Το παράδοξο του Ορμούζ: Οι ροές πετρελαίου κρατούν και το Brent υποχωρεί

Η εικόνα μοιάζει αντιφατική. Οι Χούθι ανακοινώνουν επιθέσεις στο Ριάντ και σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές, το Ιράν και οι ΗΠΑ ανταλλάσσουν νέες απειλές και η ορατή κίνηση πλοίων στο Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Παρ’ όλα αυτά, το Brent έπεσε σήμερα στα 102,09 δολάρια το βαρέλι, με απώλειες 1,71%, ενώ το WTI υποχώρησε στα 98,33 δολάρια, κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων. Και τα δύο συμβόλαια άγγιξαν τα χαμηλότερα επίπεδά τους από τις 10 Σεπτεμβρίου.

Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά πετρελαίου. Οι τιμές δεν ακολουθούν απλώς τον αριθμό των πολεμικών ανακοινώσεων. Τιμολογούν την πιθανότητα να λείψει το επόμενο βαρέλι από την αγορά, το ύψος των διαθέσιμων αποθεμάτων, τη δυνατότητα παράκαμψης των πληγέντων διαδρομών και την αντοχή της ζήτησης. Σήμερα, αυτά τα τέσσερα στοιχεία κινούνται προσωρινά υπέρ της αποκλιμάκωσης των τιμών.

Πρώτος λόγος: Περισσότερο πετρέλαιο φτάνει τελικά στην αγορά

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η μερική ανάκαμψη των σαουδαραβικών εξαγωγών. Στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι οι αποστολές της Σαουδικής Αραβίας ξεπέρασαν τα 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, από μόλις 2,4 εκατ. τον Αύγουστο, τη χαμηλότερη επίδοση τουλάχιστον από το 2013.

Η JPMorgan υπολογίζει ότι οι συνολικές ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 17,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο τελευταίο δεκαήμερο. Παραμένουν κατά 6,1 εκατ. βαρέλια χαμηλότερες από τον μέσο όρο του 2025, όμως είναι αρκετά ισχυρές ώστε να διαψεύδουν το ακραίο σενάριο μιας σχεδόν πλήρους διακοπής.

Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή αφορά τη Σαουδική Αραβία. Δορυφορικά δεδομένα που χρησιμοποίησε η τράπεζα δείχνουν ότι οι σαουδαραβικές ροές μέσω Ορμούζ αυξήθηκαν στα 2,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο τελευταίο εξαήμερο, από περίπου 700.000 βαρέλια τον Αύγουστο.

Δεύτερος λόγος: Τα πλοία που φαίνονται δεν είναι όλη η αγορά

Μόλις 12 πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων διέσχισαν ορατά το Ορμούζ το Σαββατοκύριακο, έναντι 35 το προηγούμενο. Ο αριθμός επιβεβαιώνει ότι η κανονική ναυσιπλοΐα απέχει πολύ από την αποκατάσταση. Δεν αποτυπώνει, όμως, όλη τη ροή.

Μέρος των δεξαμενόπλοιων κινείται με απενεργοποιημένο ή περιορισμένο AIS και υπό στρατιωτική συνοδεία. Παράλληλα, αγωγοί, μεταφορτώσεις ανοικτά του Ομάν και λιμάνια εκτός του Περσικού Κόλπου επιτρέπουν τη διοχέτευση φορτίων χωρίς να εμφανίζονται όλα στην απλή καταμέτρηση των διελεύσεων.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπολογίζει ότι οι παρακαμπτήριες διαδρομές μέσω Γιανμπού, Φουτζέιρα, Τουρκίας, Συρίας και Τζασκ αντιστάθμισαν από την έναρξη της κρίσης περισσότερα από 500 εκατ. βαρέλια, ποσότητα ισοδύναμη με περίπου 2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Τρίτος λόγος: Η ζήτηση έχει ήδη πληρώσει το κόστος του πολέμου

Η πτώση της τιμής δεν είναι μόνο ιστορία προσφοράς. Είναι και αποτέλεσμα μεγάλης υποχώρησης της κατανάλωσης. Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου στο τελευταίο εξάμηνο ήταν κατά μέσο όρο 5,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τον Φεβρουάριο. Η σωρευτική μείωση ξεπερνά το 1 δισ. βαρέλια.

Στο δεύτερο τρίμηνο, η παγκόσμια κατανάλωση μειώθηκε κατά 5,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, η πρώτη τόσο μεγάλη κάμψη μετά την πανδημία. Για ολόκληρο το 2026, ο Οργανισμός προβλέπει πτώση κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με την Ασία και τη Μέση Ανατολή να συγκεντρώνουν το 80% της μείωσης.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: η αγορά δεν εξισορροπείται μόνο επειδή βρίσκει νέο πετρέλαιο, αλλά επειδή υψηλές τιμές, ελλείψεις προϊόντων, περιορισμοί στις αερομεταφορές και μειωμένη βιομηχανική δραστηριότητα καταστρέφουν ζήτηση. Η JPMorgan υπολογίζει ότι η παγκόσμια κατανάλωση κινείται περίπου 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερα από πέρυσι.

Τέταρτος λόγος: Υπάρχει ακόμη απόθεμα ασφαλείας

Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί αισθητά, αλλά δεν έχουν εξαντληθεί. Σύμφωνα με τον IEA, τα παρατηρούμενα αποθέματα είναι κατά 507 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα από την έναρξη του πολέμου, ενώ οι χώρες μέλη του απελευθέρωσαν περισσότερα από 300 εκατ. βαρέλια στρατηγικών αποθεμάτων.

Η JPMorgan επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά διαθέσιμα αποθέματα σε Κίνα, Ευρώπη, Ιαπωνία και Νότια Κορέα. Αυτό επιτρέπει στους traders να μη θεωρούν κάθε νέα επίθεση ως άμεση απειλή φυσικής έλλειψης. Η αμερικανική EIA εκτιμά επίσης ότι η σταδιακή αύξηση των ροών από τη Μέση Ανατολή και οι εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να διατηρήσουν το Brent κατά μέσο όρο κοντά στα 90 δολάρια στο δεύτερο εξάμηνο.

Πέμπτος λόγος: Η αγορά αγοράζει πιθανότητα διπλωματίας

Η εβδομάδα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη προσφέρει ένα πιθανό, έστω αβέβαιο, διπλωματικό παράθυρο. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ανοικτός σε συνάντηση με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ενώ η Τεχεράνη φέρεται να έχει μεταφέρει σε μεσολαβητές όρους για επανέναρξη διαπραγματεύσεων.

Οι δηλώσεις δεν συνιστούν συμφωνία. Αρκούν, όμως, για να μειώσουν την πιθανότητα που αποδίδει η αγορά στο χειρότερο σενάριο. Η σημερινή κίνηση είναι επομένως αφαίρεση μέρους του πολεμικού ασφαλίστρου, όχι βεβαιότητα ειρήνης.

Η τεχνική πίεση ενίσχυσε την κίνηση

Στο WTI προστέθηκε και ένας τεχνικός παράγοντας: το συμβόλαιο Οκτωβρίου λήγει την Τρίτη και μέρος των επενδυτών μεταφέρει θέσεις στον επόμενο μήνα. Η διάσπαση των 100 δολαρίων ενεργοποίησε πρόσθετες πωλήσεις. Επειδή όμως υποχώρησε και το Brent, η κίνηση δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στη λήξη του αμερικανικού συμβολαίου.

Τι μπορεί να ανατρέψει ξανά την πτώση

Η αγορά εξακολουθεί να είναι εύθραυστη. Νέο πλήγμα σε αγωγούς, τερματικούς σταθμούς ή εγκαταστάσεις επεξεργασίας, διακοπή των συνοδευόμενων διελεύσεων από το Ορμούζ, αποτυχία της διπλωματικής προσπάθειας ή ταχύτερη εξάντληση αποθεμάτων μπορούν να επαναφέρουν το Brent απότομα υψηλότερα.

Η JPMorgan τοποθετεί τη θεμελιώδη αξία του Brent κοντά στα 90 δολάρια, αλλά παραδέχεται ότι δεν υπάρχει πλέον καθαρό βασικό σενάριο για την έκβαση του πολέμου. Ο IEA προειδοποιεί ότι τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται με ρυθμό περίπου 2,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Αν οι περιορισμοί στις εξαγωγές συνεχιστούν, η σημερινή πτώση μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή.

Το συμπέρασμα είναι ότι το πετρέλαιο υποχωρεί επειδή η φυσική αγορά λειτουργεί καλύτερα από όσο φοβόταν το χρηματιστήριο και επειδή η ζήτηση λειτουργεί ως βίαιο φρένο. Ο πόλεμος παραμένει μέσα στην τιμή. Απλώς σήμερα το επόμενο διαθέσιμο βαρέλι μετρά περισσότερο από τον επόμενο πολεμικό τίτλο.