Τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν να επανέλθει στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο η αξιοποίηση των περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών αποθεματικών που παραμένουν δεσμευμένα στην Ευρώπη. Η πίεση από Σουηδία, Ολλανδία, Ισπανία και Πολωνία αντανακλά ένα απλό πρόβλημα: οι ανάγκες της Ουκρανίας αυξάνονται ταχύτερα από την πολιτική διάθεση για νέα εθνικά κονδύλια.
- Περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών κεντρικών αποθεματικών είναι δεσμευμένα στην ΕΕ.
- Περίπου 185 δισ. ευρώ βρίσκονται στην Euroclear του Βελγίου.
- Η ΕΕ έχει ήδη σχεδιάσει δάνειο 90 δισ. ευρώ για το 2026–2027, αλλά αρκετές χώρες το θεωρούν ανεπαρκές.
- Η πλήρης δήμευση αντιμετωπίζει νομικά, χρηματοπιστωτικά και διπλωματικά εμπόδια.
- Η απόφαση θα επηρεάσει την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεματοφυλάκων και τον τρόπο με τον οποίο τρίτες χώρες διακρατούν αποθεματικά.
Γιατί επανέρχεται τώρα
Η Ουκρανία χρειάζεται μακροχρόνια δημοσιονομική και στρατιωτική στήριξη. Η αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών περιορίζει τον χώρο των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ενώ οι πολιτικές αντιστάσεις σε νέα κοινά δάνεια μεγαλώνουν. Τα ρωσικά αποθεματικά εμφανίζονται ως διαθέσιμο κεφάλαιο που θα μπορούσε να μεταφέρει μέρος του κόστους στον επιτιθέμενο.
Το νομικό και συστημικό ρίσκο
Η δέσμευση περιουσίας στο πλαίσιο κυρώσεων διαφέρει από την οριστική απαλλοτρίωση. Η ΕΕ χρησιμοποιεί ήδη έκτακτα κέρδη που δημιουργούνται από τα παγωμένα κεφάλαια, αλλά η κατάσχεση του πυρήνα τους θα μπορούσε να προκαλέσει δικαστικές διεκδικήσεις και αντίποινα.
Το Βέλγιο φέρει ιδιαίτερο κίνδυνο επειδή η Euroclear φιλοξενεί τη συντριπτική πλειονότητα των ποσών. Μια ζημιά ή υποχρέωση μπορεί να βαρύνει πρώτα τη βελγική έννομη τάξη και τον θεματοφύλακα.
Η μεγαλύτερη στρατηγική συνέπεια
Χώρες εκτός Δύσης παρακολουθούν εάν τα συναλλαγματικά αποθεματικά προστατεύονται από την κυριαρχική ασυλία. Μια δήμευση μπορεί να επιταχύνει τη διαφοροποίηση από το ευρώ και το δολάριο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα ισοδύναμη εναλλακτική.
Η Ευρώπη καλείται να σταθμίσει δύο αξιοπιστίες: την υπόσχεση ότι θα στηρίξει την Ουκρανία όσο χρειάζεται και την υπόσχεση ότι το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα λειτουργεί με προβλέψιμους κανόνες. Η λύση θα χρειαστεί ισχυρή νομική βάση και κοινή ανάληψη κινδύνου.
