάσιγκτον γίνεται λιγότερο προβλέψιμη.
Η ποσόστωση παραμένει μικρή σε σχέση με τη συνολική αγορά και δεν αρκεί από μόνη της για να ανατρέψει τη βορειοαμερικανική βιομηχανική ισορροπία. Δημιουργεί, όμως, ένα πρώτο εμπορικό και ρυθμιστικό σημείο εισόδου για εταιρείες όπως η BYD και η Chery. Για τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες, ο Καναδάς προσφέρει αγορά υψηλού εισοδήματος, εμπειρία συμμόρφωσης με βορειοαμερικανικά πρότυπα και γεωγραφική εγγύτητα στις ΗΠΑ.
Η εγγύτητα δεν σημαίνει ελεύθερη παράκαμψη των αμερικανικών δασμών. Οι κανόνες προέλευσης, οι άδειες εισαγωγής και η τελωνειακή νομοθεσία εξακολουθούν να ισχύουν. Ωστόσο, η παρουσία κινεζικών brands βόρεια των αμερικανικών συνόρων θα αυξήσει την πολιτική πίεση στην Ουάσιγκτον και τον ανταγωνισμό για τιμές, τεχνολογία μπαταριών και ταχύτητα φόρτισης.
Η απειλή του 50% και η κρίσιμη ημερομηνία
Στις 24 Αυγούστου, ο Trump απείλησε να αυξήσει από 25% σε 50% τους αμερικανικούς δασμούς σε όλα τα αυτοκίνητα, φορτηγά και εξαρτήματα από τον Καναδά, με έναρξη την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ανακοίνωση ακολούθησε την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών. Το υπό συζήτηση σχέδιο θα είχε μειώσει τον βασικό συντελεστή στα καναδικά αυτοκίνητα και ελαφρά φορτηγά από 25% σε 15%, αλλά δεν συμφωνήθηκε.
Το Reuters κατέγραψε επιφυλάξεις στελεχών της αυτοκινητοβιομηχανίας, επειδή προηγούμενες απειλές της αμερικανικής κυβέρνησης είχαν καθυστερήσει ή περιοριστεί. Αυτό δεν μειώνει τον κίνδυνο. Σημαίνει ότι οι εταιρείες πρέπει να σχεδιάζουν ταυτόχρονα για δύο εντελώς διαφορετικά σενάρια: νέα συμφωνία ή απότομο διπλασιασμό του κόστους εισόδου στην αμερικανική αγορά.
Γιατί Toyota και Honda βρίσκονται στην πρώτη γραμμή
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, Toyota και Honda παράγουν μαζί περισσότερο από τα τρία τέταρτα των περίπου 1,2 εκατ. αυτοκινήτων που κατασκευάζονται ετησίως στον Καναδά. Η Toyota εξάγει στις ΗΠΑ, μεταξύ άλλων, το RAV4 και η Honda το CR-V, δύο από τα δημοφιλέστερα SUV της αμερικανικής αγοράς.
Αναλυτές της Barclays υπολόγισαν ότι τα οχήματα καναδικής παραγωγής αντιστοιχούσαν σχεδόν στο 25% των αμερικανικών πωλήσεων της Honda και στο 17% των πωλήσεων της Toyota την προηγούμενη χρονιά. Ένας δασμός 50% θα ανάγκαζε τις εταιρείες να επιλέξουν ανάμεσα σε υψηλότερες τιμές, απορρόφηση μέρους του κόστους, ανακατεύθυνση παραγωγής ή περιορισμό ορισμένων καναδικών γραμμών.
Καμία επιλογή δεν είναι άμεση. Τα εργοστάσια, οι προμηθευτές, οι προδιαγραφές των οχημάτων και τα δίκτυα διανομής έχουν οργανωθεί επί δεκαετίες γύρω από μια ενοποιημένη βορειοαμερικανική αγορά. Η μεταφορά παραγωγής χρειάζεται χρόνο, επενδύσεις και διαθέσιμη δυναμικότητα σε άλλες μονάδες.
Τι σημαίνουν πραγματικά οι 427.000 θέσεις
Τα επίσημα στοιχεία της καναδικής κυβέρνησης δείχνουν ότι το 2024 η αυτοκινητοβιομηχανία απασχολούσε άμεσα περισσότερους από 125.000 εργαζομένους και υποστήριζε έμμεσα περίπου 427.000 θέσεις, μεταξύ άλλων σε προμηθευτές, υπηρεσίες after-sales και δίκτυα αντιπροσώπων. Πέντε κατασκευαστές παρήγαγαν πάνω από 1,31 εκατ. ελαφρά οχήματα στα καναδικά εργοστάσιά τους.
Ο αριθμός 427.000 δεν είναι πρόβλεψη απολύσεων. Αποτυπώνει την έκταση του οικονομικού οικοσυστήματος που εξαρτάται έμμεσα από την παραγωγή και τις πωλήσεις οχημάτων. Επίσης δεν αφορά αποκλειστικά Toyota και Honda. Δείχνει, όμως, γιατί μια σοβαρή μείωση της παραγωγής μπορεί να μεταδοθεί γρήγορα από τις γραμμές συναρμολόγησης σε εκατοντάδες προμηθευτές και τοπικές οικονομίες.
Η Βόρεια Αμερική κινδυνεύει να πληρώσει τον κατακερματισμό
Η αμερικανική πίεση έχει στόχο να μεταφέρει περισσότερη παραγωγή στις ΗΠΑ. Μπορεί, ωστόσο, να αυξήσει το κόστος και για αμερικανικά εργοστάσια, επειδή εξαρτώνται από καναδικά εξαρτήματα που διασχίζουν τα σύνορα πριν ολοκληρωθεί ένα όχημα. Ο πρόεδρος της καναδικής Automotive Parts Manufacturers’ Association προειδοποίησε ότι ο δασμός στα καναδικά εξαρτήματα θα πληρωθεί από την αμερικανική συναρμολόγηση και ότι η έλλειψη συγκεκριμένων κομματιών μπορεί να σταματήσει γραμμές στις ΗΠΑ.
Παράλληλα, η αβεβαιότητα επιταχύνει τις αποφάσεις επανατοποθέτησης κεφαλαίου. Η Toyota σχεδιάζει επενδύσεις έως $10 δισ. στις ΗΠΑ σε ορίζοντα πενταετίας, ενώ η Honda έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να επανεξετάσει νέο εργοστάσιο στη Βόρεια Αμερική εάν δεν υπάρξει σταθερό πλαίσιο εμπορίου.
Strategist View
Ο Καναδάς δεν αντικαθιστά τις ΗΠΑ με την Κίνα. Επιχειρεί να αποκτήσει περισσότερες επιλογές σε μια σχέση όπου η οικονομική αλληλεξάρτηση έχει μετατραπεί σε μοχλό πίεσης. Το άνοιγμα στα κινεζικά EV δίνει στους καταναλωτές και στην Οτάβα μια εναλλακτική. Η απειλή του Trump, αντίθετα, υπενθυμίζει ότι η βασική παραγωγική μηχανή του Καναδά εξακολουθεί να εξαρτάται από πρόσβαση στην αμερικανική αγορά.
Η σύγκρουση δεν είναι απλώς ανάμεσα σε αμερικανικά και κινεζικά αυτοκίνητα. Είναι σύγκρουση για το ποιος θα ορίσει τους κανόνες, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την τεχνολογική κατεύθυνση της επόμενης γενιάς οχημάτων στη Βόρεια Αμερική. Μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027, η κρίσιμη μεταβλητή θα είναι αν η απειλή του 50% θα μετατραπεί σε διαπραγματευτικό συμβιβασμό ή σε πραγματικό βιομηχανικό σοκ.
