Πτωτική παραμένει η πορεία του δημόσιου χρέους, το οποίο θα μειωθεί σε επίπεδα χαμηλότερα του 60% του ΑΕΠ, όταν ανακοινωθούν τα επίσημα στοιχεία του 2025, δήλωσε ο Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου Μιχάλης Περσιάνης, ο οποίος εκτιμά πως η πτωτική τάση του χρέους θα συνεχιστεί το 2026 και πιθανόν το 2027.
Ταυτόχρονα, ο κ. Περσιάνης ανέφερε ότι παρά τις αναμενόμενες υπερβάσεις σε σχέση με την τροχιά των καθαρών πρωτογενών εθνικών δαπανών, έναντι των οποίων είναι δεσμευμένη η Δημοκρατία, «δεν υφίσταται ανησυχία ως προς μια πιθανή λήψη μέτρων, καθώς η τροχιά του χρέους παραμένει πτωτική και το χρέος θα βρίσκεται σε επίπεδα χαμηλότερα του 60% του ΑΕΠ».
Μιλώντας σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα «The Cyprus Economy: Growth, Stability and Social Dimensions», ο κ. Περσιάνης είπε ακόμη ότι τα ρευστά διαθέσιμα της Δημοκρατίας παραμένουν κοντά στο 10% του ΑΕΠ, καθοδηγούμενα κυρίως από έσοδα από την ΚΕΔΙΠΕΣ και «προσδίδουν επιπλέον επιλογές για το κράτος», ενώ ο πληθωρισμός καταγράφει σχεδόν μηδενικές τάσεις το 2025 (κοντά στο 0,2%) και αναμένεται να κινηθεί ελαφρώς υψηλότερα του 2% το 2026.
Ωστόσο, ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ανέφερε ότι «παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, αυτή καθοδηγείται από μικρό αριθμό βιομηχανιών, οι οποίες βασίζονται «σε υψηλής κινητικότητας αλλοδαπώς ελεγχόμενες επιχειρήσεις, δημιουργώντας αυξημένη τρωτότητα για την οικονομία και τα δημόσια οικονομικά», ενώ αναμένει πως οι απαιτήσεις για επιπλέον δαπάνες κοινωνικής υφής θα αυξηθούν τα επόμενα χρόνια.
Ανέφερε επίσης πως «υφίστανται μεγάλες ανάγκες κονδυλίων» που αφορούν έργα/δράσεις και ανάγκες τα οποία αναμένεται πως θα ωριμάσουν τα επόμενα χρόνια.
Αυτές περιλαμβάνουν, όπως ανέφερε, υποδομές (π.χ. υδατικές, ενεργειακές, μεταφορών, προστασίας από φυσικές καταστροφές, άμυνα).
«Είναι πιθανόν πως αρκετές από αυτές τις ανάγκες θα ωριμάσουν, σε βαθμό που δεν θα επιτρέπει άλλη καθυστέρηση στην εξυπηρέτησή τους, τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας ένα σημαντικό ρίσκο για τα δημόσια οικονομικά», πρόσθεσε.
Ανέφερε επίσης ότι η κατανομή κονδυλίων, με υψηλές ανελαστικές δαπάνες, εγκλωβίζει την εκάστοτε κυβέρνηση σε προκυκλικές πολιτικές, στερώντας δημοσιονομικό χώρο και επιλογές πολιτικής σε περιόδους αυξημένων πιέσεων.
Σύμφωνα με τον κ. Περσιάνη, η προτεραιότητα δαπανών δεν προκρίνει μακροπρόθεσμες λύσεις σε επιδεινούμενα προβλήματα. Ως παράδειγμα, αναφέρθηκε στο κυκλοφοριακό, όπου συνεχίζονται, όπως είπε, οι δαπάνες για επέκταση του οδικού δικτύου, χωρίς ουσιαστικές δαπάνες υποδομών ή μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό για ενίσχυση των δημοσίων/μαζικών μεταφορών.
Σημείωσε πως αντίστοιχη είναι η εικόνα για την ενέργεια, τους κλιματικούς κινδύνους, το υδατικό και το στεγαστικό.
Αυξήσεις μισθών σε μικρό αριθμό κλάδων
Αναφορικά με τις αυξήσεις μισθών, ο Πρόεδρος του του Δημοσιονομικού Συμβουλίου είπε ότι οι αυξήσεις των μέσων πραγματικών μισθών «καθοδηγούνται από μεγάλες αυξήσεις σε μικρό αριθμό κλάδων της οικονομίας και τα επίσημα στοιχεία υπερεκτιμούν το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών».
«Οι απαιτήσεις για επιπλέον δαπάνες κοινωνικής υφής πρέπει να αναμένεται πως θα αυξηθούν τα επόμενα χρόνια», υπογραμμίζει.
Ο κ. Περσιάνης είπε ότι η διαφορά μεταξύ του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΕ) και Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) προσεγγίζει το 12% του ΑEΠ και διατηρεί αυξητική τάση, με πρωτογενή εισοδήματα να ρέουν εκτός Κύπρου.
«Έτσι, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε μεν τα τελευταία χρόνια, αλλά η αύξηση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ήταν οριακή», κατέληξε.
Σε παρέμβαση ο επικεφαλής του Τμήματος Οικονομικής Ανάλυσης και Νομισματικής Πολιτικής στον τομέα της Οικονομικής Ανάλυσης και Έρευνας της Κεντρικής Τράπεζας, Μάριος Πολεμιδιώτης είπε ότι η κυπριακή οικονομία παρουσιάζει σημαντική ανάπτυξη και ανθεκτικότητα, παρά την αβεβαιότητα του εξωτερικού περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με τον κ. Πολεμιδιώτη, μεσοπρόθεσμα, η κυπριακή οικονομία αναμένεται να συνεχίσει να εμφανίζει ισχυρή ανάπτυξη, η ανεργία θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα και ο πληθωρισμός θα παραμείνει κοντά στο 2%.
Είπε ακόμη ότι το ιδιωτικό χρέος βρίσκεται σε καθοδική τροχιά από την κορύφωση του το 2015, σημειώνοντας ότι οι τραπεζικές μεταρρυθμίσεις που επήλθε μετά την κρίση, η εξυγίανση τους και τα αυστηρότερα πιστωτικά πρότυπα έχουν περιορίσει την καθαρή πιστωτική ανάπτυξη σε διαχειρίσιμα επίπεδα.
Ανέφερε επίσης ότι η αγορά εργασίας παραμένει περιορισμένη, αλλά παρουσιάζει ευελιξία, με την υποστήριξη Κυπρίων και ξένων εργαζομένων και πρόσθεσε ότι η αύξηση των μισθών έχει μετριαστεί, η αύξηση της παραγωγικότητας συνεχίζεται και η Κύπρος διατηρεί πλεονέκτημα κόστους σε σύγκριση με την Ευρωζώνη.
Επιπλέον, ο κ. Πολεμιδιώτης είπε ακόμη ότι ο γενικός πληθωρισμός, μετά από μια περίοδο έξι μηνών που κυμαινόταν γύρω στο μηδέν, επέστρεψε πιο κοντά στον στόχο τον Ιανουάριο του 2026, ενώ ανέφερε ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παραμένει σταθερά υψηλό λόγω θετικής συμβολής από την αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών το οποίο υπερισχύει της επιδείνωσης του εμπορικού ισοζυγίου αγαθών και του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων.
Εξάλλου, ο οικονομολόγος και Πρόεδρος της Εταιρείας Κυπριακών Οικονομικών Μελετών Ιωάννης Τιρκίδης είπε ότι ο δημόσιος και ο τραπεζικός τομέας αποτελούν πλέον «φρούρια» ρευστότητας και χαμηλού χρέους και πρόσθεσε ότι ο ιδιωτικός τομέας ανακάμπτει, αν και επιβαρύνεται από το βάρος των παλαιών ζητημάτων.
Ανέφερε επίσης ότι ο εξωτερικός τομέας παραμένει η κύρια ευπάθεια, καθώς αυξάνεται η ξένη ιδιοκτησία εγχώριων περιουσιακών στοιχείων και σημείωσε ότι το αυξανόμενο πλεόνασμα στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών αποτελεί θετική εξέλιξη.
