Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου («ΚΤΚ») επιθυμεί να τονίσει τη δέσμευσή της για διαμόρφωση ενός χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος που σέβεται τον πολίτη-καταναλωτή και υπηρετεί το κοινό καλό. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την περίοδο 2025-2026, η ΚΤΚ έχει θέσει τον πολίτη στο επίκεντρο, θέτοντας ως στόχο να καταστεί κορυφαίος οργανισμός προσφοράς στον πολίτη.
Ο πολίτης-καταναλωτής επωφελείται γενικότερα από τις ενέργειες της ΚΤΚ, με άμεσο και έμμεσο τρόπο. Άμεσα επωφελείται μέσω των πρωτοβουλιών και ενεργειών για επιμόρφωση και ενημέρωση των καταναλωτών για καλύτερο χειρισμό των οικονομικών τους. Χαρακτηριστική είναι η καθοριστική εμπλοκή της ΚΤΚ σε σχέση με την προώθηση του Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού στην Κύπρο αφού προεδρεύει και συντονίζει τις δράσεις της Κυπριακής Επιτροπής Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ). Παράλληλα, τον Ιούλιο του 2024, η ΚΤΚ ξεκίνησε τη μηνιαία δημοσίευση των καταθετικών και δανειστικών επιτοκίων ανά τράπεζα. Με τη δράση αυτή, η ΚΤΚ ενισχύει τη διαφάνεια και δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να συγκρίνουν τα μέσα καταθετικά και δανειστικά επιτόκια που προσφέρουν οι εγχώριες τράπεζες, ενθαρρύνοντας έτσι τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των τραπεζών και δίνοντας στους καταναλωτές την ευκαιρία να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις στη βάση δεδομένων.
Ως η εποπτική αρχή για τα πιστωτικά ιδρύματα στη χώρα, η ΚΤΚ αναβαθμίζει την εποπτεία της εφαρμογής από τα εποπτευόμενα ιδρύματα της Οδηγίας για τις Συμβάσεις Πίστωσης σε Καταναλωτές για Ακίνητα που προορίζονται για Κατοικία (Mortgage Credit Directive – MCD), όπως έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, η οποία, μεταξύ άλλων, διασφαλίζει ότι οι δανειολήπτες λαμβάνουν σαφείς και συγκρίσιμες πληροφορίες για τα στεγαστικά δάνεια. Ο Οδηγός Κώδικα Συμπεριφοράς που εξέδωσε η ΚΤΚ και πρέπει να εφαρμόζεται από τα πιστωτικά ιδρύματα και τις εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων, βοηθά τους δανειολήπτες να κατανοήσουν τα δικαιώματά τους, αλλά και τις υποχρεώσεις τους, σε περίπτωση που δυσκολεύονται με τις πληρωμές των στεγαστικών δανείων τους.
Επιπρόσθετα, η ΚΤΚ δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ανακοινώσεις και προειδοποιήσεις προς τους πολίτες επισύροντας την προσοχή τους σε διάφορα τρέχοντα θέματα, με στόχο την ενημέρωση και την προστασία τους κατά τη διενέργεια συναλλαγών. Ταυτόχρονα, η ΚΤΚ προωθεί με διάφορες επισημάνσεις, τον λογαριασμό πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά («τον βασικό λογαριασμό») ως ένα σημαντικό εργαλείο για τους καταναλωτές. Ο βασικός λογαριασμός επιτρέπει την πρόσβαση στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες με την ελάχιστη δυνατή χρέωση (ετήσιο πλαφόν συνολικών χρεώσεων ίσο με €36), διευκολύνοντας έτσι ευάλωτες ομάδες και διασφαλίζοντας την πρόσβαση σε βασικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες για όλους. Σημειώνεται ότι πέραν των 113.000 καταναλωτών είχαν αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα μέχρι το τέλος του 2024, έναντι 37.000 το 2021.
Ο πολίτης-καταναλωτής επωφελείται και με έμμεσο τρόπο, μέσω των βασικών αρμοδιοτήτων της ΚΤΚ για επίτευξη του πρωταρχικού σκοπού της για διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών και του απώτερου στόχου της για συμβολή στη σταθερότητα του χρηματοοικονομικού συστήματος. Η σταθερότητα των τιμών επιτυγχάνεται με τη συμβολή της ΚΤΚ στη χάραξη και εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην Κύπρο, με στόχο την καταπολέμηση της ακρίβειας και προστατεύοντας την αγοραστική δύναμη των πολιτών-καταναλωτών. Ένα σταθερό χρηματοοικονομικό περιβάλλον, ανθεκτικό σε πιέσεις και κραδασμούς που υποστηρίζει μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, επιτρέπει στον πολίτη να συναλλάσσεται, να επενδύει και να καταναλώνει με ασφάλεια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή 2025 είναι αφιερωμένη στη δίκαιη μετάβαση και βιώσιμους τρόπους ζωής. Η αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου της κλιματικής αλλαγής αποτελεί προτεραιότητα της ΚΤΚ, καθώς και του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού της EKT. Στο πλαίσιο αυτό η ΚΤΚ, έχει προχωρήσει στη σύσταση Επιτροπής Βιωσιμότητας, σε επίπεδο Διοικητικού Συμβουλίου, με στόχο τον καθορισμό και παρακολούθηση της υλοποίησης της Στρατηγικής Βιωσιμότητας και τη συμβολή της ίδιας της ΚΤΚ στον στόχο καθαρών μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα, η ΚΤΚ έχει ήδη ενσωματώσει προσεγγίσεις βιώσιμων και υπεύθυνων επενδύσεων στην Επενδυτική Πολιτική που διέπει τα επενδυτικά της χαρτοφυλάκια, όπως για παράδειγμα τη σταδιακή αύξηση των επενδύσεών της σε πράσινα ομόλογα. Επίσης, η ΚΤΚ και η ΕΚΤ, ως εποπτικές αρχές, έχουν προβεί σε μια σειρά από ενέργειες και οδηγίες προς τις τράπεζες, ούτως ώστε να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα και ετοιμότητά τους να αντιμετωπίσουν τους κλιματικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους.
«H δέσμευσή μας για συμβολή της ΚΤΚ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, στην ευημερία των πολιτών με στόχο το κοινό καλό είναι δεδομένη. Σημαντικός πυλώνας της εν λόγω δέσμευσης είναι η αναβάθμιση του τομέα Χρηματοοικονομικής Δεοντολογίας με αποστολή τη διατήρηση και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, μέσα από στοχευμένες δράσεις και ενέργειες στον τομέα της χρηματοοικονομικής συμπεριφοράς», σχολίασε η κα. Πάνη Καραμάνου, Επικεφαλής Γενικής Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας και Εξυγίανσης.
