Η ιστορία των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο δεν είναι μόνο διοικητική ή στρατιωτική. Είναι βαθιά γεωπολιτική. Και το καλοκαίρι του 1986, το Ακρωτήρι βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διεθνούς σύγκρουσης που ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια του νησιού.
Το διεθνές σκηνικό: Από το Βερολίνο στη Λιβύη
Τον Απρίλιο του 1986, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν την αεροπορική επιχείρηση Operation El Dorado Canyon εναντίον στόχων στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη.
Η επιχείρηση αποτέλεσε απάντηση στη βομβιστική επίθεση στη ντισκοτέκ La Belle στο Δυτικό Βερολίνο, για την οποία ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Ronald Reagan, κατηγόρησε ανοιχτά τον Λίβυο ηγέτη Muammar Gaddafi.
Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο. Το RAF Akrotiri χρησιμοποιήθηκε ως σημαντικός επιχειρησιακός κόμβος υποστήριξης για τα αμερικανικά βομβαρδιστικά F-111.
Από εκείνη τη στιγμή, το Ακρωτήρι έπαψε να είναι απλώς μια βάση σε ευρωπαϊκό έδαφος. Μετατράπηκε σε συμβολικό στόχο αντιποίνων.
3 Αυγούστου 1986: Η επίθεση με ρουκέτες και όλμους
Τέσσερις μήνες μετά τους βομβαρδισμούς στη Λιβύη, οι Βρετανικές Βάσεις Ακρωτηρίου δέχθηκαν επίθεση.
Ένοπλη ομάδα εξαπέλυσε πυρά με ρουκέτες τύπου RPG και όλμους:
- Στόχος ήταν στρατιωτικές εγκαταστάσεις της βάσης
- Πλήγηκε και παραλιακή περιοχή όπου βρίσκονταν οικογένειες στρατιωτικών
- Προκλήθηκαν ζημιές σε κτηριακές εγκαταστάσεις
- Τραυματίστηκαν τρία άτομα, μεταξύ των οποίων δύο γυναίκες Βρετανών στρατιωτικών
Δημοσίευμα των New York Times (5 Αυγούστου 1986) μετέφερε δήλωση Βρετανού στρατιωτικού εκπροσώπου ότι «οι αντάρτες επιτέθηκαν με όλμους και ρουκέτες στη βρετανική αεροπορική βάση και σε παραλία γεμάτη οικογένειες στρατιωτών».
Ήταν η πρώτη φορά που η βάση βρέθηκε υπό τόσο άμεση και συντονισμένη ένοπλη προσβολή.
Η οργάνωση πίσω από την επίθεση
Δύο ημέρες αργότερα, ανάλυση των New York Times απέδωσε την επίθεση στη νεοεμφανιζόμενη οργάνωση:
Unified Nasserite Organization
Η οργάνωση:
- Υποστήριζε τον Νασερισμό
- Εξέφραζε στήριξη προς τον Καντάφι
- Ανέλαβε την ευθύνη μέσω προκήρυξης
- Δήλωνε ότι στόχος της ήταν τα βρετανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η επίθεση παρουσιάστηκε ως ευθεία απάντηση στους αμερικανικούς βομβαρδισμούς του Απριλίου.
Διεθνής αντίδραση και μέτρα ασφαλείας
Η υπόθεση έλαβε διεθνείς διαστάσεις:
- Ανακριτές της Scotland Yard μετέβησαν στην Κύπρο
- Η κυπριακή Αστυνομία ενίσχυσε τα μέτρα σε λιμάνια και αεροδρόμια
- Στρατιωτικές περιπολίες αναπτύχθηκαν γύρω από τις βάσεις
- Οι εγκαταστάσεις αποκλείστηκαν με συρματοπλέγματα και αυξημένη φρούρηση
Στρατιωτικοί αναλυτές της εποχής υποστήριξαν ότι το μέγεθος και ο σχεδιασμός της επίθεσης υποδήλωναν μακρά προετοιμασία και υψηλό επίπεδο οργάνωσης.
Η ιστορική σημασία του 1986
Η επίθεση στο Ακρωτήρι:
- Ήταν η πρώτη προσβολή βρετανικής στρατιωτικής εγκατάστασης μετά τις επιδρομές στη Λιβύη
- Ανέδειξε την Ανατολική Μεσόγειο ως ενεργό μέτωπο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Λιβύης
- Κατέδειξε ότι οι βάσεις στην Κύπρο, αν και εκτός άμεσου πολέμου, μπορούσαν να καταστούν στόχος
Ήταν ένα σαφές μήνυμα ότι η συμμετοχή, ακόμη και έμμεση, σε περιφερειακές στρατιωτικές επιχειρήσεις μεταφέρει τον κίνδυνο στο έδαφος που τις φιλοξενεί.
Από το 1986 στο σήμερα
Το περιστατικό του 1986 παραμένει η πιο σοβαρή καταγεγραμμένη επίθεση κατά των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.
Η σημερινή συγκυρία, με νέα περιστατικά στην περιοχή και αυξημένη ένταση στη Μέση Ανατολή, επαναφέρει στο προσκήνιο το βασικό δίδαγμα εκείνης της εποχής:
Όταν το Ακρωτήρι λειτουργεί ως επιχειρησιακός κόμβος σε διεθνείς συγκρούσεις, μετατρέπεται αυτόματα και σε πιθανό στόχο.
Η ιστορία του 1986 δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου. Είναι μια υπενθύμιση της γεωπολιτικής θέσης της Κύπρου και του ρόλου που διαδραματίζει, ακόμη και όταν δεν βρίσκεται τυπικά σε πόλεμο.
