- Ο Μπιλ Γκέιτς εκτιμά ότι, σε ένα ακραίο αρχικό σενάριο, έως και το 40% των θέσεων εργασίας θα μπορούσε να προστατευθεί για ανθρώπους.
- Οι θέσεις Human Reserved θα μπορούσαν να προστατεύονται μόνιμα ή προσωρινά, ακόμη και όταν η AI είναι τεχνικά ικανή να εκτελέσει τη δουλειά.
- Προτείνει φορολόγηση των AI tokens και των ρομπότ, ώστε το φορολογικό σύστημα να μην ενθαρρύνει την αντικατάσταση εργαζομένων.
- Ζητά νέους εθνικούς θεσμούς και διεθνή μηχανισμό ελέγχου της AI για εργασία, ασφάλεια, υγεία και εκπαίδευση.
Τη θεσμική προστασία ενός σημαντικού μέρους της αγοράς εργασίας από την πλήρη αυτοματοποίηση προτείνει ο Μπιλ Γκέιτς, προειδοποιώντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να καταστρέψει πολύ περισσότερες θέσεις από όσες θα δημιουργήσει.
Ο συνιδρυτής της Microsoft εισάγει την έννοια των «Human Reserved» θέσεων: επαγγέλματα ή επιμέρους καθήκοντα που οι κοινωνίες θα επιλέξουν να διατηρήσουν για ανθρώπους, ακόμη και αν η AI ή τα ρομπότ αποκτήσουν την τεχνική δυνατότητα να τα εκτελούν.
Σε συνέντευξή του στο Axios, ο Γκέιτς ανέφερε ότι, στην πιο ακραία εκδοχή της πρότασης, θα μπορούσε αρχικά να προστατευθεί έως και το 40% των σημερινών θέσεων εργασίας. Διευκρίνισε όμως ότι ακόμη και αυτό το ποσοστό ήταν δυσκολότερο να τεκμηριωθεί απ’ όσο ανέμενε.
Δεν λέει ότι η AI «δεν μπορεί»
Η πρόταση δεν βασίζεται στην παραδοχή ότι υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία η AI δεν θα μπορέσει ποτέ να αγγίξει. Αντιθέτως, ο Γκέιτς θεωρεί πιθανό τα συστήματα να ξεπεράσουν τους ανθρώπους σε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα γνωστικών και χειρωνακτικών εργασιών.
Η ουσία είναι ότι μια κοινωνία μπορεί να αποφασίσει πως η ανθρώπινη παρουσία αποτελεί αξία από μόνη της. Ως παραδείγματα ανέφερε τη φροντίδα παιδιών και τη συμμετοχή σε σώμα ενόρκων. Στην υγεία και την εκπαίδευση δεν εισηγείται αποκλεισμό της AI, αλλά διατήρηση ανθρώπων στον πυρήνα της ευθύνης, με την τεχνολογία να ενισχύει την απόδοσή τους.
Ο ίδιος συνδέει την ιδέα με τη φροντίδα που έλαβε ο πατέρας του όταν έπασχε από Αλτσχάιμερ, περιγράφοντας αυτή την ανθρώπινη σχέση ως αναντικατάστατη.
Μόνιμη και προσωρινή προστασία
Το μοντέλο Human Reserved θα μπορούσε να λειτουργεί με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι η μόνιμη δέσμευση ότι μια συγκεκριμένη εργασία θα εκτελείται από ανθρώπους. Ο δεύτερος είναι η προσωρινή προστασία εργαζομένων που δεν έχουν ρεαλιστικό χρόνο ή δυνατότητα να μετακινηθούν σε εντελώς διαφορετική σταδιοδρομία.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος στη μεταποίηση που πλησιάζει στο τέλος της επαγγελματικής του διαδρομής θα μπορούσε να προστατευθεί για μια μεταβατική περίοδο. Σε άλλους κλάδους, η αυτοματοποίηση θα μπορούσε να εισαχθεί σταδιακά σε βάθος ετών, αντί να επιτραπεί η απότομη αντικατάσταση ολόκληρων ομάδων.
Φόρος στα AI tokens και στα ρομπότ
Στο νέο κείμενό του για τις επιλογές της εποχής της AI, ο Γκέιτς προτείνει επίσης αλλαγή του φορολογικού συστήματος. Η σημερινή δομή, κατά την εκτίμησή του, συχνά δημιουργεί κίνητρο για την αντικατάσταση εργαζομένων με μηχανές.
Μία πιθανή απάντηση θα ήταν η φορολόγηση των εσόδων που παράγονται από τη χρήση AI tokens ή ρομπότ όταν αυτά υποκαθιστούν ανθρώπινη εργασία. Τα έσοδα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν ισχυρότερο κοινωνικό δίχτυ, επανεκπαίδευση και τη διαχείριση μιας μετάβασης που ο Γκέιτς θεωρεί ιστορικά πρωτοφανή.
Αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση θα ήταν μεγαλύτερη από οποιαδήποτε αλλαγή φορολογικού συστήματος έχει δει στη διάρκεια της ζωής του και θα έπρεπε να υλοποιηθεί σε περιβάλλον έντονης πολιτικής πόλωσης.
Η AI δεν μοιάζει με τις προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις
Η βασική ανησυχία του Γκέιτς είναι ότι η ιστορική σύγκριση με τη βιομηχανική επανάσταση ή την εξάπλωση των υπολογιστών μπορεί να αποδειχθεί παραπλανητική. Οι προηγούμενες αλλαγές εκτυλίχθηκαν σε βάθος γενεών και, ενώ κατήργησαν επαγγέλματα, δημιούργησαν νέες εργασίες που απαιτούσαν ανθρώπινη σκέψη.
Η AI μπορεί να υποκαταστήσει και την ίδια τη γνωστική εργασία. Οι κλάδοι που αναφέρει περιλαμβάνουν τη νομική, την εξυπηρέτηση πελατών, την ιατρική, το λογισμικό και τη μεταποίηση. Χωρίς παρέμβαση, εκτιμά ότι οι νέες θέσεις θα είναι πολύ λιγότερες από το σημερινό σύνολο της απασχόλησης.
Η προειδοποίησή του είναι ασυνήθιστα κατηγορηματική. Δήλωσε ότι θα ήθελε να πειστεί πως κάνει λάθος, αλλά εμφανίζεται έτοιμος να στοιχηματίσει τη φήμη του ότι η εξέλιξη θα είναι «πολύ κακή για την αγορά εργασίας».
Από την αγορά εργασίας στην παγκόσμια ασφάλεια
Η πρόταση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας. Ο Γκέιτς ζητά εθνικούς θεσμούς που θα συντονίζουν την πολιτική για την AI στους τομείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της υγείας, της φορολογίας και της εθνικής ασφάλειας.
Σε διεθνές επίπεδο εισηγείται έναν οργανισμό που θα συνδυάζει στοιχεία από τους ελέγχους πυρηνικών εγκαταστάσεων, τους κανόνες της πολιτικής αεροπορίας και τις διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες. Σε συνέντευξή του στο Reuters, δήλωσε ότι επιδιώκει να συζητήσει τις προτάσεις του ακόμη και με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
Η έμφαση στη διεθνή συνεργασία προκύπτει από ένα βασικό πρόβλημα: μια χώρα που προστατεύει την απασχόληση μπορεί να βρεθεί σε μειονεκτική θέση απέναντι σε ανταγωνιστές που αυτοματοποιούν χωρίς περιορισμούς. Επομένως, οι Human Reserved θέσεις δεν είναι απλώς κοινωνική πολιτική. Είναι ζήτημα βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και γεωπολιτικού συντονισμού.
Strategist View
Η πιο σημαντική μετατόπιση στην πρόταση Gates είναι ότι αποσυνδέει την τεχνική δυνατότητα από την πολιτική επιλογή. Το γεγονός ότι μια μηχανή μπορεί να εκτελέσει μια εργασία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια κοινωνία πρέπει να της παραδώσει τον ρόλο.
Η εφαρμογή είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ποιος θα επιλέγει τις προστατευμένες θέσεις, πώς θα αποτρέπεται η καταστρατήγηση και ποιος θα πληρώνει το κόστος; Παρ’ όλα αυτά, η πρόταση μεταφέρει τη συζήτηση από το στενό ερώτημα «ποια δουλειά θα χαθεί» στο βαθύτερο στρατηγικό δίλημμα: ποια ανθρώπινη δραστηριότητα αξίζει να διατηρηθεί ακόμη και όταν η αυτοματοποίηση είναι φθηνότερη.
