Strategist Ai · AI Takeaways
- Το μέτρο έχει δύο αφετηρίες, 1 και 12 Οκτωβρίου, και κοινή λήξη στις 31 Μαΐου 2027.
- Η μηδενική φορολόγηση δεν καλύπτει όλα τα τρόφιμα ούτε κάθε προϊόν της ίδιας κατηγορίας.
- Παρασκευάσματα κρέατος και ψαριού εξακολουθούν να χρεώνονται με 5%.
- Το πραγματικό όφελος φαίνεται στη σύγκριση του ίδιου προϊόντος και της ίδιας ποσότητας, όχι σε μια γενική υπόσχεση για φθηνότερο καλάθι.
Ο μηδενικός ΦΠΑ δεν ακολουθεί απλώς την ταμπέλα «κρέας», «ψωμί» ή «καφές». Ακολουθεί το συγκεκριμένο προϊόν. Η μετάβαση από έναν κόκκο καφέ σε έτοιμο ρόφημα ή από νωπό κρέας σε μαριναρισμένο παρασκεύασμα αλλάζει τη φορολογική μεταχείριση που προβλέπει η ανακοίνωση του Τμήματος Φορολογίας.
Η ενημέρωση που κυκλοφόρησε η ΟΕΒ δίνει έναν πρακτικό οδηγό για το πού εφαρμόζεται το μέτρο. Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, οι κρίσιμες λεπτομέρειες είναι τρεις: πότε ξεκινά κάθε ομάδα προϊόντων, ποια είδη εξαιρούνται και πώς μεταφράζεται ένας συντελεστής στην τελική τιμή.
Δύο ημερομηνίες, κοινή λήξη
Η εφαρμογή χωρίζεται σε δύο περιόδους. Από την 1η Οκτωβρίου 2026 καλύπτονται τα προβλεπόμενα κρέατα, ψάρια και συγκεκριμένα θαλασσινά. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026 εντάσσονται ψωμί, γάλα, καφές, ζάχαρη και παιδικές τροφές, με συγκεκριμένους ορισμούς και εξαιρέσεις. Και για τις δύο ομάδες, η ημερομηνία λήξης είναι η 31η Μαΐου 2027.
Αυτό σημαίνει ότι η δεύτερη ομάδα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν να έχει ήδη ενταχθεί στις 5 Οκτωβρίου. Παράλληλα, για κρέας και ψάρι η ανανέωση του μέτρου δεν ισοδυναμεί από μόνη της με νέα μείωση της τιμής τους από την 1η Οκτωβρίου.
Καφές στο ράφι, όχι έτοιμο ρόφημα
Στον μηδενικό ΦΠΑ από τις 12 Οκτωβρίου εντάσσεται ο καφές μη καβουρδισμένος ή καβουρδισμένος, σε κόκκους, αλεσμένος, σε σκόνη ή στιγμιαίος. Περιλαμβάνεται επίσης ο αρωματισμένος και ο ντεκαφεϊνέ, σε οποιαδήποτε συσκευασία.
Δεν περιλαμβάνονται τα έτοιμα ποτά και ροφήματα με πρώτη ύλη τον καφέ, είτε καταναλώνονται ζεστά είτε κρύα. Το σακουλάκι που αγοράζει κάποιος για να φτιάξει καφέ στο σπίτι και ο έτοιμος καφές στο χέρι δεν υπάγονται, λοιπόν, στην ίδια πρόβλεψη του μέτρου.
Νωπό κρέας ναι, μαριναρισμένο όχι
Ο μηδενικός συντελεστής καλύπτει τα κρέατα που προσδιορίζει η ανακοίνωση σε νωπή, απλώς ψυχόμενη ή κατεψυγμένη μορφή: βοδινό, χοιρινό, αρνίσιο και κατσικίσιο, πουλερικά, κουνέλι και λαγό, καθώς και τα συγκεκριμένα βρώσιμα παραπροϊόντα σφαγίων.
Η επεξεργασία, όμως, αλλάζει την εικόνα. Τα παρασκευάσματα κρέατος εξακολουθούν να έχουν ΦΠΑ 5%. Στα παραδείγματα του Τμήματος περιλαμβάνονται μαριναρισμένα, καπνιστά και κρασάτα κρέατα, σιεφταλιές, μπιφτέκια, κοτομπουκιές, λουκάνικα, λούντζα, ρόστα, γύρος και πανέ προϊόντα. Επομένως, δύο αγορές από το ίδιο κρεοπωλείο δεν έχουν υποχρεωτικά τον ίδιο συντελεστή.
Αντίστοιχα, καλύπτονται τα προβλεπόμενα ψάρια, αλλά και σουπιές, καλαμάρια και χταπόδια, νωπά, ψυχόμενα ή κατεψυγμένα. Δεν πρόκειται για γενική μηδενική φορολόγηση όλων των θαλασσινών. Οι κονσέρβες ψαριών και τα καπνιστά, μαριναρισμένα ή πανέ παρασκευάσματα ψαριού παραμένουν στο 5%.
Ψωμί: Η λεπτομέρεια βρίσκεται στα πρόσθετα υλικά
Από τις 12 Οκτωβρίου η λίστα περιλαμβάνει φρέσκο ή κατεψυγμένο ψωμί, με ή χωρίς προζύμι: λευκό, μαύρο, ολικής άλεσης, πολύσπορο, χωριάτικο, σικάλεως, καλαμποκόψωμο, μπαγκέτες, τσιαπάτες, ψωμί σε φέτες, φραντζολάκια και πίττες.
Εκτός μένουν τα αρτοσκευάσματα, τα αποξηραμένα και το ψωμί με πρόσθετα όπως σταφίδες, ξηρούς καρπούς ή αρωματικά. Το σταφιδόψωμο, συνεπώς, δεν αντιμετωπίζεται όπως ένα απλό ψωμί. Η ανακοίνωση απαριθμεί το πολύσπορο μεταξύ των εντασσόμενων ειδών, αλλά εξαιρεί συγκεκριμένες προσθήκες: η ακριβής σύνθεση και ταξινόμηση του προϊόντος έχουν σημασία.
Γάλα, ζάχαρη και παιδικές τροφές
Η κατηγορία του γάλακτος είναι ευρεία: περιλαμβάνει φρέσκο αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο, ζαχαρούχο, συμπυκνωμένο και μακράς διάρκειας, καθώς και γάλα με γεύση. Καλύπτονται επίσης φυτικά προϊόντα που η ανακοίνωση προσδιορίζει ως γάλα, όπως αμυγδάλου, σόγιας και ρυζιού. Αυτό δεν σημαίνει ότι εντάσσεται αυτομάτως κάθε γαλακτοκομικό προϊόν.
Για τη ζάχαρη αναφέρονται η λευκή, καστανή και μαύρη κρυσταλλική, η άχνη, η χοντρή, οι κύβοι και τα φακελάκια. Οι παιδικές τροφές καλύπτονται σε σκόνη, ξηρή ή υγρή μορφή, όταν προορίζονται για παιδιά. Δεν περιλαμβάνονται παιδικά σνακ όπως τσιπς, ξηροί καρποί, ζαχαρωτά, σοκολάτες, παγωτά και γιαουρτάκια. Η παιδική συσκευασία δεν αρκεί για να ενταχθεί ένα προϊόν.
Πόσο είναι ο φόρος μέσα σε μια τιμή;
Η αφαίρεση ΦΠΑ 5% από μια τελική τιμή δεν σημαίνει μαθηματικά έκπτωση 5% επί αυτής της τιμής. Σε υποθετικό προϊόν με καθαρή αξία €10 και ΦΠΑ 5%, ο καταναλωτής πληρώνει €10,50. Αν ο φόρος γίνει μηδενικός, η καθαρή αξία μείνει ίδια και η αλλαγή περάσει ολόκληρη στην τιμή, το προϊόν κοστίζει €10: η διαφορά είναι €0,50, δηλαδή περίπου 4,76% της προηγούμενης τελικής τιμής.
Με τις ίδιες προϋποθέσεις, αγορές €50 που αποτελούνται αποκλειστικά από προϊόντα τα οποία αλλάζουν από 5% σε 0% θα κόστιζαν περίπου €47,62 — διαφορά €2,38. Αυτό είναι αριθμητικό παράδειγμα, όχι καταγραφή τιμών αγοράς και δεν εφαρμόζεται σε ένα μικτό καλάθι ούτε σε είδη που είχαν ήδη μηδενικό ΦΠΑ. Το τελικό όφελος ελέγχεται συγκρίνοντας το ίδιο προϊόν, την ίδια ποσότητα και την τιμή του πριν και μετά.
Τι αξίζει να κοιτάξει ο καταναλωτής
Η χρήσιμη σύγκριση γίνεται ανά προϊόν, όχι μόνο στο συνολικό ποσό της απόδειξης: ημερομηνία αγοράς, μορφή και σύνθεση του είδους, συντελεστής ΦΠΑ και τιμή ανά κιλό, λίτρο ή τεμάχιο. Μια χρέωση 5% σε μαριναρισμένο κρέας δεν αποδεικνύει λανθασμένη εφαρμογή, αφού το είδος παραμένει στις εξαιρέσεις. Αντίστοιχα, το νέο καθεστώς για τον συσκευασμένο καφέ ξεκινά στις 12 Οκτωβρίου, όχι την ίδια ημέρα με το κρέας.
Η ενημέρωση της ΟΕΒ παραπέμπει στο Διάταγμα Κ.Δ.Π. 354/2026, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 30 Σεπτεμβρίου. Οι λεπτομέρειες των προϊόντων και οι κωδικοί ταξινόμησης περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση του Τμήματος Φορολογίας της 2ας Οκτωβρίου.
