Ανατροπή στους διορισμούς εκπαιδευτικών: Χωρίς βάση οι εξετάσεις – Τι αλλάζει από το 2027

Ριζικές αλλαγές στις εξετάσεις, στη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας και στον τρόπο κάλυψης των έκτακτων αναγκών των σχολείων προτείνει το Υπουργείο Παιδείας, ενόψει της κατάργησης των Πινάκων Διοριστέων από την 1η Σεπτεμβρίου 2027. Το κείμενο εργασίας που τέθηκε ενώπιον των εκπαιδευτικών οργανώσεων καταργεί τόσο τη βάση επιτυχίας όσο και τη σύνθετη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, ενώ ανοίγει τον δρόμο για μικρότερη βαρύτητα της γραπτής εξέτασης από το σημερινό 50%.

Η πρόταση επιχειρεί να αντιμετωπίσει δύο προβλήματα ταυτόχρονα. Από τη μία, το ΥΠΑΝ θέλει να διατηρήσει ένα αξιοκρατικό σύστημα επιλογής μέσω εξετάσεων. Από την άλλη, αναγνωρίζει ότι σε ορισμένες ειδικότητες οι επιτυχόντες δεν επαρκούν για την κάλυψη μόνιμων θέσεων, συμβάσεων και αντικαταστάσεων, ενώ εκπαιδευτικοί με πολυετή υπηρεσία κινδυνεύουν να χάσουν τη σειρά και την προοπτική τους μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου.

Οι 11 βασικές αλλαγές στο τραπέζι

Το κείμενο του Υπουργείου δεν αποτελεί ακόμη τελικό νομοσχέδιο. Καθορίζει, όμως, τη βάση πάνω στην οποία θα διεξαχθεί η κρίσιμη διαβούλευση. Οι βασικές εισηγήσεις είναι:

• Κατάργηση της βάσης επιτυχίας στη γραπτή εξέταση.
• Μοριοδότηση της πραγματικής βαθμολογίας κάθε υποψηφίου, ανεξάρτητα από το εάν υπερβαίνει συγκεκριμένο όριο.
• Κατάργηση της σύνθετης στατιστικής επεξεργασίας που εφαρμόζεται σήμερα στα αποτελέσματα.
• Αναθεώρηση της δυσκολίας και του τρόπου σύνταξης των εξεταστικών δοκιμίων.
• Απλοποίηση των εξετάσεων σε ειδικότητες με πολλά γνωστικά αντικείμενα, όπως οι φιλόλογοι.
• Δημοσίευση δειγματικών δοκιμίων, ώστε οι υποψήφιοι να γνωρίζουν καλύτερα τη μορφή και τις απαιτήσεις της εξέτασης.
• Επιμόρφωση των θεματοθετών και ενίσχυση των δικλίδων στη διαδικασία θεματοθέτησης.
• Διεξαγωγή νέας γραπτής εξέτασης ανά τριετία, με νέο κύκλο από το 2027.
• Δημιουργία ενιαίων Πινάκων Διορισίμων, χωρίς αποκλεισμό υποψηφίων λόγω βάσης στη γραπτή εξέταση.
• Εξέταση της μείωσης της σημερινής βαρύτητας της γραπτής εξέτασης από το 50%, ώστε να ενισχυθεί η μοριοδότηση της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας.
• Δημιουργία κλειστού μητρώου για συμβασιούχους και αντικαταστάτες με καθορισμένη προϋπηρεσία έως τις 31 Αυγούστου 2027.

Η πιο ουσιαστική αλλαγή στις εξετάσεις

Η κατάργηση της βάσης επιτυχίας αλλάζει τη φιλοσοφία του υφιστάμενου συστήματος. Αντί η γραπτή εξέταση να λειτουργεί και ως φίλτρο αποκλεισμού, προτείνεται να μετατραπεί σε κριτήριο κατάταξης. Όλοι οι υποψήφιοι θα λαμβάνουν μονάδες ανάλογα με την πραγματική επίδοσή τους και θα τοποθετούνται στον ενιαίο Πίνακα Διορισίμων μαζί με τα υπόλοιπα κριτήρια.

Η αλλαγή μπορεί να αυξήσει τη δεξαμενή διαθέσιμων εκπαιδευτικών σε ειδικότητες όπου σήμερα παρατηρούνται ελλείψεις. Δημιουργεί, ωστόσο, και ένα κρίσιμο ερώτημα: πόση βαρύτητα θα έχει τελικά η εξέταση και πόση η προϋπηρεσία; Το ΥΠΑΝ εισηγείται να εξεταστεί μείωση του ποσοστού της εξέτασης από το 50%, χωρίς όμως να καθορίζει ακόμη το νέο ποσοστό.

Το κλειστό μητρώο για συμβασιούχους και αντικαταστάτες

Η δεύτερη μεγάλη παρέμβαση αφορά όσους θα έχουν ήδη υπηρετήσει στο δημόσιο σχολείο μέχρι την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου. Το Υπουργείο προτείνει τη δημιουργία κλειστού μητρώου συμβασιούχων και αντικαταστατών, στο οποίο θα ενταχθούν όσοι συμπληρώνουν συγκεκριμένη προϋπηρεσία μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027.

Τα πρόσωπα αυτά θα έχουν προτεραιότητα στην κάλυψη συμβάσεων, αντικαταστάσεων και άλλων έκτακτων αναγκών. Η πρόταση λειτουργεί ως μεταβατική ασπίδα για εκπαιδευτικούς που έχουν αποκτήσει εμπειρία μέσα στα σχολεία, χωρίς όμως να τους εξασφαλίζει αυτόματα μόνιμη θέση.

Ο μόνιμος διορισμός θα συνεχίσει να γίνεται αποκλειστικά μέσω των Πινάκων Διορισίμων. Αυτό σημαίνει ότι το κλειστό μητρώο δεν θα αποτελεί δεύτερη οδό μονιμοποίησης, αλλά μηχανισμό προτεραιότητας για προσωρινές και έκτακτες ανάγκες.

Τι παραμένει ανοικτό

Παρά τη λεπτομερή κατεύθυνση, σημαντικά σημεία δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί:

• το νέο ποσοστό βαρύτητας της γραπτής εξέτασης,
• ο αριθμός των μονάδων που θα αποδίδεται στην προϋπηρεσία,
• η ελάχιστη υπηρεσία που θα απαιτείται για ένταξη στο κλειστό μητρώο,
• ο ακριβής τρόπος ενοποίησης και αναθεώρησης των Πινάκων Διορισίμων,
• οι μεταβατικές ρυθμίσεις για όσους βρίσκονται ήδη κοντά σε διορισμό.

Οι λεπτομέρειες αυτές θα καθορίσουν ποιοι θα ευνοηθούν και ποιοι θα μετακινηθούν χαμηλότερα στη νέα κατάταξη. Για αυτό και η διαβούλευση δεν αναμένεται να περιοριστεί σε τεχνικές παρατηρήσεις, αλλά να αγγίξει τον πυρήνα των εργασιακών προσδοκιών χιλιάδων υποψηφίων.

Η αντίδραση των εκπαιδευτικών οργανώσεων

Η ΠΟΕΔ έχει ζητήσει τη διατήρηση της σημερινής διαδικασίας προσλήψεων και μονιμοποιήσεων από τους Πίνακες Διοριστέων και Διορισίμων και μετά το 2027, με αναλογία 50% – 50%. Η οργάνωση θέτει ως βασική αρχή τη μη θυματοποίηση εκπαιδευτικών που ήδη υπηρετούν στο δημόσιο σχολείο και ζητά ουσιαστική αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του συστήματος.

Το ΥΠΑΝ, αντίθετα, κινείται στη βάση ότι η νομοθετημένη κατάργηση των Πινάκων Διοριστέων πρέπει να εφαρμοστεί, αλλά με δικλίδες για την προϋπηρεσία και τις υφιστάμενες ανάγκες. Η απόσταση των δύο θέσεων παραμένει σημαντική: η μία πλευρά ζητά συνέχιση του διπλού συστήματος και η άλλη προτείνει έναν ενιαίο μηχανισμό με μεταβατικές εξαιρέσεις.

Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία

Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις καλούνται να μελετήσουν το κείμενο και να επανέλθουν στον διάλογο στα τέλη Αυγούστου 2026. Μετά την επεξεργασία των εισηγήσεων, η τελική πρόταση θα περάσει από νομοτεχνικό έλεγχο και θα προωθηθεί στη Βουλή.

Το χρονοδιάγραμμα είναι στενό. Η νομοθεσία προβλέπει ότι ο παλαιός κατάλογος παύει να χρησιμοποιείται στις 31 Αυγούστου 2027, ενώ η νέα γραπτή εξέταση προγραμματίζεται για το ίδιο έτος. Οποιαδήποτε καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο να δημιουργηθεί κενό ή αβεβαιότητα στη στελέχωση των σχολείων.

Η νέα πρόταση ανοίγει ένα δεύτερο μεγάλο μέτωπο στην εκπαίδευση, την ώρα που παραμένει ενεργή η αντιπαράθεση για τη διαμορφωτική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών από τη σχολική χρονιά 2026-2027. Πρόκειται για δύο διαφορετικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες όμως θα κρίνουν μαζί ποιοι εισέρχονται στο επάγγελμα και πώς αξιολογούνται στη συνέχεια.

Πηγές: Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, ΠΟΕΔ και Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας.