Η Κύπρος πλησιάζει περισσότερο από ποτέ στην αξιοποίηση του πρώτου κοιτάσματος φυσικού αερίου της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της, καθώς η Eni και η TotalEnergies βρίσκονται στην τελική φάση πριν από την επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη του «Κρόνου» στο Τεμάχιο 6.
Η απόφαση, γνωστή στον ενεργειακό κλάδο ως Final Investment Decision ή FID, είναι το σημείο στο οποίο οι δύο εταιρείες δεσμεύουν οριστικά τα απαιτούμενα κεφάλαια και περνούν από τον σχεδιασμό στην κατασκευή. Εφόσον δοθεί το πράσινο φως, ο «Κρόνος» θα γίνει το πρώτο κοίτασμα της κυπριακής ΑΟΖ που περνά σε εμπορική ανάπτυξη, έπειτα από 15 χρόνια ερευνών και ανακαλύψεων.
Το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται από την Κύπρο στην Αίγυπτο, θα υγροποιείται στη Damietta και στη συνέχεια θα εξάγεται με πλοία LNG προς την Ευρώπη. Πρόκειται για ένα μοντέλο που αποφεύγει την κατασκευή μιας νέας και ιδιαίτερα δαπανηρής μονάδας υγροποίησης στην Κύπρο, αξιοποιώντας υποδομές που ήδη λειτουργούν ή διαθέτουν πλεονάζουσα δυναμικότητα στην Αίγυπτο.
Πάνω από 3 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου
Ο «Κρόνος» ανακαλύφθηκε το 2022 και αξιολογήθηκε περαιτέρω με τη γεώτρηση Cronos-2 το 2024. Η Eni εκτιμά ότι το κοίτασμα περιέχει περισσότερα από 3 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου, ενώ ανεξάρτητες εκτιμήσεις τοποθετούν το μέγεθός του κοντά στα 3,1 έως 3,4 τρισ. κυβικά πόδια.
Η δοκιμή παραγωγής στο Cronos-2 έδειξε δυνατότητα άντλησης άνω των 150 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως από ένα πηγάδι σε συνθήκες παραγωγής. Το αποτέλεσμα θεωρήθηκε ιδιαίτερα θετικό, επειδή επιβεβαίωσε την καλή διαπερατότητα του ταμιευτήρα και τη δυνατότητα ταχείας ανάπτυξης του κοιτάσματος.
Το Τεμάχιο 6 βρίσκεται υπό τη διαχείριση της Eni, η οποία κατέχει ποσοστό 50%, με την TotalEnergies να ελέγχει το υπόλοιπο 50%. Στην ίδια περιοχή έχουν εντοπιστεί επίσης οι ανακαλύψεις «Καλυψώ» και «Ζευς», ενισχύοντας την προοπτική να δημιουργηθεί μελλοντικά ένα ευρύτερο σύμπλεγμα παραγωγής.
Η διαδρομή μέσω Zohr και Damietta
Το επικρατέστερο σχέδιο προβλέπει τη σύνδεση του «Κρόνου» με τις εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Zohr μέσω υποθαλάσσιου αγωγού μήκους περίπου 90 χιλιομέτρων. Από εκεί, το αέριο θα διοχετεύεται στο αιγυπτιακό δίκτυο και στη μονάδα υγροποίησης της Damietta.
Η μονάδα Damietta LNG έχει δυναμικότητα περίπου 5 εκατ. τόνων LNG ετησίως και η Eni κατέχει σε αυτήν συμμετοχή 50%. Η χρήση της υφιστάμενης υποδομής μειώνει το αρχικό κόστος, περιορίζει τον χρόνο κατασκευής και επιτρέπει στο έργο να γίνει εμπορικά βιώσιμο με μικρότερα αποθέματα από εκείνα που θα απαιτούσε μια αυτόνομη κυπριακή εγκατάσταση.
Το θεσμικό πλαίσιο αυτής της διαδρομής τέθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, όταν Κύπρος, Αίγυπτος, Eni και TotalEnergies υπέγραψαν συμφωνία για την ανάπτυξη και εξαγωγή του αερίου του Τεμαχίου 6. Η Eni είχε τότε χαρακτηρίσει τη συμφωνία βασικό βήμα για τη δημιουργία ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παραγωγή στα τέλη του 2027 ή το 2028
Με βάση το χρονοδιάγραμμα που έχει παρουσιαστεί από την εταιρεία και την κυπριακή κυβέρνηση, οι πρώτες ποσότητες θα μπορούσαν να φτάσουν στην αγορά στα τέλη του 2027 ή κατά το πρώτο εξάμηνο του 2028. Πρόκειται για φιλόδοξο πρόγραμμα, το οποίο προϋποθέτει ότι η τελική επενδυτική απόφαση θα ληφθεί χωρίς νέα καθυστέρηση και ότι οι συμβάσεις κατασκευής θα κινηθούν άμεσα.
Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τον Μάιο του 2026 το σχέδιο ανάπτυξης και παραγωγής του κοιτάσματος, αφαιρώντας ένα από τα σημαντικότερα διοικητικά εμπόδια. Εκκρεμεί πλέον η εταιρική απόφαση των Eni και TotalEnergies, μαζί με την ολοκλήρωση των τελικών εμπορικών και συμβατικών ρυθμίσεων.
Η διαφορά ανάμεσα στην κυβερνητική έγκριση και στο FID είναι κρίσιμη. Η πρώτη επιτρέπει στο έργο να προχωρήσει. Η δεύτερη αποδεικνύει ότι οι εταιρείες θεωρούν τις τιμές, τα κόστη, τους συμβατικούς όρους και τους τεχνικούς κινδύνους αρκετά ελκυστικούς ώστε να επενδύσουν.
Τι κερδίζει η Κύπρος
Η έναρξη παραγωγής θα μετατρέψει την Κύπρο από χώρα με επιβεβαιωμένες ανακαλύψεις σε πραγματικό παραγωγό και εξαγωγέα φυσικού αερίου. Αυτό συνεπάγεται κρατικά έσοδα, ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας, ανάγκη για εξειδικευμένες υπηρεσίες και αναβάθμιση της θέσης της χώρας στις ενεργειακές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Ταυτόχρονα, το σχέδιο δεν σημαίνει ότι το σύνολο της αξίας θα παραμείνει στην Κύπρο. Η μεταφορά και υγροποίηση μέσω Αιγύπτου συνεπάγεται τέλη χρήσης υποδομών, ενώ η τελική απόδοση για το κράτος θα εξαρτηθεί από το κόστος ανάπτυξης, τις τιμές του LNG και τους όρους κατανομής των εσόδων.
Για αυτό, το πραγματικό οικονομικό ορόσημο δεν είναι μόνο η έναρξη της παραγωγής, αλλά η ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να μετατρέψει τα μελλοντικά έσοδα σε μακροχρόνια δημόσια αξία, με διαφάνεια και χωρίς δημοσιονομική εξάρτηση από έναν ευμετάβλητο ενεργειακό κύκλο.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Για την Ευρώπη, οι ποσότητες του «Κρόνου» δεν αρκούν από μόνες τους για να αλλάξουν τον ενεργειακό χάρτη. Αποκτούν όμως στρατηγική σημασία ως μέρος ενός μεγαλύτερου πλέγματος κοιτασμάτων από την Κύπρο, την Αίγυπτο και την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις πηγές και τις διαδρομές εφοδιασμού, ιδιαίτερα μετά τον περιορισμό του ρωσικού αερίου και τις νέες γεωπολιτικές πιέσεις στη Μέση Ανατολή. Το κυπριακό LNG μέσω Αιγύπτου προσφέρει πρόσθετη ευελιξία και ενισχύει τη δυνατότητα της περιοχής να λειτουργήσει ως συμπληρωματικός προμηθευτής.
Παράλληλα, οι πρόσφατες συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με ExxonMobil και QatarEnergy για τις ανακαλύψεις «Γλαύκος» και «Πήγασος», καθώς και η πρόοδος στο κοίτασμα «Αφροδίτη», δείχνουν ότι ο «Κρόνος» μπορεί να αποτελέσει την αρχή και όχι το τέλος της ανάπτυξης.
Η τελική απόφαση των Eni και TotalEnergies θα είναι η στιγμή κατά την οποία η κυπριακή ενεργειακή στρατηγική περνά από τις ανακοινώσεις στις επενδύσεις. Εάν το έργο τηρήσει το χρονοδιάγραμμα, το 2028 μπορεί να αποτελέσει το πρώτο έτος κατά το οποίο κυπριακό φυσικό αέριο θα κατευθυνθεί εμπορικά προς την Ευρώπη.
